Τα ηλεκτρικά σκούτερ έχουν γίνει συνηθισμένο θέαμα στις πόλεις μας. Συχνά προωθούνται ως σύμβολο της σύγχρονης μικροκινητικότητας, μια λύση που υπόσχεται να μειώσει την κυκλοφοριακή συμφόρηση, να μειώσει τους χρόνους μετακίνησης και να περιορίσει τις εκπομπές ρύπων. Ωστόσο, πίσω από την υπόσχεση και τη νεωτερικότητά τους κρύβεται ένας κρυφός κίνδυνος: αυτά τα οχήματα αποτελούν απειλή για την υγεία και την ασφάλεια των νέων.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας έχει αναγνωρίσει τη σωματική αδράνεια ως «σιωπηλή απειλή για την παγκόσμια υγεία». Η ενεργητική κινητικότητα – το περπάτημα ή η ποδηλασία – είναι ο πιο αποτελεσματικός τρόπος για την καταπολέμησή της, καθώς ενσωματώνει την άσκηση στην καθημερινή ζωή, ειδικά σε τακτικές μετακινήσεις όπως η μεταφορά από και προς το σχολείο.
Υπό το πρίσμα αυτής της ανησυχίας, αρκετές πρόσφατες μελέτες έχουν εξετάσει την υποβοηθούμενη κινητικότητα και έχουν διερευνήσει εάν αυτά τα οχήματα στερούν από τους νέους τις ευκαιρίες για σωματική δραστηριότητα. Μια μελέτη δείχνει ότι η χρήση ενός ηλεκτρικού ποδηλάτου καταναλώνει λιγότερη ενέργεια από το περπάτημα. Αυτό είναι λογικό: τα ηλεκτρικά ποδήλατα δεν είναι ένα ενεργό μέσο μεταφοράς, αλλά ένα παθητικό και υποβοηθούμενο. Αντικαθιστώντας το περπάτημα ή το ποδήλατο, μειώνουν τα επίπεδα της καθημερινής σωματικής δραστηριότητας, όπως έχει επισημάνει μια άλλη μελέτη. Επιπλέον, δεδομένου ότι σας μεταφέρουν κατευθείαν στον προορισμό σας, καθιστούν την υβριδική κινητικότητα με τα μέσα μαζικής μεταφοράς λιγότερο ελκυστική.
Εάν ένας νέος αντικαταστήσει ένα 15λεπτο περπάτημα με μια 5λεπτη διαδρομή με ηλεκτρικό σκούτερ, χάνει ένα σημαντικό μέρος της καθημερινής σωματικής του δραστηριότητας και της αλληλεπίδρασής του με το περιβάλλον. Αν πολλαπλασιάσουμε αυτό το φαινόμενο σε εκατομμύρια νέους, ο αντίκτυπος στη δημόσια υγεία είναι καταστροφικός, καθώς αυξάνει τον κίνδυνο μακροχρόνιων μη μεταδοτικών ασθενειών.
Δεν μπορούμε επίσης να αγνοήσουμε τις αρνητικές επιπτώσεις της χρήσης ηλεκτρικών σκούτερ στην ψυχοκοινωνική υγεία. Αυτά τα οχήματα θα μπορούσαν, για παράδειγμα, να μεταμορφώσουν την κοινωνική εμπειρία της μετακίνησης προς το σχολείο – μειώνουν τις ευκαιρίες για κοινωνική αλληλεπίδραση που προσφέρουν τα ενεργητικά μέσα μεταφοράς, με αποτέλεσμα λιγότερες συνομιλίες και κοινές εμπειρίες.
Κίνδυνος σοβαρού τραυματισμού
Εκτός από τους κοινωνικούς και υγειονομικούς κινδύνους, η άνοδος της υποβοηθούμενης μικροκινητικότητας έχει προκαλέσει ανησυχητική αύξηση του αριθμού των ατυχημάτων. Τα στοιχεία είναι σαφή: τα στοιχεία της Ισπανικής Γενικής Διεύθυνσης Κυκλοφορίας δείχνουν ότι 459 άτομα νοσηλεύτηκαν στην Ισπανία το 2024 λόγω ατυχημάτων που αφορούσαν οχήματα προσωπικής κινητικότητας (κυρίως ηλεκτρικά σκούτερ) – 34% περισσότερα από το 2023. Ο αριθμός των θανάτων σχεδόν διπλασιάστηκε κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, από 10 σε 19.
Τα στοιχεία από άλλες ευρωπαϊκές χώρες επιβεβαιώνουν αυτή την τάση. Στη Γερμανία, για παράδειγμα, οι θάνατοι αυξήθηκαν κατά 27%. Οι μισοί από τους τραυματίες ήταν κάτω των 25 ετών.
Άλλες μελέτες έχουν αποκαλύψει ότι, μεταξύ των νέων, τα ηλεκτρικά σκούτερ προκαλούν περισσότερα ατυχήματα από τα ποδήλατα, προκαλώντας τραυματισμούς όπως σύνθετα κατάγματα, τραυματικές εγκεφαλικές βλάβες και τραυματισμούς του νωτιαίου μυελού. Η ταχύτητα που μπορούν να αναπτύξουν, η αστάθεια των μικρών τροχών τους και η έλλειψη εξειδικευμένης υποδομής συντελούν στο να καθιστούν επικίνδυνη τη μετακίνηση με αυτά.
Υπάρχουν πολλά άλλα στοιχεία που συνθέτουν αυτό το επικίνδυνο μείγμα. Αυτά περιλαμβάνουν μια ψευδή αίσθηση ασφάλειας, τη χαμηλή χρήση κράνους, την έλλειψη εκπαίδευσης για την οδική ασφάλεια και την απειρία των νέων στην οδήγηση με υψηλές ταχύτητες σε αστικά περιβάλλοντα με μεγάλη κυκλοφοριακή συμφόρηση.
Ποδήλατα: Το πραγματικό μέλλον των μεταφορών
Η λύση δεν είναι η απαγόρευση των σκούτερ, αλλά η προώθηση υγιεινών και βιώσιμων εναλλακτικών λύσεων. Τα ποδήλατα, όχι απαραίτητα τα ηλεκτρικά, είναι το κλειδί για την κινητικότητα σε αστικές διαδρομές μικρής και μεσαίας απόστασης.
Τα ποδήλατα προσφέρουν ένα τριπλό πλεονέκτημα που τα ηλεκτρικά σκούτερ δεν μπορούν να προσφέρουν:
Υγεία: Κατά την ποδηλασία καταναλώνουμε ενέργεια, η οποία συμβάλλει στην καθημερινή σωματική δραστηριότητα και βελτιώνει τα ψυχολογικά και κοινωνικά αποτελέσματα.
Βιωσιμότητα: Τα ποδήλατα δεν παράγουν εκπομπές, γεγονός που τα καθιστά ανεκτίμητα στην καταπολέμηση της κλιματικής αλλαγής.
Ασφάλεια: Αν και τα ποδήλατα δεν είναι χωρίς κινδύνους, ο σχεδιασμός, η σταθερότητα και η υπάρχουσα ποδηλατική υποδομή βελτιώνουν τόσο την αντιληπτή όσο και την πραγματική ασφάλεια.
Στο Ισπανικό Δίκτυο για μια Ενεργή και Υγιή Παιδική Ηλικία, πιστεύουμε ακράδαντα ότι η κινητικότητα των νέων πρέπει να είναι ενεργή, όχι υποβοηθούμενη. Είναι απαραίτητο οι πολιτικές πολεοδομικού σχεδιασμού, οι εκπαιδευτικοί και οι οικογένειες να δώσουν προτεραιότητα στη δημιουργία ασφαλών και ελκυστικών περιβαλλόντων για τους νέους, ώστε να μπορούν να περπατούν και να ποδηλατούν.
Για να βελτιώσουμε τη δημόσια υγεία και την υγεία του πλανήτη, πρέπει να επενδύσουμε σε:
- Ασφαλείς, διαχωρισμένους ποδηλατοδρόμους
- Περιοχές πεζών και μέτρα μετριασμού της κυκλοφορίας
- Μέτρα που επιτρέπουν στα ποδήλατα να μοιράζονται τον οδικό χώρο με τα μηχανοκίνητα οχήματα
- Ενεργά προγράμματα εκπαίδευσης για την οδική ασφάλεια, τόσο εντός όσο και εκτός του σχολικού περιβάλλοντος
- Εκστρατείες που αναδεικνύουν τα σωματικά και ψυχικά οφέλη της ποδηλασίας.
Το ηλεκτρικό σκούτερ είναι ιδανικό για μετακινήσεις, αλλά όχι για την υγεία. Πρέπει να διασφαλίσουμε ότι η επόμενη γενιά δεν θα θυσιάσει τη σωματική δραστηριότητα για χάρη της ευκολίας. Μια πιο υγιής νεολαία και ένας πιο πράσινος πλανήτης είναι εφικτά, αλλά μόνο αν ενθαρρύνουμε τους νέους να είναι πιο δραστήριοι.
* O Javier Brazo-Sayavera είναι Καθηγητής Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού στο Πανεπιστήμιο Pablo de Olavide. Ο Javier Molina García είναι Καθηγητής Πανεπιστημίου στο Τομέα φυσικής αγωγής στο Πανεπιστήμιο της Βαλένθια. Ο Mario Jordi Sánchez είναι Καθηγητής Κοινωνικής Ανθρωπολογίας στο Πανεπιστήμιο Pablo de Olavide. Η Palma Chillón Garzón είναι Καθηγήτρια Πανεπιστημίου, Τμήμα Φυσικής Αγωγής και Αθλητισμού στο Πανεπιστήμιο της Γρανάδας. Η μελέτη τους αναδημοσιεύεται αυτούσια στο Liberal, μέσω άδειας Creative Commons, από τον ιστότοπο TheConversation.com.
