Τρεις νέες κυκλοφορίες σύγχρονης λογοτεχνίας
Ο Κούρκοφ αναζητά τον άνθρωπο μέσα στη δίνη της Ιστορίας, ο Μοράβια μέσα στη ρωγμή του έρωτα, η Τουρπέινεν μέσα στο μυστήριο της φύσης.
Όλοι τους, με διαφορετικά μέσα, μιλούν για το ίδιο αίνιγμα: πώς συνεχίζει να υπάρχει ζωή, με βία ή συναισθηματική, μέσα στα ερείπια του χρόνου.
Αντρέι Κούρκοφ – Σαμψών και Ναντιέζντα
Μτφρ. Σταυρούλα Αργυροπούλου
Εκδόσεις Καστανιώτη, 2025 • 338 σελ.
Ο πιο αναγνωρίσιμος Ουκρανός συγγραφέας της εποχής μας επιστρέφει με το πρώτο μέρος μιας νέας σειράς, τοποθετημένο στο ταραγμένο Κίεβο του 1919, στα χρόνια όπου οι δρόμοι μύριζαν ακόμα μπαρούτι και το μέλλον της επανάστασης ήταν απλώς υπόθεση πίστης. Ο Κούρκοφ, με το χαρακτηριστικό του μείγμα ιστορικού ρεαλισμού και μαύρου χιούμορ, φτιάχνει έναν ήρωα που δεν γεννήθηκε για να γίνει πολιτοφύλακας, αλλά για να χαθεί μέσα στη σύγχυση της εποχής.
Ο Σαμψών, ορφανός από πατέρα και σημαδεμένος στο αυτί από τους Κοζάκους, βρίσκεται στη νεοσύστατη Πολιτοφυλακή του Κιέβου – σ’ έναν κόσμο όπου η εξουσία αλλάζει χέρια πιο γρήγορα απ’ όσο αλλάζουν οι σημαίες στα δημόσια κτήρια. Κι εκεί, στο πλάι του, η Ναντιέζντα στέκει η δυναμική, ευφυής και απρόβλεπτη. Μαζί θα μπλεχτούν σε μια υπόθεση τόσο αλλόκοτη όσο κι ο ίδιος ο 20ός αιώνας που αρχίζει – ένα ασημένιο κόκαλο, ένα αγγλικό κοστούμι, κι ένα αποκομμένο αυτί που συνεχίζει να ακούει.
Ο Κούρκοφ αναπλάθει το Κίεβο σαν σκηνή φανταστικού νουάρ, μα ταυτόχρονα κρατά τον τόνο μιας πικρής αλληγορίας για τη βία της ιστορίας και τη δύναμη της μνήμης. Η γλώσσα του, παιγνιώδης και μελαγχολική, θυμίζει πως το παράλογο μπορεί να γίνει ο πιο ακριβής καθρέφτης της πραγματικότητας.
Αλμπέρτο Μοράβια – Η Περιφρόνηση
Μτφρ. Σταύρος Παπασταύρου
Ελληνικά Γράμματα, 2025 • 308 σελ.
Η Περιφρόνηση, γραμμένη το 1954, παραμένει το πιο οδυνηρά επίκαιρο μυθιστόρημα του Μοράβια – ένας ψυχολογικός καθρέφτης της σύγχρονης αποξένωσης. Ο Ρικάρντο, θεατρικός συγγραφέας που επιχειρεί να μεταφέρει την Οδύσσεια σε σενάριο, βλέπει τη ζωή του να ξεφτίζει στο περιθώριο της κινηματογραφικής βιομηχανίας και της συζυγικής φθοράς. Δίπλα του, η Εμίλια, γυναίκα σιωπηλή αλλά αδυσώπητη στην απομάκρυνσή της, προσωποποιεί τη σιωπηλή απόρριψη που συχνά διαλύει τον ανδρικό ναρκισσισμό.
Η αφήγηση του Μοράβια, κλινική και διαυγής, ανατέμνει το τέλος της αγάπης με τον ίδιο τρόπο που ένας ψυχίατρος ανατέμνει τη σιωπή του ασθενούς. Δεν υπάρχει ούτε δραματική κορύφωση ούτε ρομαντική έξοδος, μόνο η αργή, βασανιστική συνειδητοποίηση ότι η συντροφικότητα δεν είναι ποτέ δεδομένη, και πως η ευτυχία υπάρχει μόνο όταν δεν τη μετράς.
Το βιβλίο, που ενέπνευσε τον Ζαν-Λικ Γκοντάρ για την ομώνυμη ταινία του, παραμένει υπόδειγμα υπαρξιακής λογοτεχνίας: η Οδύσσεια μιας συναισθηματικής αποσύνθεσης, ειπωμένη με τη νηφαλιότητα ενός συγγραφέα που γνώριζε ότι η αληθινή τραγωδία δεν χρειάζεται αίμα — μόνο παγωμένη ευγένεια.
Ίιντα Τουρπέινεν – Έμβια όντα
Μτφρ. Βίκυ Αλυσσάνδράκη
Εκδόσεις Ίκαρος, 2025 • 338 σελ.
Από τις παγωμένες ακτές της Αλάσκας ως τα μουσεία της Ευρώπης, η Φινλανδή συγγραφέας Ίιντα Τουρπέινεν υπογράφει ένα σαγηνευτικό ντεμπούτο που κινείται ανάμεσα στην ιστορική αναζήτηση και τη φιλοσοφία της φύσης. Η αφήγηση ξετυλίγεται σε τρεις αιώνες: το 1741, όταν ο φυσιοδίφης Στέλερ ανακαλύπτει τη θαλάσσια αγελάδα του Βερίγγειου Πελάγους, το 1859, όταν ο κυβερνήτης της ρωσικής Αλάσκας διατάζει να βρεθεί ο σκελετός του εξαφανισμένου κήτους, και το 1952, όταν ένας συντηρητής στο Ελσίνκι επιχειρεί να το συναρμολογήσει ξανά.
Κάθε εποχή, μια διαφορετική όψη της ίδιας εμμονής: να κατανοήσουμε τη ζωή μέσα από τα απομεινάρια του θανάτου. Η Τουρπέινεν, με ατμόσφαιρα που θυμίζει Μάγκνους Μιλς και Σβέβα Κασάτι, γράφει με την υπομονή επιστήμονα και την ονειρική ματιά ποιήτριας. Τα Έμβια όντα είναι μια στοχαστική περιπλάνηση για τη φύση, τη μνήμη και την ανθρώπινη αλαζονεία απέναντι στο θαύμα της βιοποικιλότητας, ένα οικολογικό έπος σε μικρογραφία, όπου το χαμένο κήτος γίνεται σύμβολο όλων όσων προσπαθούμε να διασώσουμε από την ίδια μας την πρόοδο.
*Ο Ξενοφών Α. Μπρουντζάκης είναι συγγραφέας και κριτικός λογοτεχνίας
