Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή εξελίσσεται σε περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, με μεταβαλλόμενους στόχους και απρόβλεπτες συνέπειες τόσο για την περιοχή όσο και για το διεθνές σύστημα, επισημαίνει ο επίτιμος αρχηγός ΓΕΣ Κωνσταντίνος Γκίνης σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Liberal και την Ευαγγελία Μπίφη εν μέσω της ομίχλης του πολέμου, κλιμάκωσης στα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ και διόγκωσης των φόβων για την παγκόσμια οικονομία.
Η στρατηγική στόχευση των Ηνωμένων Πολιτειών εμφανίζεται ασαφής και συγκεχυμένη, εξ ου και δυσχεραίνεται η «ανάγνωση» της κατάστασης, ενώ οι εξελίξεις στο πεδίο δημιουργούν ένα σύνθετο πλέγμα στρατιωτικών, οικονομικών και γεωπολιτικών πιέσεων, σύμφωνα με τον κ. Γκίνη, ο οποίος θέτει ως βασικό διακύβευμα την αρχιτεκτονική ασφαλείας που θα διαμορφωθεί στη Μέση Ανατολή, αλλά και σε παγκόσμιο επίπεδο, όταν ο πόλεμος αυτός «κλείσει» - και αναλόγως του πώς και πότε θα «κλείσει».
Ο στρατηγός ε. α. και επίτιμος αρχηγός ΓΕΣ υπογραμμίζει πως η έκβαση ως προς το μείζον ζήτημα του πυρηνικού και πυραυλικού προγράμματος του Ιράν -που επισημαίνει πως πρέπει να επανέλθει στο «τραπέζι» της διαπραγμάτευσης-, θα έλθει να επηρεάσει και την ευρύτερη ισορροπία ισχύος μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων, με τη Ρωσία και την Κίνα να παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις. Εξηγεί πόσο σύνθετο είναι το ζήτημα της εγγύησης της ασφαλούς διέλευσης από τα Στενά του Ορμούζ· αποτυπώνει τι θα σήμαιναν χερσαίες επιχειρήσεις στο Ιράν και ως βασική τοποθέτηση σημειώνει πως η ανάληψη αυτής της επιχείρησης βασίστηκε σε μια αρκετά επιφανειακή εκτίμηση των κινδύνων που θα προέκυπταν, ενώ παράλληλα αναδεικνύει και τους κινδύνους της μετατόπισης από το Διεθνές Δίκαιο και μία παγκόσμια τάξη πραγμάτων βασισμένη σε κανόνες.
Ακολουθεί το πλήρες κείμενο της συνέντευξης
Κύριε Γκίνη, έχει ήδη ξεπεραστεί σε διάρκεια ο «πόλεμος των 12 ημερών» και επικρατεί σύγχυση ως προς την εξέλιξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων και πόσο κοντά ή μακριά βρισκόμαστε από τη λήξη τους - και υπό ποιες προϋποθέσεις. Πώς αποτιμάτε την κατάσταση; Ποια η στρατηγική εισόδου και ποια η στρατηγική εξόδου των Ηνωμένων Πολιτειών από τον πόλεμο;
Η άποψή μου είναι ότι κινούμαστε σε μια κατάσταση αβεβαιότητας. Η αβεβαιότητα αυτή πηγάζει από την ασαφή και συγκεχυμένη στρατηγική, την οποία ακολουθούν κυρίως οι Ηνωμένες Πολιτείες και, κατ’ επέκταση, το Ισραήλ. Βλέπουμε καθημερινά παλινδρομήσεις και αμφιλεγόμενους πολιτικούς στόχους από τον κύριο Τραμπ. Αυτό δημιουργεί μια κατάσταση που δεν μας βοηθά να προσδιορίσουμε τη γενικότερη κατεύθυνση και τη δυνατότητα επίλυσης ή αντιμετώπισης του προβλήματος.
Η στρατηγική εισόδου στον πόλεμο είναι και η ίδια συζητήσιμη. Θα θυμάστε ότι πριν ξεκινήσει ο πόλεμος διεξάγονταν διαπραγματεύσεις και γίνονταν δηλώσεις ότι βαίνουν καλώς. Και ξαφνικά μπήκαμε σε πόλεμο. Τώρα βρισκόμαστε στη φάση της διεξαγωγής του πολέμου και αυτό που βλέπουμε είναι ότι οι πολιτικοί στόχοι αλλάζουν συνεχώς.
Δηλαδή ακούμε για αλλαγή καθεστώτος. Μετά «πάμε» στην παράδοση άνευ όρων. Τερματισμό του πυρηνικού προγράμματος ή του πυραυλικού προγράμματος. Να διακοπεί η υποστήριξη προς τις πληρεξούσιες δυνάμεις. Παράλληλα τίθεται και το ερώτημα τι θα γίνει με τους Φρουρούς της Επανάστασης και το σύστημα εσωτερικής ασφάλειας.
Θα ήθελα να επισημάνω το εξής: εφόσον προστρέξουμε στον πόλεμο, στον οποίο και έχουμε εμπλακεί πλέον, κάθε ένας από αυτούς τους πολιτικούς στόχους απαιτεί διαφορετικό τύπο στρατιωτικών επιχειρήσεων. Μία μορφή επιχειρήσεων δεν κάνει για όλα. Κάθε μέρα, αλλάζοντας ο πρόεδρος Τραμπ τον προσανατολισμό και την πολιτική κατεύθυνση, αυτομάτως πρέπει να αλλάζει και ο τύπος των στρατιωτικών επιχειρήσεων που διεξάγονται. Και αυτό είναι τεράστιο ζήτημα.
Εάν για παράδειγμα μιλήσουμε μέχρι και για χερσαίες επιχειρήσεις -κάτι που επίσης κάποια στιγμή ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε ότι δεν το αποκλείει-, αυτό θα απαιτούσε προετοιμασία τουλάχιστον δύο-τριών μηνών για να γίνουν οι συγκεντρώσεις δυνάμεων, υλικών και εφοδίων και γενικά όλης της απαραίτητης προπαρασκευής για να μπορέσουν να διεξαχθούν αποτελεσματικά. Αναφέρομαι σε χερσαίες επιχειρήσεις, είτε περιορισμένης είτε ευρείας κλίμακας, στις οποίες θα αναπτύσσονταν κανονικές στρατιωτικές δυνάμεις - όχι τμήματα ειδικών επιχειρήσεων που ενδεχομένως ήδη δρουν μέσα στο ιρανικό έδαφος για περιορισμένες αποστολές κατά συγκεκριμένων στόχων.
Το ενδεχόμενο επιχειρήσεων ευρείας κλίμακας διαφαίνεται ότι εντάσσεται στη γενικότερη ρητορική Τραμπ δίχως πρακτικά να αποτελεί επιλογή και δη σε μία χώρα της έκτασης και της ιδιομορφίας του Ιράν. Έχει μείνει πάντως ανοιχτό εκ μέρους Τραμπ το ενδεχόμενο δράσης ειδικών μονάδων σε μεταγενέστερο στάδιο στο σενάριο ανάσυρσης εμπλουτισμένου ουρανίου
Η ανάσυρση εμπλουτισμένου ουρανίου είναι μια ειδική επιχείρηση. Δεν είναι χερσαία επιχείρηση με την κλασική έννοια. Είναι επιχείρηση ειδικών δυνάμεων του τύπου της Βενεζουέλας, όπου απήγαγαν τον Νικολάς Μαδούρο. Εδώ θα επρόκειτο για «απαγωγή» του πυρηνικού καυσίμου. Και ως προς αυτό το ζήτημα όμως τίθενται σοβαρά ερωτήματα. Το πυρηνικό υλικό βρίσκεται σε ένα σημείο ή σε πολλά διαφορετικά σημεία; Αν είναι διασκορπισμένο, τότε πόσες επιχειρήσεις θα χρειαστούν; Επιπλέον, το πυρηνικό καύσιμο δεν είναι κάτι που μπορεί να το χειριστεί οποιοσδήποτε. Δεν πρόκειται για κάτι απλό, σαν να πηγαίνεις να πάρεις... τρόφιμα από το σούπερ μάρκετ. Αυτά τα υλικά απαιτούν ειδικό χειρισμό. Χρειάζονται ειδικοί επιστήμονες και συγκεκριμένες διαδικασίες.
Άρα τίθεται το ερώτημα: πώς θα γίνουν όλα αυτά; Δεν υποστηρίζω ότι δεν μπορούν να γίνουν. Μπορούν. Αλλά απαιτούν προπαρασκευές και ειδικό προσωπικό. Θα χρειαστούν επιστήμονες που πιθανόν θα πρέπει να μπουν μαζί με τα τμήματα ειδικών επιχειρήσεων. Μπορεί να το δούμε και αυτό. Ωστόσο ακόμη και σε αυτή την περίπτωση πρόκειται για μια δύσκολη επιχείρηση με πολλές παραμέτρους που πρέπει να ληφθούν υπόψη.
Ως προς την κλιμάκωση στα Στενά του Ορμούζ με τα πλήγματα κατά πλοίων συνδυαστικά με τις απειλές εκ μέρους του Ιράν για στόχευση τεχνολογικών κολοσσών, τραπεζών και εταιρειών αμερικανικών συμφερόντων σε κράτη του Κόλπου, ποια βλέπετε ότι θα είναι η συνέχεια;
Πριν από μερικές ημέρες διατυπώθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ ότι θα μπορούσε να υπάρξει ακόμη και «κατάληψη» εδάφους γύρω από τα Στενά του Ορμούζ. Για να διεξαχθεί όμως μια τέτοια επιχείρηση χρειάζεται να μεταφερθούν δυνάμεις στην περιοχή. Αρχικά θα πρέπει να αναπτυχθούν δυνάμεις ειδικών επιχειρήσεων που θα απομονώσουν τον χώρο και για να να γίνει αυτό θα πρέπει να εξασφαλιστεί ένα λιμάνι ή ένα αεροδρόμιο. Στη συνέχεια θα πρέπει να αναπτυχθούν πεζοναύτες για να διευρύνουν το προγεφύρωμα και να εξασφαλίσουν τον χώρο. Και εν συνεχεία να έρθουν επιπλέον στρατιωτικές δυνάμεις, οι οποίες να εγκατασταθούν εκεί, να σταθεροποιηθούν και να επιτρέπουν τον έλεγχο της περιοχής.
Όπως αντιλαμβάνεστε, ακόμη και αυτή η περιορισμένη επιχείρηση είναι εξαιρετικά δύσκολη. Και εδώ δεν μιλάμε καν για εξειδικευμένες πτυχές της επιχείρησης, όπως είναι η προστασία των δυνάμεων από drones και από αεροπορικές ή πυραυλικές προσβολές. Σε πρώτη φάση αυτό ενδεχομένως θα μπορούσε να γίνει με πλοία του αμερικανικού Πολεμικού Ναυτικού. Στη συνέχεια όμως θα πρέπει να αναπτυχθούν στον χώρο όπου θα γίνει κατάληψη αντιαεροπορικά και αντιβληματικά συστήματα. Επομένως μιλάμε για δύσκολες και σύνθετες επιχειρήσεις, οι οποίες απαιτούν πολύ χρόνο και προετοιμασία. Ακόμη και το πιο απλό στρατιωτικό εγχείρημα στο έδαφος απαιτεί εξαιρετική προπαρασκευή, χρόνο, μέσα και δυνατότητες.
Τώρα, όσον αφορά αυτή καθαυτή τη διέλευση των πλοίων από τα Στενά: Οι δυνάμεις του Ιράν έχουν αρκετές δυνατότητες. Μπορούν να χρησιμοποιήσουν drones, αντιπλοϊκά βλήματα και μικρά σκάφη. Υπάρχει επίσης η δυνατότητα να προχωρήσουν σε ναρκοθέτηση -παρότι, όπως μάθαμε, σκάφη που φέρονταν να ετοιμάζονται για ναρκοθέτηση βυθίστηκαν από τις αμερικανικές δυνάμεις. Το Ιράν, λοιπόν, διαθέτει πολλαπλά μέσα με τα οποία μπορεί να προσβάλει εμπορικά πλοία που επιχειρούν να διέλθουν από τα Στενά του Ορμούζ. Προφανώς η συνοδεία από αμερικανικά ή οποιασδήποτε άλλης χώρας πολεμικά πλοία μπορεί να προσφέρει έναν βαθμό προστασίας. Ωστόσο σε καμία περίπτωση δεν μπορούμε να αποκλείσουμε ότι θα υπάρξουν προσβολές και σε εμπορικά πλοία.
Συνεπώς ο φόβος που υπάρχει, και έχει οδηγήσει σχεδόν σε παράλυση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ, δεν μπορεί να καμφθεί
Ακριβώς. Δεν μπορεί να καμφθεί ο φόβος και ο φόβος αυτός έχει απεικονιστεί και στα ασφάλιστρα κινδύνου, τα οποία έχουν ανέλθει σε πάρα πολύ υψηλά επίπεδα. Έχουν τη δυνατότητα να διαθέσουν πολεμικά πλοία οι Ηνωμένες Πολιτείες, αλλά ο κίνδυνος πάντα θα υπάρχει. Το είδαμε και στην περίπτωση των Χούθι, όπου πλοία συνοδεύονταν από αμερικανικές, αλλά και ελληνικές και άλλες ναυτικές δυνάμεις και παρ’ όλα αυτά κάποια πλοία δέχθηκαν πλήγματα και ακόμη και βυθίστηκαν.
Επομένως πρόκειται για μια σύνθετη υπόθεση. Δεν είναι καθαρά στρατιωτικό ζήτημα -αν δηλαδή θα μπορέσουν να περάσουν τα πλοία ή αν θα υπάρξουν απώλειες- αλλά είναι ταυτόχρονα πολιτικό, στρατηγικό, επιχειρησιακό και οικονομικό ζήτημα το να μπορέσουν οι ενεργειακοί πόροι να εξέλθουν από τον Περσικό Κόλπο και να κινηθούν προς διάφορα σημεία της υφηλίου.
Ερχόμαστε στους φόβους για ένα ενεργειακό σοκ. Η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου υποδεικνύει ότι αυτό είναι ίσως το πιο αποτελεσματικό «όπλο» του ιρανικού καθεστώτος αυτή τη στιγμή και το πιο ευάλωτο σημείο Τραμπ ως προς τη συνέχιση των επιχειρήσεων με βάση και την πλατφόρμα πάνω στην οποία εξελέγη.
Εδώ έχω να πω το εξής: η ανάληψη αυτής της επιχείρησης, κατά την άποψή μου, βασίστηκε σε μια αρκετά επιφανειακή εκτίμηση των κινδύνων που θα προέκυπταν. Γι’ αυτό και η επιχείρηση ανελήφθη και διεξάγεται με τον τρόπο που βλέπουμε σήμερα. Οι Ιρανοί κατάφεραν, μέσα από ένα φαινόμενο του ντόμινο, να επεκτείνουν τον πόλεμο σε όλες τις χώρες του Κόλπου αλλά και σε παρακείμενες χώρες μέσω των επιθέσεων που πραγματοποιούν, και αυτό ήταν και εφικτό και αναμενόμενο. Θα έπρεπε να είχε ληφθεί σοβαρά υπόψη στον αρχικό σχεδιασμό.
Δεύτερον, το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ ήταν επίσης ένα σχεδόν βέβαιο σενάριο. Ήταν αναμενόμενο ότι θα υπήρχαν σοβαρές επιπτώσεις για την παγκόσμια οικονομία και κατ’ επέκταση και δυσκολίες στις ίδιες τις Ηνωμένες Πολιτείες ως προς τη διεξαγωγή των επιχειρήσεων, παρόλα αυτά ανελήφθη αυτή η επιχείρηση και διεξάγεται με τον τρόπο που διεξάγεται.
Άρα, απαντώντας σας, υπήρξε επιφανειακή εκτίμηση κινδύνων από την πλευρά των Ηνωμένων Πολιτειών.
Και τώρα τι έπεται;
Όσον αφορά το πώς μπορεί να τερματιστεί αυτή η κατάσταση, υπάρχουν τα εξής ενδεχόμενα: Το πρώτο είναι να πάμε σε σύντομες επιχειρήσεις, ώστε να έχει μικρό πολιτικό κόστος ο πρόεδρος Τραμπ και, όπως αντιλαμβάνεστε, και πενιχρά αποτελέσματα.
Θα μπορούσε δηλαδή να υπάρξει μια απεμπλοκή με τον Τραμπ να δηλώνει ότι «νικήσαμε» ή οτιδήποτε άλλο και να κλείσει την υπόθεση, χωρίς όμως να έχουν κλείσει τα μεγάλα ζητήματα. Διότι ακόμη και αν σήμερα τερματιζόταν ο πόλεμος, παραμένουν κρίσιμα ερωτήματα. Τι θα γίνει με το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν; Τι θα γίνει με το πυραυλικό πρόγραμμα; Τι θα γίνει με τους πληρεξουσίους του Ιράν που προσβάλλουν το Ισραήλ; Τα μεγάλα στρατηγικά ζητήματα λοιπόν παραμένουν ανοιχτά.
Το δεύτερο σενάριο είναι να συνεχιστούν οι επιχειρήσεις σε μακροχρόνια βάση, προκειμένου να επιτευχθούν ουσιαστικά στρατηγικά αποτελέσματα και να αντιμετωπιστούν τα προβλήματα που προανέφερα. Αυτό όμως θα είχε τεράστιο πολιτικό κόστος για τον πρόεδρο Τραμπ καθότι ο ίδιος εξελέγη με σύνθημα εναντίον των πολέμων και έχει ασκήσει πολύ αυστηρή κριτική σε όλους τους προηγούμενους προέδρους που ενέπλεξαν τις Ηνωμένες Πολιτείες σε συγκρούσεις στη Μέση Ανατολή ή σε άλλες περιοχές και τις συντήρησαν για μεγάλα χρονικά διαστήματα.
Για το Ιράν η νίκη είναι και μόνο η επιβίωση του καθεστώτος. Για τον Τραμπ, δεδομένων ακριβώς των όσων περιγράφετε, η νίκη μπορεί να προσαρμοστεί ανάλογα με την εξέλιξη των γεγονότων και όταν έρθει η στιγμή να κλείσει ο πόλεμος. Ποιο είναι όμως εδώ το μεγαλύτερο διακύβευμα;
Προφανώς ο πρόεδρος Τραμπ μπορεί ανά πάσα στιγμή να ανακοινώσει ότι επετεύχθη νίκη - άλλωστε έχει ήδη μιλήσει για νίκη σε πάρα πολλά σημεία. Άρα, λοιπόν, νίκη μπορεί να ανακοινώσει ανά πάσα στιγμή. Το ζήτημα είναι αυτή η νίκη ποια ζητήματα έχει διευθετήσει. Αυτό είναι το μεγάλο ερώτημα, το οποίο θα προκύψει. Από την πλευρά του Ιράν, προφανώς η επιβίωση του καθεστώτος, η δυνατότητα συνέχισης του πυρηνικού προγράμματος, η διατήρηση του βαλλιστικού προγράμματος και γενικότερα των επεμβάσέων του στη Μέση Ανατολή, είναι αυτονόητα νίκη.
Επομένως, εάν δεν καταστεί δυνατό το Ιράν να καθίσει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων για να συζητηθούν τα μεγάλα στρατηγικά ζητήματα που προαναφέραμε, πολύ δύσκολα μπορεί να μιλήσει για νίκη η Δύση, ενώ το Ιράν θα μπορεί, ακόμη και αν κάνει ορισμένες περιορισμένες παραχωρήσεις, να μιλήσει πάλι για νίκη.
Το σημαντικότερο όμως είναι ποια περιφερειακή αρχιτεκτονική ασφάλειας στη Μέση Ανατολή, και ενδεχομένως και σε παγκόσμιο επίπεδο, θα «αφήσει» αυτή η σύγκρουση.
Ποια είναι η εκτίμησή σας επ’αυτού, αναγνωρίζοντας φυσικά ότι δεν γνωρίζουμε όλα τα δεδομένα στο πεδίο;
Πράγματι δεν γνωρίζουμε όλα τα δεδομένα. Ωστόσο θεωρώ ότι αν οι Ηνωμένες Πολιτείες δεν καταφέρουν να επιβάλουν λύσεις στα βασικά προβλήματα, τότε το Ιράν θα είναι ένας πρωταγωνιστής στις εξελίξεις στη Μέση Ανατολή και ενδεχομένως και σε παγκόσμιο επίπεδο. Τυχόν αποτυχία των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ θα μεταβάλει και τις παγκόσμιες ισορροπίες σε σχέση με το ρόλο της Κίνας και της Ρωσίας.
Παρότι οι χώρες αυτές δείχνουν να βρίσκονται εκτός της σύγκρουσης, θεωρώ ότι την παρακολουθούν εκ του σύνεγγυς και τα αποτελέσματα αναμφίβολα θα επηρεάσουν και τη δική τους στρατηγική και συμπεριφορά στο παγκόσμιο σύστημα ασφάλειας.
Σε μία αποτυχία δεν περικλείετε αυτή καθαυτή την αλλαγή καθεστώτος ως απόρροια της συγκεκριμένης πολεμικής επιχείρησης;
Όχι, όταν μιλώ για αποτυχία δεν αναφέρομαι στο θέμα της αλλαγής καθεστώτος. Αναφέρομαι στο κατά πόσο οι Ηνωμένες Πολιτείες θα μπορέσουν να επιλύσουν τα βασικά στρατηγικά προβλήματα της περιοχής και να επιβάλουν μια αρχιτεκτονική ασφαλείας στη Μέση Ανατολή την οποία θα ελέγχουν το λιγότερο μερικώς. Εάν δεν επιτευχθεί αυτό, τότε οι άλλες μεγάλες δυνάμεις -όπως η Κίνα και η Ρωσία- θα επαναπροσδιορίσουν τη θέση και τη στάση τους.
Δηλαδή πρέπει να φέρουν οι ΗΠΑ το Ιράν της θεοκρατίας, υπό την όποια νέα ηγεσία, στο «τραπέζι» των διαπραγματεύσεων και να αποδεχθεί όσα δεν αποδεχόταν μέχρι σήμερα
Υπενθυμίζω ότι ο πρόεδρος Τραμπ αποχώρησε το 2018 από τη συμφωνία για τα πυρηνικά που είχε συναφθεί επί Ομπάμα, χαρακτηρίζοντάς την κακή συμφωνία. Έχουν περάσει οκτώ χρόνια, έχουν επιβληθεί κυρώσεις στο Ιράν και έχουν γίνει διαπραγματεύσεις, αλλά μέχρι σήμερα δεν έχει υπάρξει κάποια συμφωνία καλύτερη από εκείνη.
Το Ιράν, στο μεταξύ, συνέχισε να εμπλουτίζει ουράνιο, να βελτιώνει τις πυραυλικές του δυνατότητες και γενικότερα να αναπτύσσει αυτό που αποκαλούμε τη βάση της πυρηνικής δυνατότητας. Ποια είναι αυτή η βάση; Να διαθέτεις πυραυλικό πρόγραμμα και δυνατότητα εμπλουτισμού ουρανίου. Όταν ο εμπλουτισμός έχει φθάσει στο 60%, βρίσκεται ήδη πολύ κοντά στα επίπεδα που απαιτούνται για την κατασκευή πυρηνικών όπλων. Στην πυρηνική τεχνολογία τα πράγματα είναι σχετικά απλά: ο χαμηλός εμπλουτισμός χρησιμοποιείται για παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας και γενικότερα ενέργειας - ο υψηλός εμπλουτισμός παραπέμπει σε δυνατότητα κατασκευής πυρηνικών όπλων.
Εκτιμάτε ότι θα μπορούσαμε να δούμε ξανά τα βομβαρδιστικά B-2 να επιχειρούν στο Ιράν πριν λήξει ο πόλεμος;
Τα B-2 «χτύπησαν» τον περασμένο Ιούνιο και τι έκαναν; Απλώς επιβράδυναν το πρόγραμμα. Δεν έδωσαν οριστική λύση. Ακολούθησαν διαπραγματεύσεις που επίσης δεν κατέληξαν σε κάποιο αποτέλεσμα. Άρα, λοιπόν, οι Ιρανοί αυτή τη στιγμή δεν δεσμεύονται, δεν έχουν κάποια υποχρέωση.
Εσείς πώς κρίνετε ότι θα έπρεπε να κινηθούν ή να έχουν κινηθεί οι Ηνωμένες Πολιτείες;
Κατά την άποψή μου, οι Ηνωμένες Πολιτείες θα έπρεπε να έχουν ένα πολύ ευρύτερο στρατηγικό σχέδιο. Αυτό θα έπρεπε να ξεκινήσει με την εξουδετέρωση των περιφερειακών αντιπροσώπων του Ιράν, ώστε να μην απειλούν το Ισραήλ και να μην προκαλούν αποσταθεροποίηση στη Μέση Ανατολή, και εν συνεχεία θα μπορούσε να αντιμετωπιστεί το ίδιο το Ιράν, εφόσον επιλεγόταν στρατιωτική σύγκρουση - που προσωπικά θεωρώ ότι η καλύτερη λύση θα ήταν να προχωρήσει σε διπλωματική λύση μέσω διαπραγματεύσεων.
Η ανάδειξη του Μοτζταμπά Χαμενεΐ προδιαθέτει τώρα προς μια τέτοια εξέλιξη;
Εδώ ουσιαστικά ανοίγουμε το θέμα της καρατόμησης της ηγεσίας. Όσον αφορά τον υιό Χαμενεΐ, ας είμαστε σαφείς ότι αντιπροσωπεύει το σύστημα που εξακολουθεί να κινείται στην ίδια κατεύθυνση.
Επειδή προβλήθηκε πολύ έντονα ότι εξουδετερώθηκε ο Αγιατολάχ Αλί Χαμενεΐ και ένα μεγάλο μέρος της πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας στο πλήγμα της 28ης Φεβρουαρίου, θα ήθελα να επισημάνω ότι καρατόμηση της ηγεσίας δεν σημαίνει αυτομάτως και επιτυχία. Το πρώτο που είδαμε είναι ότι δεν αποδιοργανώθηκε η δράση του Ιράν, το οποίο μέχρι στιγμής, με τον τρόπο του, μάχεται αποδοτικά. Δεύτερον, η καρατόμηση της ηγεσίας μπορεί να φέρει στην εξουσία ακόμη πιο σκληροπυρηνικούς ηγέτες, με τους οποίους η συνεννόηση θα είναι δυσκολότερη. Μπορεί επίσης να διαβρώσει όλο το σύστημα και εάν και εφόσον υπήρχαν κάποια ευνοϊκά, αν μπορούμε να το θέσουμε έτσι, στοιχεία για διαπραγμάτευση, να χαθούν και αυτά. Μπορεί επίσης να χαθούν δίαυλοι επικοινωνίας ή πληροφοριών που υπήρχαν με προηγούμενους ηγέτες. Ειδικότερα τώρα στο Ιράν, έχουμε και μία κατάσταση με το φαινόμενο των μαρτύρων, που προσδίδει ακόμη και μεταφυσική και θεολογική διάσταση στην απώλεια ηγετικών προσώπων.
Θα υπενθυμίσω ότι στον πρώτο Πόλεμο του Κόλπου ο πρόεδρος Τζορτζ Μπους ο πρεσβύτερος δεν προχώρησε στην ανατροπή του Σαντάμ Χουσεΐν, διότι δεν υπήρχε σαφής διάδοχη κατάσταση ικανή να διαχειριστεί τη χώρα. Άρα η καρατόμηση της ηγεσίας δεν ισοδυναμεί αυτόματα με επιτυχία. Και μέχρι τώρα τι μας έδειξε; Δεν έδειξε στροφή προς πιο συμβιβαστική στάση από το Ιράν, αλλά συνέχιση της ίδιας γραμμής.
Κλείνοντας κ. Γκίνη, πώς εμπλέκεται στην «παρτίδα» αυτή και η Ρωσία; Τι «βλέπει» ο Πούτιν σε όλη αυτή την κατάσταση και τι συμπεράσματα εξάγει η Κίνα;
Ο Πούτιν βλέπει ότι ευνοούνται τα σχέδιά του. Ενώ κατηγορείται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και τον δυτικό κόσμο για την επίθεση εναντίον της Ουκρανίας -και ορθότατα κατηγορείται- τώρα του δίνεται η ευκαιρία να κατηγορήσει και εκείνος τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ ότι επιτίθενται σε ανεξάρτητη χώρα.
Όταν η παραβίαση του Διεθνούς Δικαίου έχει αρχίσει από τη Ρωσία και τώρα, όπως αντιλαμβάνεστε, συνεχίζεται από τις Ηνωμένες Πολιτείες και το Ισραήλ, αυτό διευρύνει το πεδίο κινήσεων του ίδιου του Πούτιν, όπως επίσης λύνει και τα χέρια της Κίνας σε άλλα ζητήματα που την ενδιαφέρουν στην περιοχή της. Όσο, λοιπόν, οι Ηνωμένες Πολιτείες και ο δυτικός κόσμος μετακινείται από το Διεθνές Δίκαιο και μία παγκόσμια τάξη πραγμάτων βασισμένη σε κανόνες προς μία λογική σύγκρουσης και επιβολής μέσω στρατιωτικής ισχύος, τότε οδεύουμε σε ένα σύστημα που δίνει μεν κάποια πλεονεκτήματα στις μεγάλες δυνάμεις αλλά δημιουργεί μία αναρχία σε ολόκληρο τον κόσμο. Και δύσκολα νομίζω θα μπορέσουν αυτές οι δυνάμεις από μόνες τους να επιβάλλουν τη θέλησή τους ή να ελέγξουν απόλυτα τις περιοχές εκείνες που μπορεί να καθορίσουν μεταξύ τους.
Αυτό που θέλω να πω, συνεπώς, είναι ότι εισερχόμαστε σε εδάφη αχαρτογράφητα, όπου δεν μπορούμε να δούμε άμεσα τα αποτελέσματα και πώς θα τα αξιοποιήσουν η Ρωσία και η Κίνα. Παρακολουθούν τις εξελίξεις και αναλόγως θα προσδιορίσουν και τη στάση τους στη συνέχεια.
* Ο κ. Κωνσταντίνος Γκίνης είναι Στρατηγός ε.α. - Επίτιμος Α/ΓΕΣ
