Έκτακτες ανακοινώσεις της κυβέρνησης για την αντιμετώπιση της αισχροκέρδειας, πραγματοποιούν σήμερα στις 14:00 ο αντιπρόεδρος της κυβέρνησης Κωστής Χατζηδάκης, ο υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας Σταύρος Παπασταύρου και ο υπουργός Ανάπτυξης Τάκης Θεοδωρικάκος. Σύμφωνα με πληροφορίες, τα μέτρα κρίνονται επιβεβλημένα, καθώς το πετρέλαιο δοκιμάζει επικίνδυνα επίπεδα και οι τιμές των καυσίμων ανεβαίνουν ήδη στην εγχώρια αγορά.
Το βασικό σχήμα που εξετάζεται δεν παραπέμπει, τουλάχιστον σε αυτή τη φάση, σε οριζόντιες επιδοτήσεις τύπου fuel pass. Αντίθετα, το βάρος φαίνεται να πέφτει σε μηχανισμούς ελέγχου της αγοράς, με αιχμή την επαναφορά πλαφόν είτε στο περιθώριο κέρδους είτε στην τελική τιμή, ανάλογα με την κατηγορία προϊόντος.
Το στίγμα της κυβερνητικής γραμμής έδωσε και ο αντιπρόεδρος της Κυβέρνησης, δηλώνοντας στο ertnews ότι «Θα ορθώσουμε ένα τείχος αποτελεσματικής αντίδρασης απέναντι σε τέτοιες πρακτικές». Αναφερόμενος ειδικότερα στο ζήτημα των καυσίμων, σημείωσε ότι «θα κάνουμε τις αναγκαίες παρεμβάσεις… και η κατεύθυνση θα είναι κάθε κατεργάρης να καθίσει στον πάγκο του».
Το βασικό σενάριο: πλαφόν στην αγορά
Σύμφωνα με πληροφορίες, το επικρατέστερο σενάριο προβλέπει την επαναφορά ενός αναθεωρημένου πλαισίου πλαφόν, το οποίο θα καλύπτει καύσιμα, τρόφιμα και βασικά καταναλωτικά προϊόντα. Η λογική είναι να δημιουργηθεί ένα άμεσο ανάχωμα απέναντι σε φαινόμενα υπερβολικών ανατιμήσεων, πριν οι διεθνείς αυξήσεις ενέργειας περάσουν μαζικά στο ράφι.
Στα τρόφιμα και στα είδη πρώτης ανάγκης, το μοντέλο που φαίνεται να προκρίνεται είναι ο περιορισμός του ανώτατου περιθωρίου μεικτού κέρδους σε όλη την αλυσίδα εμπορίας. Το μέτρο είχε εφαρμοστεί και στο παρελθόν, αλλά τώρα εξετάζεται η επιστροφή του με διαφορετική μεθοδολογία, ώστε να αποφευχθούν στρεβλώσεις που είχαν προκαλέσει αντιδράσεις από την αγορά.
Η βασική αλλαγή που συζητείται αφορά τη βάση υπολογισμού. Αντί να χρησιμοποιείται μία συγκεκριμένη ημερομηνία αναφοράς, όπως είχε συμβεί σε προηγούμενη εφαρμογή, το νέο πλαίσιο φαίνεται να «πατά» στον μέσο όρο του περιθωρίου κέρδους σε όλη τη διάρκεια του 2025. Με αυτόν τον τρόπο επιδιώκεται πιο δίκαιη σύγκριση μεταξύ επιχειρήσεων και μεγαλύτερη προσαρμογή στις πραγματικές συνθήκες της αγοράς.
Για τα καύσιμα, το μοντέλο που βρίσκεται υπό επεξεργασία είναι διαφορετικό. Εκεί, το σενάριο που κερδίζει έδαφος προβλέπει πλαφόν στην τελική τιμή πώλησης και όχι μόνο στο περιθώριο κέρδους.
Ο μηχανισμός αυτός θα μπορούσε να βασίζεται σε έναν τύπο που θα λαμβάνει υπόψη την τιμή διυλιστηρίου, το κόστος διανομής και ένα προκαθορισμένο εμπορικό περιθώριο για τα πρατήρια. Από αυτά τα στοιχεία θα προκύπτει μια ανώτατη τιμή ανά λίτρο, πάνω από την οποία δεν θα μπορεί να γίνει πώληση. Κάτω από αυτό το επίπεδο, οι επιχειρήσεις θα έχουν τη δυνατότητα να κινηθούν ελεύθερα.
Το σενάριο αυτό θεωρείται από κυβερνητικές πηγές πιο άμεσο και πιο ορατό για τον καταναλωτή, ειδικά σε μια περίοδο κατά την οποία η βενζίνη και το diesel βρίσκονται ήδη σε ανοδική τροχιά.
Τι μένει εκτός στην παρούσα φάση
Παρότι η συζήτηση για νέα πακέτα στήριξης έχει ανοίξει, οι πληροφορίες συγκλίνουν ότι τα επιδόματα τύπου fuel pass ή άλλες οριζόντιες ενισχύσεις δεν αποτελούν άμεση επιλογή. Αυτές οι λύσεις παραμένουν στο δεύτερο επίπεδο άμυνας και θα εξεταστούν μόνο εάν η ενεργειακή κρίση αποκτήσει μεγαλύτερη διάρκεια και οι διεθνείς τιμές σταθεροποιηθούν για σημαντικό διάστημα σε πολύ υψηλά επίπεδα. «Το fuel pass θα εξεταστεί μόνο αν η τιμή του μπρεντ διατηρηθεί για τουλάχιστον ένα μήνα στα 100 ευρώ το βαρέλι, όλα θα εξαρτηθούν από τη διάρκεια της έντασης άλλα και την ισχύ της», αναφέρει στο Liberal υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών.
Το ίδιο ισχύει και για μέτρα αντίστοιχα με τα power pass της προηγούμενης ενεργειακής κρίσης. Υπάρχει φυσικά ως εφεδρεία ο μηχανισμός επιδότησης λογαριασμών ρεύματος, όμως η ενεργοποίησή του συνδέεται με το αν και κατά πόσο η κρίση στο πετρέλαιο περάσει πιο έντονα και στο φυσικό αέριο, συμπαρασύροντας το κόστος ηλεκτρικής ενέργειας.
Σε κάθε περίπτωση το κυβερνητικό σχέδιο δεν φαίνεται να έχει ακόμη κλειδώσει στο σύνολό του, όμως όλα δείχνουν ότι οι βασικές γραμμές έχουν ήδη χαραχθεί. Το πιθανότερο είναι πως η πρώτη δέσμη μέτρων θα κινηθεί σε τρεις άξονες: έλεγχος της αγοράς καυσίμων, προστασία βασικών αγαθών -ενδεχομένως η κατάρτιση μιας λίστας προϊόντων που θα παραμένουν σε προσιτές τιμές για τους καταναλωτές- και αυξημένη εποπτεία απέναντι σε φαινόμενα αισχροκέρδειας.
Σύμφωνα με κυβερνητικά στελέχη οι οριστικές ανακοινώσεις θα εξαρτηθούν από δύο παράγοντες, αφενός από την πορεία των διεθνών τιμών τις αμέσως επόμενες ημέρες και αφετέρου από το ευρωπαϊκό πλαίσιο συντονισμού που θα διαμορφωθεί στο επόμενο διάστημα.
