Ενεργοποίηση του ελληνοαμερικανικού λόμπι και της Βουλής των Αντιπροσώπων στην Ουάσιγκτον προκαλεί σύμφωνα με πληροφορίες του Liberal η κίνηση της Τουρκίας να στείλει F-16 στα Κατεχόμενα. Και αυτό γιατί είναι αμερικανικής κατασκευής τα αεροσκάφη και υπόκεινται στους κανονισμούς ITAR. Πρόκειται για το νομικό πλαίσιο των ΗΠΑ (International Traffic in Arms Regulations) για μεταφορά και χρήση στρατιωτικού εξοπλισμού αμερικανικής προέλευσης.
Η νομοθεσία είναι αυστηρή και ορίζει ρητά ότι ο εξοπλισμός που κατασκευάζεται στις ΗΠΑ δεν μπορεί να μεταφερθεί ή να χρησιμοποιηθεί σε τρίτες χώρες (πόσο μάλλον όταν έχουν καταληφθεί) χωρίς σχετική αμερικανική έγκριση. Επομένως, η μεταφορά των τουρκικών F-16 στο κατεχόμενο τμήμα της Κύπρου μπορεί να θεωρηθεί μη εξουσιοδοτημένη.
Το νομικό ζήτημα που τίθεται είναι εμφανές και στην πράξη η Ουάσιγκτον μπορεί είτε να «παγώσει» τις πωλήσεις αμυντικού εξοπλισμού προς την Άγκυρα ή ακόμα και τα προγράμματα αναβάθμισης των τουρκικών F-16.
Ειδικότερα το άρθρο του αμερικανικού νόμου 22 CFR §123.9(a) αναφέρει: «Η χώρα που δηλώνεται ως τελικός προορισμός σε αίτηση άδειας εξαγωγής πρέπει να είναι η πραγματική χώρα τελικής χρήσης.
Πριν από οποιαδήποτε μεταπώληση, μεταφορά, επανεξαγωγή, επαναμεταφορά, μεταφόρτωση ή διάθεση ενός αμυντικού υλικού σε διαφορετικό τελικό χρήστη, χρήση ή προορισμό από αυτόν που αναγράφεται στην άδεια εξαγωγής, πρέπει να έχει ληφθεί προηγουμένως γραπτή έγκριση από τη Διεύθυνση Ελέγχου Εμπορίου Άμυνας (DDTC)».
Σχετικά με τις κυρώσεις που προβλέπει η αμερικανική νομοθεσία το άρθρο 27.1 (α) αναφέρει: «Απαγορεύεται σε οποιοδήποτε πρόσωπο να εξάγει, να επιχειρεί να εξάγει, να επανεξάγει, να μεταφέρει ή να προκαλεί την εξαγωγή ή μεταφορά οποιουδήποτε αμυντικού υλικού ή υπηρεσίας κατά παράβαση των διατάξεων του παρόντος κανονισμού ή χωρίς την απαιτούμενη άδεια».
Εκτός από τα διοικητικά πρόστιμα και τις ποινικές ευθύνες που προβλέπονται, η αμερικανική νομοθεσία υπογραμμίζει: «Το Υπουργείο Εξωτερικών μπορεί να επιβάλει διοικητικές κυρώσεις, συμπεριλαμβανομένων χρηματικών προστίμων, ανάκλησης ή αναστολής αδειών εξαγωγής, καθώς και απαγόρευσης συμμετοχής σε εξαγωγές αμυντικού υλικού».
Οι κυρώσεις επιβάλλονται από το υπουργείο Εξωτερικών των ΗΠΑ και από το υπουργείο Άμυνας και περιλαμβάνουν:
· διακοπή παροχής ανταλλακτικών και υποστήριξης
· διακοπή μελλοντικών πωλήσεων όπλων
· ακύρωση συμβάσεων FMS (Foreign Military Sales)
· οικονομικές κυρώσεις ή περιορισμοί εξαγωγών
Η κίνηση της Άγκυρας για αποστολή F-16 στα Κατεχόμενα έρχεται σε μια περίοδο αστάθειας στην περιοχή και επιδιώκει να δημιουργήσει τετελεσμένα, τη στιγμή που η Μέση Ανατολή φλέγεται.
