Η Ευρώπη των 27 καλείται απόψε να συγκροτήσει ένα κοινό μέτωπο απέναντι στα νέα δεδομένα που φέρνουν στην παγκόσμια σκακιέρα, οι κινήσεις του Ντόναλντ Τραμπ. Κινήσεις, που κινδυνεύουν να αλλάξουν άρδην τις παραδοχές, αξίες και διεθνείς κανόνες, πάνω στους οποίους «χτίστηκε» ο κόσμος μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ο Κυριάκος Μητσοτάκης, ο οποίος δεν μετέβη τελικά στο Νταβός, επισήμως λόγω των καιρικών συνθηκών – εκεί απ’ όπου αποχώρησαν χωρίς να έχουν τετ α τετ με τον Αμερικανό πρόεδρο οι Ευρωπαίοι ηγέτες – θα συμμετέχει το βράδυ στο έκτακτο Ευρωπαϊκό Συμβούλιο, το οποίο θα απασχολήσουν οι τελευταίες εξελίξεις. Το Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ, άλλωστε, αποτέλεσε το βήμα από το οποίο ο κ. Τραμπ έδωσε το στίγμα των προθέσεών του, χαρακτηρίζοντας «ένα κομμάτι πάγου» την Γροιλανδία, λέγοντας ουσιαστικά ότι το ΝΑΤΟ «χρωστάει» στις ΗΠΑ και προειδοποιώντας τους Ευρωπαίους ότι αν δεν κάνουν δεκτό το αίτημά του για προσάρτηση της Γλοιλανδίας οι ΗΠΑ «θα το θυμούνται».
Στο περιθώριο του Νταβός, η συνάντησή του με τον ΓΓ του ΝΑΤΟ, Μαρκ Ρούτε, έβαλε στο τραπέζι δύο νέα στοιχεία. Το ένα αφορά ένα πλαίσιο, που θα μπορούσε να άρει το αδιέξοδο που έχει δημιουργηθεί, με επίκεντρο την ασφάλεια της Γροιλανδίας, το δεύτερο αφορά στην υπαναχώρησή του από τις απειλές για στρατιωτική δράση στην περιοχή και επιβολή δασμών στις ευρωπαϊκές χώρες, που έχουν αντιταχθεί στα σχέδιά του.
Όλα αυτά, που μένει να διευκρινιστούν στις λεπτομέρειές τους, θα βρεθούν σήμερα στην ατζέντα των Ευρωπαίων ηγετών.
Οι διεθνείς εξελίξεις και οι τριγμοί στις σχέσεις Ευρώπης-ΗΠΑ έχουν προκαλέσει προβληματισμό στην ελληνική κυβέρνηση, που προτάσσει την ανάγκη διαλόγου και διατήρησης των διαύλων επικοινωνίας, ώστε να αποφευχθεί μια ρήξη, δύσκολα αναστρέψιμη. Η θέση με την οποία προσέρχεται απόψε ο Έλληνας πρωθυπουργός, ωστόσο, είναι αρκετά ξεκάθαρη, παρά το γεγονός ότι η Αθήνα καλείται να υπηρετήσει τις αρχές προσήλωσης στο Διεθνές Δίκαιο και την ευρωπαϊκή της ταυτότητα, παράλληλα με τις στρατηγικές της σχέσεις με την Ουάσιγκτον.
Σε αυτή την εξίσωση, το αποτέλεσμα για το Μέγαρο Μαξίμου έχει ήδη εξαχθεί. Η Ελλάδα θα λειτουργήσει ως μέρος του ευρωπαϊκού οικοδομήματος, θέτοντας τις αρχές του Διεθνούς Δικαίου ως αδιαπραγμάτευτο στοιχείο της θέσης της. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε, άλλωστε, προϊδεάσει γι’ αυτό, όταν προχθές δήλωνε ότι «η Ελλάδα είναι μια χώρα η οποία έχει στρατηγικές σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ταυτόχρονα, είναι μία χώρα μέλος της Ευρωπαϊκής Ένωσης, μία χώρα η οποία συμμετέχει ως μη μόνιμο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας και μία χώρα η οποία έχει αγωνιστεί να υπερασπιστεί την πολυμέρεια, το Διεθνές Δίκαιο ως το μόνο σημείο αναφοράς για την επίλυση των διεθνών διαφορών, και δεν πρόκειται να αποστούμε από αυτή τη θέση».
Σε αυτό το πλαίσιο, άλλωστε, η ελληνική κυβέρνηση φαίνεται ότι θα συνταχθεί με την συντριπτική πλειοψηφία των ευρωπαϊκών χωρών, οι οποίες αρνούνται την πρόσκληση Τραμπ για συμμετοχή στο Συμβούλιο Ειρήνης για τη Γάζα. Κυβερνητικές πηγές έκαναν από την πρώτη στιγμή λόγο για ένα σύνθετο νομικά ζήτημα, επισημαίνοντας ότι βρίσκεται υπό εξέταση, «σε συνεννόηση και με τους Ευρωπαίους εταίρους μας», όπως επανέλαβε σήμερα και ο κυβερνητικός εκπρόσωπος, Παύλος Μαρινάκης.
Οι ίδιες κυβερνητικές πηγές υπογράμμιζαν ότι «το γενικότερο πλαίσιο της ειρηνευτικής διαδικασίας στη βάση του σχεδίου 20 σημείων του Προέδρου Τραμπ προβλέπεται, εξάλλου, στο ψήφισμα 2803 του Συμβουλίου Ασφαλείας, το οποίο υπερψήφισε η Ελλάδα», διαμηνύοντας ότι «η Ελλάδα, εκλεγμένο μέλος του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, κινείται πάντα εντός πλαισίου Ηνωμένων Εθνών».
Στη μεγάλη εικόνα, πάντως, οι τελευταίες εξελίξεις οδηγούν και σε μια ακόμη παραδοχή για την Ευρώπη, που ενισχύει κατά κάποιο τρόπο θέσεις και προτάσεις της ελληνικής κυβέρνησης, όπως έχουν διατυπωθεί το τελευταίο διάστημα στους κόλπους της ΕΕ, την ανάγκη, δηλαδή, ενίσχυσης της ευρωπαϊκής αυτονομίας, της ευρωπαϊκής άμυνας και της ευρωπαϊκής αλληλεγγύης. Είναι χαρακτηριστική η τελευταία ομιλία της Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν, στην οποία επεσήμανε, με αφορμή το ζήτημα της Γροιλανδίας, ότι «η εδαφική κυριαρχία είναι μη διαπραγματεύσιμη» κι έστειλε το μήνυμα ότι «η Ευρώπη πρέπει να προσαρμοστεί στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας και στις νέες πραγματικότητες που αντιμετωπίζουμε πλέον. Γι’ αυτό η Ευρώπη προετοιμάζει τη δική της στρατηγική ασφάλειας [...] πρέπει να επιταχύνει την πορεία της προς την ανεξαρτησία – από την ασφάλεια έως την οικονομία, από την άμυνα έως τη δημοκρατία».
Ο κ. Μητσοτάκης συγκαταλέγεται στους ηγέτες εκείνους, που έχουν επιμείνει στην ανάγκη ενίσχυσης της ευρωπαϊκής ανταγωνιστικότητας και της ευρωπαϊκής άμυνας, δύο πυλώνες αναγκαίους για την αυτονομία της ΕΕ.
