Η ρύθμιση για την οριστικοποίηση των προσωρινών συντελεστών στις δημόσιες συμβάσεις έργων «συνιστά μία αναγκαία και εύλογη θεσμική λύση, η οποία εξασφαλίζει λειτουργική συνέχεια των έργων, καθώς και δίκαιη αντιμετώπιση όλων των συμβάσεων που βρίσκονταν ή βρίσκονται σε εξέλιξη» τόνισε ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών, Χρήστος Δήμας, στο πλαίσιο της πρώτης ημέρας επεξεργασίας του νομοσχεδίου με τίτλο «Εκσυγχρονισμός και αναβάθμιση μεταφορών: Τεχνικός έλεγχος - Εγκαταστάσεις εξυπηρέτησης οχημάτων, συγκοινωνιακοί φορείς, επιβατικές - οδικές - εμπορευματικές μεταφορές, ηλεκτροκίνηση, Σχέδια Βιώσιμης Αστικής Κινητικότητας, ρυθμίσεις για τις πρότυπες προτάσεις, Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας και άλλες διατάξεις», από την αρμόδια κοινοβουλευτική επιτροπή.
Αναφερόμενος στις διατάξεις που αφορούν στον χώρο των Υποδομών, ο κ. Δήμας είπε ότι το άρθρο 113, δίνει μια θεσμική λύση σε ένα εύλογο αίτημα των τελευταίων χρόνων για τους "συντελεστές αναθεώρησης τιμών" στις δημόσιες συμβάσεις έργων.
Ειδικότερα, με την παρούσα ρύθμιση επισημαίνεται ότι οι προσωρινοί συντελεστές αναθεώρησης τιμών, που καθορίστηκαν με υπουργικές αποφάσεις του Υπουργού Υποδομών και Μεταφορών, «καθίστανται οριστικοί από την έκδοσή τους» είπε ο κ. Δήμας, ο οποίος σκιαγράφησε το ιστορικό πλαίσιο και τις συνθήκες που κατέστησαν αναγκαία τη θέσπισή της: «Το ξέσπασμα του πολέμου στην Ουκρανία το Φεβρουάριο του 2022 επέφερε δραματικές αναταράξεις στην παγκόσμια οικονομία και ιδίως στην εφοδιαστική αλυσίδα, οδηγώντας σε έντονη αύξηση των τιμών. Η εξέλιξη αυτή έπληξε αναπόφευκτα και τον κατασκευαστικό κλάδο, προκαλώντας απότομη και πρωτοφανή αύξηση στις τιμές των κατασκευαστικών υλικών όπως είναι ο Χάλυβας, τα Ασφαλτικά, το PVC, Χαλκός, Αδρανή, Ενέργεια και άλλα. Υπό αυτές τις συνθήκες και με βάση τις συνήθεις διαδικασίες συγκέντρωσης και επεξεργασίας τιμολογιακών δεδομένων, δεν ήταν εφικτή η ταχεία έκδοση οριστικών συντελεστών αναθεώρησης. Ως εκ τούτου, κρίθηκε αναγκαία η θέσπιση προσωρινών συντελεστών, ώστε να αποκατασταθεί στοιχειωδώς η οικονομική ισορροπία των συμβάσεων δημοσίων έργων. Η πάροδος του χρόνου ωστόσο έδειξε ότι οι αυξήσεις αυτές σε όλη την υφήλιο δεν ήταν προσωρινές. Αντιθέτως, σταθεροποιήθηκαν σε μια νέα υψηλότερη πραγματικότητα κόστους, όπως προέκυψε τόσο από τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ και της Γενικής Γραμματείας Υποδομών, όσο και από τους διεθνείς δείκτες τιμών. Κατά συνέπεια, φτάσαμε στο σημείο, οι προσωρινοί συντελεστές που είχαν εκδοθεί για την αντιμετώπιση της έκτακτης κατάστασης που μόλις περιέγραψα, να αντανακλούν σε μεγάλο βαθμό μόνιμες και διαρθρωτικές μεταβολές του κόστους διεθνώς».
Μιλώντας για τον πυρήνα της διάταξης είπε ότι «με την συγκεκριμένη ρύθμιση, η οποία καθιστά τους συντελεστές αναθεώρησης τιμών οριστικούς, δίνουμε τέλος σε μια παρατεταμένη εκκρεμότητα, που μεταξύ άλλων είχε δημιουργήσει ανασφάλεια Δικαίου, δυσχέρεια στον οικονομικό προγραμματισμό των έργων και ποικίλες ερμηνείες μεταξύ υπηρεσιών και αναδόχων. Εφ' εξής, διευκρινίζεται ότι η αναθεώρηση θα ανταποκρίνεται στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς. Ένα αίτημα εύλογο που το μετουσιώνουμε σε πράξη» είπε ο κ. Δήμας και συνέχισε: «Επιπλέον, γίνεται σαφές ότι η οριστικοποίηση των προσωρινών συντελεστών αποτρέπει την εγκατάλειψη έργων ή την ανάγκη μεταγενέστερων διορθωτικών παρεμβάσεων και εναρμονίζει την αποζημίωση των αναδόχων με το πραγματικό κόστος εκτέλεσης». Υπογράμμισε, δε, ότι η ρύθμιση λειτουργεί ως μεταβατικός μηχανισμός έως ότου τεθεί πλήρως σε εφαρμογή το ενιαίο σύστημα τεχνικών προδιαγραφών και τιμολόγησης τεχνικών έργων και μελετών. Το σύστημα αυτό θα πρέπει να ενεργοποιηθεί στο μέλλον κάνοντας χρήση της αλματώδους εξέλιξης της τεχνολογίας ώστε να επιτυγχάνεται πιο ακριβής, αυτόματη και τεκμηριωμένη αναθεώρηση τιμών».
Συμπερασματικά, είπε ότι «η οριστικοποίηση των προσωρινών συντελεστών συνιστά μία αναγκαία και εύλογη θεσμική λύση, η οποία εξασφαλίζει λειτουργική συνέχεια των έργων καθώς και δίκαιη αντιμετώπιση όλων των συμβάσεων που βρίσκονταν ή βρίσκονται σε εξέλιξη».
Πρότυπες προτάσεις
Εν συνεχεία, ο κ. Δήμας μίλησε για το "μείζον" ζήτημα του θεσμού των "πρότυπων προτάσεων" «το οποίο για χρόνια δεν έχει τύχει εφαρμογής ως βασικό εργαλείο ωρίμανσης σημαντικών για το δημόσιο συμφέρον δημοσίων έργων παραχώρησης ή συμπράξεων δημοσίου-ιδιωτικού τομέα (ΣΔΙΤ). Ειδικότερα σύμφωνα με το άρθρο 99 καταργείται ο χρονικός περιορισμός ως προς την υποβολή πρότυπων προτάσεων, το οποίο ήταν το πρώτο δεκαπενθήμερο κάθε τριμήνου και ορίζεται ότι τέτοια υποβολή μπορεί να γίνεται οποτεδήποτε» είπε ο υπουργός επισημαίνοντας ότι στην πράξη, «η ρύθμιση αυτή παρέχει μεγαλύτερη ευελιξία στους οικονομικούς φορείς ως προς τον χρόνο υποβολής των πρότυπων προτάσεών τους αίροντας ταυτόχρονα περιορισμούς που μέχρι σήμερα περιόριζαν την αξιοποίηση του θεσμού».
Ακολούθως, ο κ. Δήμας είπε ότι με το άρθρο 101 καταργείται ο κανόνας της χρονικής προτεραιότητας εξέτασης των πρότυπων προτάσεων. Στο εξής ο καθορισμός της σειράς εξέτασης της κάθε πρότασης επαφίεται στην κρίση της Επιτροπής, η οποία προτεραιοποιεί τις προτάσεις με βάση τις ανάγκες και τα δεδομένα της κάθε χρονικής στιγμής, ενώ επίσης με την παράγραφο 2 του ίδιου άρθρου καθορίζεται το κατώτατο όριο για τον καθορισμό των εξόδων προετοιμασίας της πρότυπης πρότασης προκειμένου αυτά να κυμαίνονται σε ένα εύλογο ύψος. Παράλληλα, απαλείφονται διαφοροποιήσεις που υφίστανται στη διαγωνιστική διαδικασία ανάθεσης συμβάσεων κατόπιν έγκρισης πρότυπης πρότασης με τη διαγωνιστική διαδικασία των υπόλοιπων δημοσίων συμβάσεων. Με τις ρυθμίσεις αυτές καθιστούμε στην πράξη στο θεσμό των πρότυπων προτάσεων λειτουργικό και ουσιαστικά αξιοποιήσιμο, ενώ ταυτόχρονα διαμορφώνουμε τις προϋποθέσεις, ώστε ο κλάδος να διαθέτει ένα σύγχρονο εργαλείο που συνδυάζει ταχύτητα και αξιοπιστία, ανέφερε ο κ. Δήμας.
Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας
Για την οργανωτική αναδιάρθρωση επί ζητημάτων της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας, η οποία επιχειρείται μέσω του παρόντος νομοσχεδίου, οκ. Δήμας είπε ότι .με το άρθρο 102 διευκρινίζονται και ορίζονται πλέον ρητά οι αρμοδιότητες της (Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας). Συγκεκριμένα, ρυθμίζεται η έκδοση αποφάσεων για τη χορήγηση, τροποποίηση ή ανάκληση αδειών ίδρυσης και λειτουργίας ελικοδρομίων, πολιτικών αεροδρομίων ή αερολιμένων, καθώς και η εκπόνηση του Εθνικού Προγράμματος Ασφαλείας από έκνομες ενέργειες αποκαθιστώντας τη σαφήνεια σε θέματα αρμοδιότητας που προηγουμένως δεν ήτανε πλήρως καθορισμένα. Επιπρόσθετα, ορίζεται ρητά ότι πλέον ο διοικητής της Αρχής Πολιτικής Αεροπορίας αποτελεί το αρμόδιο όργανο για την έγκριση του Εθνικού Προγράμματος Αεροπορικής Ασφάλειας.
Στο ίδιο πλαίσιο, ρυθμίζονται επίσης θέματα παραίτησης, αναπλήρωσης και ασυμβιβάστων τόσο για τον διοικητή όσο και για τα μέλη του Εκτελεστικού Συμβουλίου αποτρέποντας κενά διοίκησης και εξασφαλίζοντας απρόσκοπτη λειτουργία.
Ειδικότερα, όσο προς τα μέλη του Εκτελεστικού Συμβουλίου αίρονται περιορισμοί οι οποίοι δεν είχαν λόγο ύπαρξης καθώς αφορούν κατά κύριο λόγο σε στελέχη που ασκούν τα καθήκοντά τους με καθεστώς πλήρους και αποκλειστικής απασχόλησης.
Τέλος, διασφαλίζεται ότι στο εξής η Αρχή Πολιτικής Αεροπορίας υποκαθιστά την Υπηρεσία Πολιτικής Αεροπορίας σε όλες τις αρμοδιότητες και λειτουργίες της Εθνικής Εποπτικής Αρχής Αεροναυτιλίας και των αεροπορικών αρχών.
Μισθολογικές διαφορές εργαζομένων και μελών ΔΣ Ελληνικό Μετρό ΑΕ
Τέλος, ο κ. Δήμας είπε ότι το νομοσχέδιο επιλύει οριστικά τα ζητήματα που έχουν προκύψει σχετικά με τις μισθολογικές διαφορές των εργαζομένων και των μελών του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας Ελληνικό Μετρό ΑΕ κατόπιν της ένταξής τους στο ενιαίο μισθολόγιο. Συγκεκριμένα, προβλέπεται ρητά ότι οι διαφορές στα ποσά των μισθολογικών παροχών στους εργαζόμενους και τα μέλη του Διοικητικού Συμβουλίου της Εταιρείας που προέκυψαν από 1.1.2010, δεν καταλογίζονται και δεν αναζητούνται. Με τον τρόπο αυτό, αποτρέπεται η δημιουργία οικονομικών αξιώσεων εις βάρος των εργαζομένων και ενισχύει τη ασφάλεια δικαίου στο πλαίσιο λειτουργίας της εταιρείας.
Κλείνοντας την παρέμβασή του, ο υπουργός Υποδομών και Μεταφορών είπε ότι «με το παρόν νομοσχέδιο θεσπίζουμε ένα σύγχρονο και λειτουργικό πλαίσιο που προτάσσει την αξιοπιστία, τη θεσμική σαφήνεια και τη λογοδοσία, εξασφαλίζοντας παράλληλα σταθερότητα και ομαλή λειτουργία για τους εμπλεκόμενους φορείς. Πρόκειται για μια παρέμβαση που επιτρέπει στις διαδικασίες να ανταποκρίνονται στις πραγματικές ανάγκες, προάγοντας το δημόσιο συμφέρον».
