Ο Κυριάκος Μητσοτάκης ανακοίνωσε ένα πακέτο μέτρων που βασίζεται στο υπερπλεόνασμα της οικονομίας και κινείται σε ένα γνώριμο αλλά αναγκαίο πλαίσιο: στοχευμένες παρεμβάσεις για στήριξη εισοδημάτων και διαχείριση ιδιωτικού χρέους. Πρόκειται για κινήσεις προς τη σωστή κατεύθυνση, οι οποίες δεν λύνουν το πρόβλημα, αλλά σαφώς το βελτιώνουν. Είναι σαφές ότι χρειάζονται πιο γρήγορα αντανακλαστικά και πιο άμεσες παρεμβάσεις στην αγορά.
Το συνολικό πακέτο κινείται περίπου στα 500 εκατ. ευρώ, προερχόμενο από πλεόνασμα που ξεπέρασε τα 800 εκατ. Η φιλοσοφία είναι σαφής: επιστροφή μέρους της δημοσιονομικής υπεραπόδοσης στην κοινωνία, με έμφαση σε ευάλωτες ομάδες και στην αγορά. Η οικονομική πραγματικότητα μεταβάλλεται καθημερινά και όποιος καθυστερεί, μένει πίσω από τις εξελίξεις.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η παρέμβαση στον εξωδικαστικό μηχανισμό. Η δυνατότητα ένταξης οφειλών πλέον από τα 5.000 ευρώ - και όχι από τα 10.000 όπως ίσχυε ουσιαστικά ως κατώφλι– αποτελεί μια ουσιαστική βελτίωση, καθώς ανοίγει την πλατφόρμα σε περίπου 300.000 περισσότερους οφειλέτες. Σε ένα περιβάλλον όπου ήδη καταγράφονται δεκάδες χιλιάδες ρυθμίσεις και δισεκατομμύρια ευρώ οφειλών να έχουν ενταχθεί στον μηχανισμό, η διεύρυνση αυτή ενισχύει ένα εργαλείο που αποδεδειγμένα λειτουργεί. Πρόκειται για μια από τις πιο σωστές κινήσεις του πακέτου.
Στο ίδιο πλαίσιο, η πρόβλεψη για άρση κατάσχεσης τραπεζικών λογαριασμών με την καταβολή του 25% της οφειλής και τη ρύθμιση του υπολοίπου κινείται επίσης προς τη σωστή κατεύθυνση. Η αποδέσμευση λογαριασμών δίνει πραγματική ανάσα ρευστότητας σε επιχειρήσεις και φυσικά πρόσωπα. Ωστόσο, εδώ υπάρχει μια κρίσιμη επιφύλαξη: στην πράξη, ένας οφειλέτης που βρίσκεται σε αδυναμία πληρωμής δύσκολα θα μπορέσει να συγκεντρώσει το 25% της οφειλής του. Άρα, η επιτυχία του μέτρου θα κριθεί από το πόσο εφαρμόσιμο είναι και όχι μόνο από τη λογική του.
Αναφορικά με τη ρύθμιση των 72 δόσεων, πρόκειται για ένα μέτρο που κινείται επίσης σωστά, καθώς προσφέρει έναν πιο διαχειρίσιμο τρόπο αποπληρωμής οφειλών. Ωστόσο, η σύνδεσή του με οφειλές που δημιουργήθηκαν έως τον Δεκέμβριο του 2023 δημιουργεί εύλογες ενστάσεις. Η πραγματικότητα είναι ότι όποιος χρωστούσε τότε, πολύ πιθανόν συνεχίζει να χρωστά και σήμερα. Συνεπώς, μια πιο ανοιχτή και δυναμική ρύθμιση –χωρίς αυστηρά χρονικά όρια– θα ήταν πιο αποτελεσματική και πιο κοντά στις πραγματικές ανάγκες της αγοράς.
Πέρα από το ιδιωτικό χρέος, το πακέτο περιλαμβάνει και σημαντικές κοινωνικές παρεμβάσεις. Η ενίσχυση των χαμηλοσυνταξιούχων φτάνει έως τα 300 ευρώ σε ετήσια βάση, ενώ προβλέπεται και έκτακτη ενίσχυση για οικογένειες με παιδιά. Παράλληλα, ιδιαίτερα θετική είναι η διεύρυνση των εισοδηματικών κριτηρίων για επιδόματα, όπως η επιστροφή ενοικίου, που επιτρέπει σε περισσότερους πολίτες να ενταχθούν στο σύστημα στήριξης.
Οι παρεμβάσεις αυτές έχουν έναν κοινό παρονομαστή: είναι στοχευμένες, δημοσιονομικά ελεγχόμενες και κοινωνικά προσανατολισμένες. Δεν αποτελούν δομικές μεταρρυθμίσεις, ούτε αλλάζουν ριζικά το οικονομικό τοπίο. Είναι όμως ρεαλιστικές κινήσεις που επιχειρούν να μειώσουν πιέσεις που είναι υπαρκτές – από την ακρίβεια μέχρι το ιδιωτικό χρέος.
Συνολικά, μιλάμε για συμβατικές παρεμβάσεις προς τη σωστή κατεύθυνση, με τις αντίστοιχες επιφυλάξεις. Το βασικό ερώτημα δεν είναι αν τα μέτρα είναι σωστά – σε μεγάλο βαθμό είναι. Το ερώτημα είναι αν επαρκούν και κυρίως αν μπορούν να εφαρμοστούν στην πράξη με αποτελεσματικότητα.
Απαιτείται μεγαλύτερη ευελιξία και λιγότερα εμπόδια για την υγιή επιχειρηματικότητα.
Το συμπέρασμα είναι ξεκάθαρο: τα μέτρα βοηθούν, δεν λύνουν. Αποτελούν ένα θετικό βήμα, αλλά όχι την τελική απάντηση. Για να αντιμετωπιστεί ουσιαστικά το πρόβλημα του ιδιωτικού χρέους και της πίεσης στα εισοδήματα, απαιτείται συνέχεια, βάθος και κυρίως μεγαλύτερη ευελιξία στις πολιτικές που εφαρμόζονται.
