Η Φιλαρμόνια γιορτάζει φέτος τα δέκα χρόνια της το Σάββατο 24 Ιανουαρίου στις 20:30 στο Ωδείο Αθηνών. Κι όμως, πριν από μια δεκαετία ελάχιστοι πίστευαν ότι το εγχείρημα θα αντέξει. Η οικονομική κρίση, το περιορισμένο κοινό της κλασικής μουσικής και η απουσία ουσιαστικής κρατικής στήριξης έκαναν πολλούς να αμφιβάλλουν για την επιβίωση του σχήματος. Παρ’ όλα αυτά, η Φιλαρμόνια όχι μόνο άντεξε, αλλά κατόρθωσε να διαμορφώσει έναν σαφή καλλιτεχνικό στόχο: να αναδείξει τους Έλληνες δημιουργούς, τόσο στην Ελλάδα όσο και στο εξωτερικό - έναν στόχο που συχνά δεν υπηρετούν επαρκώς οι κρατικές ορχήστρες και η Λυρική Σκηνή.
Για τον εορτασμό της επετείου της, η ορχήστρα παρουσιάζει τρία εμβληματικά έργα: τις «Τρεις Χορευτικές Μικρασιατικές Εικόνες» (2006) του Φίλιππου Τσαλαχούρη, το Κοντσέρτο για βιολοντσέλο του Ντβόρζακ και την 4η Συμφωνία του Σούμαν.
Ο Φίλιππος Τσαλαχούρης, ένας από τους πιο δραστήριους σύγχρονους Έλληνες συνθέτες, έχει δημιουργήσει ένα πολυσχιδές έργο που εκτείνεται από τη συμφωνική μουσική και την όπερα έως τη μουσική δωματίου και το τραγούδι. Συνδυάζει τον σεβασμό προς την κλασική παράδοση με μια προσωπική, σύγχρονη μουσική γλώσσα, ενώ η παρουσία του ως παιδαγωγού και καλλιτεχνικού διευθυντή έχει συμβάλει ουσιαστικά στη μουσική εκπαίδευση και την πολιτιστική ζωή της χώρας.
Το Κοντσέρτο για βιολοντσέλο του Ντβόρζακ συχνά αντιμετωπίζεται ως ένα είδος μουσικής αυτοβιογραφίας - ένας απολογισμός ζωής, βαθιά ανθρώπινος και συγκινητικός. Αντίστοιχα, η 4η Συμφωνία του Σούμαν μοιάζει με μια προσπάθεια εσωτερικής αναγέννησης. Παρά τις διαφορές τους, και τα δύο έργα διαθέτουν μια διαχρονική συναισθηματική δύναμη.
Στο επίπεδο της ενορχήστρωσης, οι δύο συνθέτες ακολουθούν εντελώς διαφορετικές διαδρομές. Ο Ντβόρζακ αξιοποιεί την ορχήστρα με εντυπωσιακή διαύγεια και χρωματική ευαισθησία: τα ξύλινα αποκτούν διαλογικό χαρακτήρα, τα χάλκινα λειτουργούν με λεπτότητα και τα έγχορδα δημιουργούν τον απαραίτητο χώρο ώστε το τσέλο να αναπνέει φυσικά. Το αποτέλεσμα είναι ένας ζωντανός, δραματικός διάλογος ανάμεσα στο σόλο όργανο και την ορχήστρα.
Αντίθετα, ο Σούμαν στη 4η Συμφωνία του επιλέγει μια πιο συμπαγή, σχεδόν μονολιθική υφή. Τα όργανα συχνά συγχωνεύονται σε ένα ενιαίο ηχητικό σώμα, με τα έγχορδα να κυριαρχούν και τα πνευστά να ενισχύουν την αρμονία. Η ενορχήστρωση υπηρετεί την αδιάκοπη ροή της μορφής: τα μέρη ενώνονται χωρίς παύσεις και η ορχήστρα λειτουργεί σαν μια συνεχής μηχανή έντασης και κίνησης.
Δύο έργα, δύο αισθητικές: ο Ντβόρζακ αναδεικνύει την ορχήστρα ως συνομιλητή, ο Σούμαν ως ενιαίο ψυχικό τοπίο. Μαζί, φωτίζουν τις αντιθέσεις αλλά και τον πλούτο της ρομαντικής συμφωνικής γραφής.
Η επιλογή αυτών των έργων λειτουργεί σαν ένα διπλό νεύμα: από τη μία τιμά την ιστορία της Φιλαρμόνιας, από την άλλη κοιτάζει προς το μέλλον. Και τα δύο, όμως, μοιράζονται μια ανθρώπινη διάσταση που τα κρατά ζωντανά στον χρόνο.
Ας ευχηθούμε καλή επιτύχια στην Φιλαρμόνια, Την έχουμε ανάγκη...
