Η νέα επιθετική ρητορική του Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν απέναντι στο Ισραήλ επαναφέρει στο προσκήνιο τα ερωτήματα για τα πραγματικά όρια της τουρκικής στρατηγικής στη Μέση Ανατολή. Είναι μια ακόμη προσπάθεια εσωτερικής συσπείρωσης και διεθνούς προβολής της Άγκυρας ως ηγετικής δύναμης του μουσουλμανικού κόσμου ή αντανακλά βαθύτερη ανησυχία για τις ανακατατάξεις που συντελούνται στην περιοχή;
Ο στρατηγικός αναλυτής Στάθης Κυριακίδης, σε συνέντευξή του στο Liberal, εξηγεί γιατί θεωρεί ότι η Τουρκία επιχειρεί να χτίσει προφίλ περιφερειακής δύναμης μέσω της ρητορικής, χωρίς όμως να διαθέτει τα πραγματικά περιθώρια στρατιωτικής κλιμάκωσης απέναντι στο Ισραήλ. Παράλληλα, φωτίζει τον ρόλο του Ιράν, τις επιπτώσεις στο κουρδικό ζήτημα, τη σημασία της Ανατολικής Μεσογείου και τη θέση της Ελλάδας στην επόμενη μέρα.
Συνέντευξη στον Κώστα Βλάχο
Τι φοβάται ο Ερντογάν από το Ισραήλ και κάνει τέτοιες εμπρηστικές δηλώσεις κατά του Ισραήλ; Πρόκειται για καθαρή ρητορική εσωτερικής κατανάλωσης ή για μήνυμα αποτροπής με πραγματικό στρατιωτικό υπόβαθρο;
Kατ' αρχάς πρέπει να δούμε το πλαίσιο μέσα στο οποίο γίνονται αυτές οι δηλώσεις του Ερντογάν.
Μιλάμε για μια κομματική εκδήλωση στη Ριζούντα, που σημειωτέον είναι η γενέτειρά του. Προφανώς, τέτοιες δηλώσεις ενισχύουν το ηγετικό του προφίλ στο εσωτερικό, αυτό που έχει χτίσει, διατηρεί και θέλει να ενδυναμώσει. Παράλληλα, συνεχίζει να εμφανίζεται ως προστάτης των Παλαιστινίων, το διακηρύσσει σε κάθε ευκαιρία, και αγωνίζεται να παραμείνει, μάλλον να διεκδικήσει, τον ρόλο της ηγετικής δύναμης στον μουσουλμανικό κόσμο.
Εδώ έχει ανταγωνιστές: είναι και η Σαουδική Αραβία και οι άλλες περιφερειακές δυνάμεις. Άρα, λοιπόν, προσπαθεί να δείξει μια εικόνα ότι είναι το αντίβαρο στη δυτική επιρροή στη Μέση Ανατολή. Παράλληλα, τέτοιες δηλώσεις τον κάνουν πιο ελκυστικό, αν το δούμε από πλευράς πολιτικής και στρατηγικής της Τουρκίας, για δυνάμεις του λεγόμενου Παγκόσμιου Νότου.
Δηλαδή, για Βραζιλία, Ινδονησία, Νότια Αφρική, Αίγυπτο και άλλες χώρες, διότι προβάλλει έναν λόγο περισσότερο αντιδυτικό και, θα το λέγαμε, αντισυστημικό. Όταν λέω «αντισυστημικό», αναφέρομαι στο δυτικό σύστημα αρχιτεκτονικής ασφαλείας. Άρα, λοιπόν, αυτή είναι η λογική του.
Τώρα, αποτελεί κλιμάκωση; Ναι. Είναι κάτι καινούριο; Ασφαλώς ναι. Ο Ερντογάν μάς έχει συνηθίσει σε σκληρή, επιθετική ρητορική. Δεν είναι η πρώτη φορά που το ακούμε. Αλλά κάτι τέτοιο δεν το έχουμε ξανακούσει. Βέβαια, χρησιμοποιεί τον όρο «εάν απαιτηθεί», «if necessary». Αλλά τέτοιο πράγμα δεν το έχουμε ξανακούσει.
Έχουμε ακούσει, για παράδειγμα, ότι θα έδινε στο Ισραήλ να καταλάβει, ότι θα το έβαζε στη θέση του, αν δεν υπήρχαν οι διαπραγματεύσεις ΗΠΑ - Ιράν. Ή τη δήλωση ότι «σε 72 ώρες μπορούμε να είμαστε στο Τελ Αβίβ» και άλλους τέτοιους λεονταρισμούς, οι οποίοι αποτελούν κομμάτι της ρητορικής του.
Είναι, λοιπόν, μια ρητορική κλιμάκωση, αλλά σε καμία περίπτωση δεν είναι κάτι το οποίο είναι άμεσα υλοποιήσιμο.
Όταν ο Τούρκος πρόεδρος επικαλείται ως προηγούμενα τη Λιβύη και το Ναγκόρνο-Καραμπάχ, τι ακριβώς θέλει να δείξει; Βλέπετε να επιχειρεί να οικοδομήσει μια εικόνα περιφερειακής δύναμης που μπορεί να παρεμβαίνει στρατιωτικά όπου θεωρεί ότι έχει συμφέροντα;
Πολύ σωστά. Χρησιμοποίησε το παράδειγμα της Λιβύης και του Ναγκόρνο-Καραμπάχ.
Εγώ θα έλεγα ότι θα μπορούσε να χρησιμοποιήσει και τη Συρία, αλλά δεν το έκανε, διότι εκεί έχει βρει ένα modus operandi με το Ισραήλ, προς το παρόν τουλάχιστον. Διότι η Συρία είναι το βασικό πεδίο αντιπαράθεσης μεταξύ Τουρκίας και Ισραήλ.
Κοιτάξτε, θεωρώ ότι το χτίσιμο της εικόνας περιφερειακής δύναμης το επιδιώκει διαχρονικά. Επιδιώκει να το κάνει. Και μάλιστα βλέπει ότι ο αντίπαλός του στην περιοχή είναι το Ισραήλ. Διότι το Ισραήλ έχει, μετά το 2023, αναδειχθεί σε ηγεμόνα, στην ουσία, στη Μέση Ανατολή. Έχει κερδίσει όλους τους περιφερειακούς του πολέμους και ακόμη το «κεφάλι του χταποδιού», όπως το λέει, χτυπώντας το Ιράν.
Πάμε τώρα να δούμε: μπορεί να κάνει κάτι τέτοιο η Τουρκία; Δεν βλέπω καμία πρόθεση στρατιωτικής επίθεσης, προφανώς, διότι καταρχάς δεν έχει τη στρατιωτική ισχύ να το κάνει. Να ξεκινήσουμε από τα απλά. Δεν θα τα βάλει με μια πυρηνική δύναμη. Το Ισραήλ, ανεξαρτήτως του ότι δεν το παραδέχεται, όπως γνωρίζετε, παραμένει μια πυρηνική δύναμη.
Δεύτερος λόγος είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες. Υπάρχει περίπτωση, σε αυτή τη συγκυρία, να αντιταχθεί στον στενότερο σύμμαχο του Ισραήλ, που είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες; Δεν το νομίζω.
Το τρίτο είναι ότι η Τουρκία παραμένει μέλος του ΝΑΤΟ. Ποια θα είναι η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών στο πλαίσιο της συμμαχίας, εάν αρχίσει τέτοιου είδους απειλές, ακόμη και σε επίπεδο ρητορικής;
Συνεπώς, είναι μια αυτοκαταστροφική ενέργεια, εάν τη διανοηθεί κάποιος στην Τουρκία, και δεν έχει απολύτως κανέναν λόγο να το κάνει. Συνεπώς, για να ξαναγυρίσω στην ερώτησή σας: ναι, προσπαθεί να χτίσει προφίλ περιφερειακής δύναμης, το οποίο στην προκειμένη περίπτωση, και δεδομένων των εξελίξεων με το Ιράν, δεν του βγαίνει.
Διότι προσπαθεί, όπως πάντα, να παίξει τον ρόλο του επιτήδειου ουδέτερου, πατώντας σε δύο βάρκες. Από τη μία, όχι μια άμεσα αντι-ιρανική στάση, αλλά από την άλλη, ναι, σε πρωτοβουλίες, για παράδειγμα της Μεγάλης Βρετανίας για τα Στενά, για να ανοίξουν τα Στενά και ούτω καθεξής. Δηλαδή, προσπαθεί πάλι να ισορροπήσει.
Θα τα καταφέρει; Θα δείξει. Προς το παρόν, αυτό που βλέπουμε είναι αμηχανία. Συνήθως η Τουρκία είναι πολύ πιο δραστήρια όταν θεωρεί ότι υπάρχει πεδίο να δράσει. Βλέπουμε όμως, για παράδειγμα, ότι όταν επλήγη από το Ιράν με βαλλιστικούς πυραύλους, δεν αντέδρασε. Θα μου πείτε, υπήρχε και το ότι το Ιράν ζήτησε συγγνώμη για τις προσβολές. Και τρεις φορές, μάλιστα.
Προσέξτε. Εδώ πατάει και ο Νετανιάχου, χαρακτηρίζοντας την Τουρκία ως «χάρτινη τίγρη». Λεονταρίζει, λέει διάφορα, αλλά στην ουσία είναι αδύναμη, άφωνη, άβουλη, δεν μπορεί να υπερασπίσει καν το έδαφός της. Καταλαβαίνετε ότι έχει ήδη ξεκινήσει και θα ακολουθήσει ορυμαγδός δηλώσεων.
Για να έρθω στην αρχική τοποθέτηση: δεν υπάρχει καμία προοπτική στρατιωτικής σύγκρουσης αυτού του είδους. Δεν υπάρχει. Απλά δεν υπάρχει η δυνατότητα να γίνει.
Πώς επηρεάζονται οι Κούρδοι από τον πόλεμο στο Ιράν;
Ασφαλώς. Οι Κούρδοι, στο σύνολό τους. Θα μιλήσουμε αρχικά για τους Κούρδους του Ιράν, οι οποίοι βρίσκονται σε αναμονή και περιμένουν τις εξελίξεις για να δουν πώς θα λειτουργήσουν. Και προφανώς οι Κούρδοι του Ιράκ. Έχουμε και την εκλογή Κούρδου στην Προεδρία του Ιράκ, προσφάτως.
Επίσης, θα πρέπει να τονίσουμε το εξής, για να το πιάσουμε στη γενικότητά του, στο κομμάτι Ισραήλ-Τουρκίας. Ο Ερντογάν δεν κάνει τίποτα στην τύχη, να ξέρετε. Το θέμα είναι γιατί το κάνει τώρα. Διότι, αν θεωρήσουμε ότι δεν είναι μια παρορμητική δήλωση, που δεν το πιστεύω ότι είναι, γιατί το κάνει τώρα;
Διότι, κατ' αρχάς, βλέπει τις εξελίξεις να τον ξεπερνούν. Πέραν της ισχυροποίησης του Ισραήλ, βλέπει κάτι άλλο το οποίο τον ανησυχεί: την ευθυγράμμιση του Ισραήλ με τις αραβικές μοναρχίες σε αντι-ιρανικό μέτωπο. Βλέπει τις Συμφωνίες του Αβραάμ, που υπάρχουν ήδη, να εξελίσσονται σε δεύτερο κύμα. Είναι βέβαιο ότι η Σαουδική Αραβία, μετά την ιστορία με το Ιράν και τον πόλεμο με το Ιράν, θα προχωρήσει σε κάτι τέτοιο.
Και έχει πολλά ανοιχτά μέτωπα με το Ισραήλ. Ας πάμε, για παράδειγμα, στην Ανατολική Μεσόγειο, για κάτι που αφορά κι εμάς. Βλέπουμε ότι η τριμερής Ελλάδα-Κύπρος-Ισραήλ και η περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφαλείας δημιουργούν πρόβλημα στην Τουρκία αναφορικά με το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας».
Το Ισραήλ πολλές φορές έχει χρησιμοποιήσει ρητορική αναφερόμενο σε Ελλάδα και, πολύ περισσότερο, σε Κύπρο, για κατοχή κ.λπ. Επίσης, ένα άλλο πολύ σημαντικό στοιχείο, το οποίο συνήθως δεν το βάζουμε στην εικόνα, ένα πολύ σημαντικό πεδίο ευθέος ανταγωνισμού μεταξύ Ισραήλ και Τουρκίας, είναι η Σομαλιλάνδη και η επιρροή στην Ανατολική Αφρική.
Πρέπει να το λάβουμε υπόψη μας, διότι η Σομαλία, από την οποία στην ουσία αποσπάστηκε η Σομαλιλάνδη και αναγνωρίστηκε στα τέλη του 2025 από το Ισραήλ, είναι χειροπιαστό σημείο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης των δύο κρατών. Η Τουρκία έχει ισχυρό αποτύπωμα στη Σομαλία, από στρατιωτική βάση, ανάληψη εκπαίδευσης, οικονομικές και στρατιωτικές ενισχύσεις, μέχρι και ενεργειακές συμφωνίες.
Άρα, λοιπόν, η Σομαλιλάνδη είναι το επόμενο —ήδη έχει ξεκινήσει— πεδίο σφοδρής αντιπαράθεσης των δύο κρατών. Συνεπώς, δεν θα αναφερθώ ιδιαίτερα στο Ιράν, το οποίο είναι κρίσιμο πεδίο υπερ-περιφερειακής αντιπαράθεσης, αλλά όχι αμιγώς διμερές.
Προσέξτε: ενώ, για παράδειγμα, η Συρία είναι διμερές ζήτημα, το Ιράν δεν είναι. Άρα, λοιπόν, για να μην πλατειάσω περισσότερο και να κλείσω τη σκέψη, δεν νομίζω ότι η Τουρκία μπορεί να κάνει κάτι άλλο παρά να παρακολουθεί τις εξελίξεις και να προσπαθεί, με μια επιθετική ρητορική, να δημιουργήσει εντυπώσεις, καλύπτοντας την πολιτική της ανυπαρξία, κάθε άλλο παρά αφωνία.
Από τη νέα αρχιτεκτονική της Μέσης Ανατολής φαίνεται πως η Ιερουσαλήμ βγαίνει ενισχυμένη. Ποιος ο ρόλος της Τουρκίας στην περιοχή;
Κοιτάξτε, ασφαλώς θα συμφωνήσουμε ότι η Ιερουσαλήμ, έτσι κι αλλιώς, όποια κι αν είναι η εξέλιξη, είναι ήδη ενισχυμένη. Καταρχήν, αν θεωρήσουμε ότι το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν τελείωσε πρακτικά, ήδη ο πρώτος στόχος, ο άμεσος κίνδυνος για το Ισραήλ, επετεύχθη. Μπορεί να μην άλλαξε το καθεστώς, αλλά θα πολεμήσει για να το αλλάξει. Είναι δεδομένο το Ισραήλ, με τις γνωστές του μεθόδους.
Άρα, λοιπόν, το Ισραήλ όντως είναι ενισχυμένο. Η Τουρκία, λοιπόν, προσπαθεί να πατήσει σε δύο βάρκες. Ανησυχεί ιδιαιτέρως για τις εξελίξεις στο Ιράν. Δεν θέλει να αποτελέσει έναν παίκτη αντι-Ιράν, γιατί πάντα ήταν η γέφυρα μεταξύ Δύσης και Ιράν, ένας πολύ σημαντικός ρόλος για την Τουρκία, που τώρα προφανώς δεν μπορεί να τον παίξει.
Βλέπετε ότι και στις συνομιλίες ο ενδιάμεσος είναι το Πακιστάν, όχι η Τουρκία. Πολύ σημαντικό αυτό. Άρα, λοιπόν, η Τουρκία βλέπει πολλά πράγματα τα οποία μπορεί να πάνε λάθος με το Ιράν.
Το πρώτο είναι μια αλλαγή, για παράδειγμα, του καθεστώτος και μια αποκατάσταση των σχέσεων με τη Δύση. Λέω σε βάθος χρόνου, όχι για αύριο το πρωί. Βλέπουμε ότι θα δημιουργήσει έναν πυλώνα, ο οποίος στην ουσία βγάζει την Τουρκία έξω από το παιχνίδι εκεί.
Σκεφτείτε ότι θα έχουμε τη Σαουδική Αραβία, που είναι φιλοδυτικά προσκείμενη. Θα έχουμε το Ιράν, δυτικά προσκείμενο σε δεύτερο χρόνο, και φυσικά το Ισραήλ. Ποιος θα είναι ο ρόλος, λοιπόν, της Τουρκίας πλέον στη Μέση Ανατολή;
Ο δεύτερος πολύ σημαντικός προβληματισμός που έχει η Τουρκία είναι τι θα κάνουν οι Κούρδοι στο βορειοδυτικό Ιράν. Εάν οι Κούρδοι είναι μέρος της επόμενης μέρας του Ιράν, καταλαβαίνετε ότι δημιουργεί πολύ σοβαρό πρόβλημα αυτό για την Τουρκία, στη λογική της αναζωπύρωσης του μεγάλου κουρδικού ζητήματος.
Άρα, λοιπόν, ναι μεν το Ισραήλ αναβαθμίζεται, η Τουρκία ανησυχεί μήπως υποβαθμιστεί περαιτέρω. Γι’ αυτό και βλέπετε: οι κινήσεις είναι προσεκτικές, είναι κινήσεις ρητορικής πίεσης. Δεν αναλαμβάνει πρωτοβουλίες, όπως μας είχε συνηθίσει — θυμηθείτε, στο ουκρανικό, για παράδειγμα. Έχει συμφωνίες και με τον Πούτιν και με τη Δύση, θέλει να μπει στο «ράφι» της Ευρωπαϊκής Ένωσης, προσπάθησε, τέλος πάντων.
Βλέπετε ότι είναι πολύ διαφορετική η προσέγγισή της στη Μέση Ανατολή τώρα, με το θέμα του Ιράν. Γι’ αυτό, λοιπόν, επιμένω ότι η Τουρκία, εάν δεν πάνε τα πράγματα όπως τα έχει σχεδιάσει, θα βγει χαμένη από αυτή την ιστορία.
Η Ελλάδα έχει στρατηγική σχέση με Ισραήλ και ΗΠΑ. Ποιο το σχόλιό σας και πόσο η ρητορική της Άγκυρας επηρεάζεται από τις ισορροπίες στην Ανατολική Μεσόγειο;
Κοιτάξτε, η αλήθεια είναι —να είμαστε ρεαλιστές— ότι το Αιγαίο δεν αποτελεί, ειδικά σε αυτή τη συγκυρία, προτεραιότητα για την Τουρκία. Η Ανατολική Μεσόγειος, βέβαια, και το αφήγημα της «Γαλάζιας Πατρίδας», στο οποίο αναφέρθηκα και στην αρχή της παρέμβασής μου, είναι πολύ σημαντικά.
Σίγουρα δεν βλέπει με καλό μάτι την τριμερή, σίγουρα δεν βλέπει με καλό μάτι τα σχήματα που συμπεριλαμβάνουν το Ισραήλ και τις Ηνωμένες Πολιτείες στην Ανατολική Μεσόγειο και σίγουρα δεν μπορεί να βλέπει με καλό μάτι την πραγματικά ουσιαστική αναβάθμιση της χώρας μας. Διότι, όπως πολύ σωστά είπατε, η Ελλάδα είναι ο μοναδικός αξιόπιστος και ισχυρός εταίρος του Ισραήλ στην Ανατολική Μεσόγειο. Και η Κυπριακή Δημοκρατία είναι, αντίστοιχα, αξιόπιστος εταίρος του Ισραήλ, αλλά με λιγότερη ισχύ, προφανώς.
Προσέξτε: η Ελλάδα είναι η μοναδική που έχει μείνει τόσο στενά συνδεδεμένη με το Ισραήλ, και αυτό είναι μια επιτυχία της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Διότι, πράγματι, η επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή.
Δεν είναι μόνο αυτό. Είναι όμως ότι η Ελλάδα, στην επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή, όπου το Ισραήλ θα είναι προφανώς ο ηγεμόνας, όπως το τόνισα και στην αρχή, θα είναι με τον νικητή, θα είναι με την επόμενη μέρα. Δεν θα χρησιμοποιήσω τον όρο «με τη σωστή πλευρά της Ιστορίας», αλλά με την πλευρά που εξυπηρετεί άμεσα τα εθνικά συμφέροντα.
Η ελληνική εξωτερική πολιτική δεν πήγε πολύ καλά τα τελευταία χρόνια, είναι αλήθεια. Το θέμα της Λιβύης, για παράδειγμα, είχε όχι καλούς χειρισμούς. Ή, για παράδειγμα, στο ουκρανικό ήταν πολύ πιο επιθετική αναφορικά με τη ρητορική και την επικοινωνιακή πολιτική. Το ζήτημα δεν ήταν να μην είναι με την Ουκρανία, αλλά όχι και τόσο πολύ, ξέρετε, στο ύφος «είμαστε σε πόλεμο με τη Ρωσία» και όλα αυτά.
Αλλά, στο κομμάτι τώρα του Ισραήλ, αυτή ακριβώς η σύνδεση και η σχέση που έχει η Ελλάδα με το Ισραήλ πιστεύω ότι εξυπηρετεί με τον καλύτερο τρόπο τα εθνικά συμφέροντα. Και δεν θα πάω στη λογική «ο εχθρός του εχθρού μου είναι φίλος μου», αλλά στη λογική ότι η σύγκλιση των συμφερόντων είναι αμοιβαία επωφελής.
Η Ελλάδα προσφέρει στρατηγικό βάθος στο Ισραήλ και το Ισραήλ προσφέρει τεχνογνωσία, πληροφορίες και ισχύ στην περιοχή για την Ελλάδα. Άρα, λοιπόν, πράγματι η Ελλάδα, όχι μόνο μέσα στους τριμερείς σχηματισμούς, είναι στη σωστή επόμενη μέρα στη Μέση Ανατολή.
Περνώντας στις διαπραγματεύσεις ΗΠΑ – Ιράν, πιστεύετε ότι θα υπάρξει συμφωνία; Πού κολλάνε οι διαπραγματεύσεις;
Κοιτάξτε, είναι πάρα πολύ νωρίς να συζητήσουμε για συμφωνία. Προφανώς, κανείς δεν περίμενε από την πρώτη μέρα να συμφωνήσουν σε όλα και να τελειώσει αυτή η πραγματικά πολύ δύσκολη κατάσταση.
Εδώ κινδυνεύει το Ιράν πλέον, το οποίο παίζει πολύ σωστά το χαρτί του χρόνου, τον παράγοντα χρόνο, για να δημιουργήσει με την αδιάλλακτη στάση του —που είναι, ξέρετε, και πονηρή— συνθήκες πίεσης.
Δηλαδή, ναι μεν λέει ότι ενδεχομένως να υπάρχουν νάρκες, δεν δίνει όμως επιχειρησιακά, για παράδειγμα, τις θέσεις. Ξέρετε, το ναυτικό ποντίζει νάρκες και ξέρει τις θέσεις των ναρκών. Η περίπτωση να ξεφύγουν μία-δύο νάρκες, να παρασυρθούν από το ρεύμα, ας πούμε, υπάρχει πάντα. Αλλά γνωρίζει πολύ καλά, εφόσον έχει ποντίσει νάρκες, πού βρίσκονται.
Θα ήταν πολύ απλό, λοιπόν, σε συνεργασία με την παγκόσμια κοινότητα, να τελειώσει το θέμα με τα ναρκοπέδια. Δεν θεωρώ ότι υπάρχει ναρκοπέδιο ποντισμένο στα Στενά του Ορμούζ.
Επίσης, ο κίνδυνος που διατρέχει το Ιράν είναι να βάλει απέναντί του όχι τις ΗΠΑ, αλλά την παγκόσμια κοινότητα. Προσέξτε: υπάρχει ήδη η πρωτοβουλία των 40+ της Μεγάλης Βρετανίας για τα Στενά του Ορμούζ. Και στις 15 ημέρες αυτές που θα διατηρηθεί —ελπίζουμε όλοι— η εκεχειρία, αυτή η πρωτοβουλία θα αρχίσει να υλοποιείται. Δηλαδή να υλοποιείται στο πεδίο.
Σκεφτείτε, λοιπόν, ότι μπορεί να υπάρξουν πολεμικές μονάδες χωρών που δεν ήταν έως τώρα εμπόλεμες, απλά για να διασφαλίσουν την ασφάλεια της ναυσιπλοΐας, και να βρεθούν ως μέρος μιας νέας επανάληψης επιχειρήσεων.
Συνεπώς, εγώ βλέπω ότι το Ιράν θα πρέπει να αλλάξει τη λογική του χειρισμού αναφορικά με το Ορμούζ. Θα πρέπει, λοιπόν, να βρει έναν τρόπο —δεν ξέρω αν αυτός ο τρόπος σημαίνει διόδια, για παράδειγμα, με χρονικό περιθώριο, ώστε να χρησιμοποιηθούν για την ανακατασκευή των υποδομών του ή κάτι τέτοιο.
Γιατί προφανώς τα διόδια ως ενέργεια, όπως και το κλείσιμο, είναι απολύτως παράνομα, είναι πειρατικές ενέργειες και ως τέτοιες αντιμετωπίζονται από το Διεθνές Δίκαιο και την παγκόσμια κοινότητα.
Θα βάλει, λοιπόν, το Ιράν απέναντί του όχι μόνο τις Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά την παγκόσμια κοινότητα. Και αυτό πρέπει να το σκεφτεί πολύ γρήγορα, διότι εκεί θα κινδυνεύσει.
Άρα, λοιπόν, δεν περιμένω κάτι άμεσο από τις διαπραγματεύσεις. Όμως βλέπω ότι θα πρέπει να αλλάξουν λίγο, να αμβλυνθούν λίγο οι γωνίες και να αλλάξει την τακτική του, τη διαπραγματευτική του τακτική, το Ιράν. Διότι θεωρώ ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες, ως ο νικητής του πολέμου —να το τονίσουμε αυτό, διότι υπάρχει νικητής στον πόλεμο, και είναι οι Ηνωμένες Πολιτείες— έχουν το πάνω χέρι.
Σκεφτείτε, για παράδειγμα, ότι αν δεν υπήρχαν τα Στενά του Ορμούζ, τα πράγματα θα είχαν τελειώσει ήδη. Το Ιράν έχει χρησιμοποιήσει το «όπλο» του Ορμούζ. Το θέμα είναι πόσο χρονικό διάστημα μπορεί να το χρησιμοποιεί ακόμη, πριν βάλει απέναντί του, όπως σας είπα, το σύνολο της παγκόσμιας κοινότητας.
Τέλος, πιστεύετε ότι μπορεί να εφαρμοστεί ένας ναυτικός αποκλεισμός στο Ορμούζ από την Αμερική ή να συνδράμουν και άλλες χώρες;
Αυτό που θα πω τώρα δεν το ξέρω ακόμη. Θα πρέπει να μπούμε αναλυτικά στο ποιο είναι το πλαίσιο που έχει στο μυαλό του, όταν αναφέρουμε «ναυτικό αποκλεισμό». Δυνητικά, βεβαίως, υπάρχουν οι δυνάμεις να κάνουν κάτι τέτοιο. Δεν είμαι βέβαιος, όμως, ότι κάτι τέτοιο είναι προς το συμφέρον γενικότερα της παγκόσμιας κοινότητας.
Δεν μπορείς να αποκλείσεις κάτι που άλλος το κλείνει. Καταλαβαίνετε τι εννοώ. Δηλαδή, κάνουμε πειρατεία και την αντιμετωπίζουμε με μια ενέργεια που πιθανώς να είναι επίσης προβληματική.
Θα πρέπει, λοιπόν, να δούμε λίγο το πλαίσιο και τις επόμενες μέρες τις αντιδράσεις των υπολοίπων, για να σας πω εάν δεν είναι πάλι μια παρορμητική και επικοινωνιακή προσέγγιση του Τραμπ.
* Ο Στάθης Κυριακίδης είναι Υποναύαρχος (ε.α.), στρατηγικός αναλυτής και μέλος του Επιστημονικού Συμβουλίου του Strategy International.
