Συμβολικά θα τη χαρακτήριζα και εφτάψυχη, καθώς δύο φορές έπεσε από τον Λευκό Πύργο - όπως λέμε στη Θεσσαλονίκη - και στάθηκε όρθια. Μία φορά μετά τη συντριβή του 1981 και την άλλη μετά το απρόσμενο 18,8% του Μαΐου του 2012. Στην πρώτη περίπτωση βρέθηκε ο Ευάγγελος Αβέρωφ και μάζεψε τα κομμάτια της παράταξης και στη δεύτερη, με μια διορθωτική ψήφο, η Νέα Δημοκρατία ακούμπησε το 30%.
Σήμερα μπορούμε να μιλούμε για την «ψυχή της Νέας Δημοκρατίας»; Ναι, υπό μια προϋπόθεση: αυτή η ψυχή βρίσκεται σε διαλεκτική σχέση με την κοινωνία. Όσο μεταβάλλεται η ελληνική κοινωνία τόσο μεταβάλλεται και αυτή η ψυχή. Με απλά λόγια δεν μπορούμε το 2026 να μιλούμε, επί του συγκεκριμένου θέματος, με προσλαμβάνουσες παραστάσεις του 1986 ή και του 2006. Άλλωστε η ίδια η έκφραση «λαϊκή ψυχή της παράταξης», μέσα στην ασάφειά της, είναι ανοικτή σε πολλές ερμηνείες, άρα και πολλοί διεκδικούν την αποκλειστικότητα στην εκπροσώπησή της. Και ως γνωστόν, μέχρι στιγμής, δεν έχει εφευρεθεί κανένα ψυχόμετρο.
Θυμάμαι, παλιότερα μιλούσαν για τη «λαϊκή Δεξιά», υπονοώντας πως υπάρχει και μια άλλη Δεξιά των ελίτ και των ολίγων. Βέβαια, οι εκπρόσωποι της αποκληθείσας «λαϊκής Δεξιάς» πάτωσαν στη συνέχεια, αποτελώντας σήμερα γραφικές περσόνες που περιφέρουν τον πόνο τους μαζί με τις ανησυχίες τους. Απεναντίας η άλλη Δεξιά, η φιλελεύθερη, προσαρμόστηκε στα νέα δεδομένα και ηγεμόνευσε. Αυτή η προσαρμογή δεν έγινε χωρίς εσωτερικές τριβές, χωρίς εντάσεις και χωρίς αποχωρήσεις στελεχών. Η Ιστορία προχωρά και όποιος δεν μπορεί να την παρακολουθήσει μένει πίσω.
Αν θέλουμε να απαγκιστρωθούμε από την έκφραση «λαϊκή ψυχή της παράταξης» που έχει και μια μεταφυσική διάσταση και μιλήσουμε για τις σταθερές αξίες της, θα δούμε πως και αυτές θα πρέπει συνεχώς να τις ανανοηματοδοτούμε αν θέλουμε να είναι επίκαιρες και πολιτικά παραγωγικές. Όταν οι κοινωνίες αλλάζουν, τα μεγάλα κόμματα οφείλουν να παρακολουθούν αυτές τις αλλαγές και να τις ενσωματώνουν στα ιδεολογικά τους προτάγματα. Διαφορετικά μετατρέπονται σε ιστορικά απολιθώματα, με περιθωριακή πολιτική έκφραση. Το ΚΚΕ αποτελεί μια κλασική περίπτωση και δυστυχώς αυτήν την πορεία έχει πάρει και το ΠΑΣΟΚ. Εκεί μέσα νομίζουν ότι βρίσκονται ακόμη στη δεκαετία του 1980.
Συνεπώς, ένα κόμμα πολυσυλλεκτικό, με σημαντικές ιστορικές καταβολές, οφείλει και πρέπει να είναι συντονισμένο με τους παλμούς της κοινωνίας ώστε να μπορεί να συνομιλεί με όσο το δυνατόν μεγαλύτερο τμήμα της. Αυτή είναι η ικανή και αναγκαία συνθήκη για να παραμένει κόμμα εξουσίας. Αν περιοριστεί να εκφράζει τον σκληρό πυρήνα του, τη μια και μοναδική ψυχή, είναι καταδικασμένο να ζει στο περιθώριο.
ΥΓ. Ο μύθος της απώλειας 1.000.000 ψήφων. Στις δεύτερες εθνικές εκλογές του 2012, με συμμετοχή 62,47%, η ΝΔ έλαβε 1.825.497 ψήφους και στις δεύτερες εθνικές εκλογές του 2023, με συμμετοχή 53,74, έλαβε 2.115. 322 ψήφους. Πόθεν τεκμαίρεται πως η μειωμένη συμμετοχή έχει γαλάζιο χρώμα; Και προς τι η όψιμη επίκληση αυτής της αναπόδεικτης εκτίμησης; Τι πιο λογικό η αυξημένη αποχή να οφείλεται, κατά κύριο λόγο, στους απογοητευμένους ψηφοφόρους της ριζοσπαστικής Αριστεράς.
