Άνθρωπος ή τέρας; Αδικημένη ψυχή ή αποκρουστικό πλάσμα από την γέννα; Ένας μύθος που έχει φτάσει μέχρι τα αφτιά μας και τον ακούμε από τότε που ήμασταν παιδιά, μαζί με τις άλλες ιστορίες που έπλεξαν οι αρχαίοι μας πρόγονοι. Ένας μύθος με τρεις εκδοχές, όλες μακάβριες και τραγικές.
Πρώτη εκδοχή: ο Ησίοδος αφηγείται. Πολύ μακριά από εδώ, πέρα από τον Ατλαντικό Ωκεανό, ζούσαν ο Φόρκος και η Κητώ. Οι δυο τους είχαν τρεις κόρες, την Σθενώ, την Ευρυάλη και την Μέδουσα. Ο Φόρκος και η Κητώ, όμως, ήταν αδέλφια. Οι κόρες τους, δεν ήταν απλές κοπέλες, αλλά τέρατα. Ακόμα κι αν ο Ησίοδος δεν το αναφέρει, μάλλον αυτό που οδήγησε στην γέννηση τους ήταν η αιμομιξία.
Σε αυτήν την περίπτωση, βέβαια, δεν μιλάμε απλά για δυσμορφίες ή παθολογικά γονίδια. Μιλάμε για ολική μετάλλαξη του DNA. Μια κανονική τερατογένεση, μυθολογικού επιπέδου. Οι τρεις αδελφές, είχαν φίδια στο κεφάλι αντί για μαλλιά, μεγάλα δόντια που προεξείχαν από το στόμα σαν αυτά των αγριόχοιρων, μεγάλα σπινθηροβόλα μάτια, χάλκινα χέρια και χρυσά φτερά, που τους επέτρεπαν να πετάνε.
Οι αρχαίοι τις είχαν ονομάσει Γοργόνες, χωρίς βέβαια αυτό να έχει καμία σχέση με μεταγενέστερες μυθολογίες των μεσαιωνικών αιώνων και την εικόνα που έχουμε σήμερα για τα φανταστικά πλάσματα με αυτήν την ονομασία. Τις Γοργόνες αυτές, τις απέφευγαν μέχρι και οι θεοί…
Εκδοχή δεύτερη: από διάφορες αφηγήσεις των ανθρώπων μετά από αυτήν του Ησιόδου. Υπήρχε κάποτε μια πολύ όμορφη κοπέλα, που όπου κι αν βρισκόταν μάγευε τους άνδρες γύρω της. Αυτή, ήταν η Μέδουσα. Τόση ήταν η ομορφιά της και το σουξέ της, που τελικά…την ψώνισε. Έγινε υπεροπτική και γεμάτη αλαζονεία.
Έφτασε σε τέτοιο σημείο, που σύγκρινε τον εαυτό της με την θεά Αθηνά και τον έκρινε ανώτερο. Ποιος τα έβαλε, όμως, με την οργή των θεών και δεν το μετάνιωσε; Η Αθηνά έστειλε πάνω της σκληρή κατάρα και από όμορφη γυναίκα, την μεταμόρφωσε σε αποκρουστικό τέρας.
Εκδοχή τρίτη: αυτή από το έργο «Μεταμορφώσεις», του Ρωμαίου ποιητή Οβίδιου. Κάπου στην Ελλάδα, υπήρχαν τρεις αδελφές. Η μία από αυτές, η οποία ονομαζόταν Μέδουσα, δεν ήθελε να παντρευτεί. Έτσι, αφιερώθηκε στην λατρεία της θεάς Αθηνάς και έγινε ιέρεια στον ναό της. Τα χρόνια περνούσαν και η Μέδουσα όσο μεγάλωνε, μεγάλωνε και η ομορφιά της. Ο Οβίδιος αναφέρει, ότι είχε γλυκό πρόσωπο και έντονα εκφραστικά μάτια, τα οποία πλαισίωναν μακριές χρυσαφιές μπούκλες.
Πόσοι άνδρες είχαν περάσει από τον ναό της Αθηνάς και είχαν ποθήσει την όμορφη κοπέλα… Κανένας, όμως, δεν μπορούσε να αγγίξει μια ιέρεια. Ποιοι έκαναν συνήθως, λοιπόν, τις παρανομίες και την έβγαζαν καθαρή; Μα φυσικά οι Ολύμπιοι.
Ο θεός της θάλασσας, ο Ποσειδώνας, όταν αντίκρισε την Μέδουσα ήθελε οπωσδήποτε να την κάνει δική του. Όρμησε στον ναό της Αθηνάς και ενώθηκε μαζί της. Η Αθηνά εξοργίστηκε με το μίασμα του ιερού ναού της. Αλλά δεν μπορούσε να ξεσπάσει σε έναν από τους ισχυρότερους θεούς και θείο της. Έτσι, ξέσπασε στην θνητή, αβοήθητη κοπέλα, που η μοίρα της ήταν από την αρχή γεμάτη βάσανα.
Η Μέδουσα, χωρίς να έχει φταίξει, έγινε θύμα της οργής της γλαυκομάτας θεάς. Οι μπούκλες της μετατράπηκαν σε φίδια και στο δέρμα της έβγαλε φολίδες. Το βλέμμα της από εδώ και πέρα θα ήταν θανατηφόρο. Όποιος την κοιτούσε στα μάτια, δεν μαγευόταν πια από την ομορφιά της, αλλά γινόταν πέτρα.
Σε κάθε εκδοχή, η Μέδουσα έμεινε μακριά από τους ανθρώπους, απομονωμένη σε μια σπηλιά και γνώρισε τον θάνατο από το ίδιο χέρι. Από έναν ημίθεο, τον Περσέα, γιο του Δία και της Δανάης, πριγκίπισσας του Άργους.
Ο Περσέας και η μητέρα του, είχαν καταλήξει στο νησί της Σερίφου και στα χέρια του τυράννου της, του Πολυδέκτη. Ο Πολυδέκτης ήθελε να παντρευτεί και να κάνει δική του την Δανάη. Ο γιος της, όμως, τον εμπόδιζε. Έτσι, τον προκάλεσε να φέρει εις πέρας μια αποστολή. Να του φέρει το κεφάλι της Γοργούς Μέδουσας. Ο Περσέας δέχτηκε την πρόκληση και με την βοήθεια των θεών, τα κατάφερε.
Έφτασε στην οικία της Μέδουσας, περιπλανώμενος ανάμεσα σε έναν κήπο πετρωμένων αγαλμάτων. Κοιτάζοντας μέσα από μια ασπίδα, για να μην πετρώσει και ο ίδιος, της έκοψε το κεφάλι, χωρίς να γνωρίζει την ιστορία της. Ταυτόχρονα, όμως, ίσως έβαλε τέλος και στα βάσανά της.
Όταν την αποκεφάλισε, γεννήθηκαν από μέσα της το πρώτο φτερωτό άλογο, ο Πήγασος και ο γίγαντας Χρυσάωρας. Το κεφάλι της Μέδουσας, συνόδευσε τον Περσέα σε όλα τα ταξίδια της επιστροφής του μέχρι να φτάσει στην Σέριφο και του έφερε μεγάλες νίκες.
Τελικά, έκανε τον κύκλο του θα μπορούσαμε να πούμε και κατέληξε πάνω στην ασπίδα της Αθηνάς. Τέρας ή καταραμένη κοπέλα, η Μέδουσα ήταν πάντα με την θεά του πολέμου. Από ιστορία έγινε θέμα της τέχνης και άρχισε να απεικονίζεται παντού. Είτε ως αποκρουστικό πλάσμα είτε ως τερατώδης γυναίκα.
Το καλό είναι, ότι η τέχνη της επέτρεψε να υιοθετήσει έναν άλλον χαρακτήρα. Έγινε ένα αποτροπαϊκό σύμβολο. Το πρόσωπό της, από τρομακτικό και αποκρουστικό, θεωρούνταν από ένα σημείο και μετά ότι κρατούσε μακριά τα κακά πνεύματα και πρόσφερε προστασία όπου βρισκόταν.
Βιβλιογραφία:
