Εκατοντάδες χρόνια πριν, στην περιοχή της σημερινής Μεσσηνίας, στην Πελοπόννησο, ζούσε μια αρχαία ελληνική φυλή. Οι σημερινοί Έλληνες συνεχίζουν μια παράδοση που συνδέεται άμεσα με εκείνη και κρατούν ζωντανές τις ρίζες του τόπου, διατηρώντας τον δεσμό με τους αρχαίους αυτούς προγόνους.
Η αρχαία αυτή φυλή της Μεσσηνίας ήταν οι Δενθάλιοι. Όπως είχε αναφέρει και ο Όμηρος, η περιοχή όπου έμεναν οι Δενθάλιοι λεγόταν «Δενθαλιάτιδα Χώρα». Κατά την Αρχαϊκή περίοδο, λοιπόν, η αρχαία φυλή κινούνταν στα καταπράσινα μέρη της Μεσσηνίας.
Λέγεται ότι ήταν άνθρωποι ενεργητικοί, δυναμικοί και γεμάτοι ζωντάνια. Λάτρευαν τον θεό Διόνυσο και καλλιεργούσαν το ιερό του φυτό, το αμπέλι. Ήταν γεωργοί και κτηνοτρόφοι.
Αιώνες μετά, ακολουθώντας τα βήματα των Δενθαλίων, οι κάτοικοι ενός από τα χωριά της Μεσσηνίας, κάθε χρόνο τελούν ένα παραδοσιακό δρώμενο. Ένα έθιμο, το οποίο μάλλον δεν έχει αλλάξει και πολύ από την αρχαιότητα μέχρι σήμερα.
Κάθε Καθαρά Δευτέρα, στο χωριό Νέδουσα, πραγματοποιείται το λεγόμενο «Δρώμενο της Ευετηρίας», δηλαδή της «καλής χρονιάς». Το δρώμενο αποτελεί έναν τρόπο καλωσορίσματος της άνοιξης και επίκλησης στη Φύση για καλοτυχία και ευημερία το νέο έτος.
Είναι μια «παράσταση», ένα θεατρικό δρώμενο με συμβολισμούς, που τιμά τόσο τον αποκριάτικο χαρακτήρα των ημερών όσο και τις αρχαίες διονυσιακές καταβολές του.
Αρχικά, οι κάτοικοι του χωριού και όλοι οι επισκέπτες, βάφονται από έναν άντρα που έχει αναλάβει τον ρόλο του «Καλόγερου». Τα πρόσωπά τους μουτζουρώνονται με μαύρη καπνιά από ξυλόφουρνο, γεγονός στο οποίο έχει αποδώσει σε αυτή τη μέρα και το όνομα «Μουτζουροδευτέρα».
Ακολουθεί ο λεγόμενος «Χορός των τράγων». Αναβιώνοντας κυριολεκτικά τις τελετές της αρχαίας διονυσιακής λατρείας, οι κάτοικοι ντύνονται με προβιές και βάζουν κέρατα τράγων στο κεφάλι. Περπατώντας όλοι μαζί μέσα στους δρόμους του χωριού, θυμίζουν επακριβώς τις παραστάσεις των αρχαίων ελληνικών αγγείων, με μόνη διαφορά τις σιδερένιες κουδούνες, με τις οποίες προκαλούν τον ευχάριστο καρναβαλικό χαμό.
Το δρώμενο συνεχίζει με μια άλλη «σκηνή». Το όργωμα. Μετά τον χορό των τράγων, δύο άντρες πέφτουν στα τέσσερα και υποδύονται τα βόδια (ένα αρσενικό και ένα θηλυκό) που σέρνουν το άροτρο. Κάνουν τρεις συμβολικούς γύρους αντίστροφα από τους δείκτες του ρολογιού και έπειτα σωριάζονται στο χώμα. Πάνω τους ρίχνουν στάχτη, η οποία προμηνύει τους σπόρους που είναι έτοιμοι για γονιμοποίηση.
Τότε, ξεκινά η τελετή του «Γάμου». Ο «Καλόγερος», γίνεται ο γαμπρός. Ένας άλλος άντρας, η «νύφη» δηλαδή, ετοιμάζεται ταυτόχρονα και από άλλους δρόμους με τη συνοδεία κόσμου, κατεβαίνουν και οι δύο στην κεντρική πλατεία. Εκεί, τελείται το «μυστήριο» και η ολοκλήρωση του γάμου.
Μια ανατροπή, όμως, καραδοκεί. Μετά τον γάμο, ο γαμπρός πεθαίνει. Από το σημείο του θανάτου του, το σώμα του μεταφέρεται μέσα σε φέρετρο και πάλι μέχρι την πλατεία. Σε όλη τη διαδρομή, τον συνοδεύουν ακατάπαυστοι θρήνοι, οι οποίοι τελικά τον ανασταίνουν. Η ζωή νικά τον θάνατο.
Από τη στιγμή της «ανάστασης» του γαμπρού, ακολουθεί ένα τρικούβερτο γλέντι. Όπως οι αρχαίοι πρόγονοι, οι άνθρωποι φορούν στεφάνια από κλαδιά και φύλλα κισσού, πίνουν άφθονο κρασί και χορεύουν όλοι μαζί.
Το Δρώμενο της Νέδουσας είναι ένας τρόπος να εορταστεί η αλλαγή του χρόνου, ο ερχομός της ολάνθιστης άνοιξης και ο αποχαιρετισμός του κρύου χειμώνα. Μια κλωστή που κρατά ενωμένο το παρελθόν με το παρόν, με τη βοήθεια της θεατρικής τέχνης, του χορού και φυσικά των ανθρώπων, οι οποίοι δεν χωρίζονται απλώς σε συντελεστές και θεατές, αλλά συμμετέχουν στο δρώμενο συνολικά από την αρχή μέχρι το τέλος του.
Βιβλιογραφία:
