Στην εποχή μας, όποιος πιστεύει ακόμη ότι η ενασχόληση με την πολιτική προκύπτει από κάποια βαθιά ένστικτα αλληλεγγύης, προσφοράς και αποστολικής έφεσης, μάλλον έχει μείνει σε κάποιο βιβλίο του '60 ή σε ταινία του Κώστα Γαβρά.
Η πραγματικότητα είναι πιο κυνική και λιγότερο ρομαντική: η πολιτική απαιτεί καθημερινές συναινέσεις, υπολογισμένους συμβιβασμούς, χάιδεμα αυτιών μέχρι να γίνουν σαν χαρτί από την τριβή.
Υπάρχουν βέβαια και εξαιρέσεις - πολιτικοί που βγαίνουν από την εξουσία φτωχότεροι απ' ό,τι μπήκαν. Το ίδιο συμβαίνει και σε γιατρούς, δικηγόρους, μηχανικούς. Δεν είναι κανόνας, είναι… στατιστική ανωμαλία.
Αν θέλεις να πεις την αλήθεια σου για τον μέσο ψηφοφόρο, καλύτερα να μην μπεις ποτέ στην πολιτική (ούτε στη δημοσιογραφία αν θέλεις να αποκτήσεις περιουσία). Το έλεγε και ο Τσώρτσιλ με τον πιο εύστοχο τρόπο: «Το καλύτερο επιχείρημα κατά της δημοκρατίας είναι μια πεντάλεπτη συζήτηση με τον μέσο ψηφοφόρο».
Κι όμως, η δημοκρατία παραμένει το λιγότερο χάλια πολίτευμα που δοκιμάστηκε ποτέ. Μακροπρόθεσμα αποδεικνύεται το πιο αποτελεσματικό και αποδοτικό, γι' αυτό και κυριαρχεί παγκοσμίως εδώ και αιώνες – ιδίως μετά τη βιομηχανική επανάσταση, όταν η οικονομία και η τεχνολογία άρχισαν να ζητούν συνεχή ρηξικέλευθες καινοτομίες, όχι σταθερές ιεραρχίες και ιδεολογικούς φανατισμούς.
Το επάγγελμα του πολιτικού είναι αναγκαίο κακό για να δουλεύει το σύστημα. Το ζητούμενο είναι απλό: πολίτες και πολιτικοί να κάνουν τη δουλειά τους όσο καλύτερα γίνεται.
Και εδώ έρχεται το μεγάλο δίλημμα: Τι προτιμάς; Έναν αδαή οραματιστή που δεν μπορεί να διαχειριστεί ούτε πολυκατοικία, αλλά υπόσχεται τα πάντα; Ή έναν κυνικό που εκμεταλλεύεται το σύστημα τηρώντας το γράμμα του νόμου, αλλά αφήνει πίσω του δρόμους, νοσοκομεία, δουλειές, αύξηση εισοδήματος και ευημερία για το σύνολο;
Τα τελευταία χρόνια παρατηρούμε μια έξαρση της ροπής προς την αντισυστημικότητα. Πολλοί συμπολίτες μας θωπεύουν την πλάνη ότι αν έρθουν «οι έξω», οι «καθαροί», οι «εκτός συστήματος», θα φέρουν ριζοσπαστικές αλλαγές και όλα θα γίνουν καλύτερα.
Το έχουμε δει στην πράξη: την προηγούμενη δεκαετία, όταν διάφορα αντισυστημικά «τσίρκα» κατέλαβαν κοινοβούλιο και υπουργεία, το αποτέλεσμα ήταν γνωστό. Capital controls, τρίτο μνημόνιο, φτώχεια ρεκόρ, brain drain, και στο τέλος οι ίδιοι οι «αντισυστημικοί» έγιναν το πιο σκληρό σύστημα που είχαμε δει ποτέ.
Και τώρα, δες τι γίνεται στην Κύπρο. Εκλέγουν έναν YouTuber ως «αντισυστημικό». Ο άνθρωπος ξεκίνησε με χαβαλές, memes και «αλήθειες που κανείς δεν λέει». Μερικούς μήνες μετά; Πολυτελής βίλα με πισίνα που πληρώνεται από ευρωπαϊκά κονδύλια, ερωτήματα για χρήση χρημάτων, προκλητικές δηλώσεις, και μια γενική εικόνα ότι ο «καθαρός» αποδεικνύεται πιο βουλιμικός από τους παλιούς Λαιστρυγόνες του συστήματος.
Δεν είναι παράδοξο. Είναι μαθηματικά βέβαιο. Όποιος ασχολείται χρόνια με τα κοινά μαθαίνει να μυρίζεται από χιλιόμετρα τον βουλιμικό.
Τον αναγνωρίζεις από τον τρόπο που κατηγορεί τους άλλους, από την ευκολία με την οποία υπόσχεται απόλυτη δικαιοσύνη για όλους, από το πόσο γρήγορα ξεχνάει τις δικές του αμαρτίες μόλις πιάσει καρέκλα.
Η δημόσια διοίκηση είναι ένας τεράστιος όγκος ανθρώπων – εκατοντάδες χιλιάδες – με δικά τους συμφέροντα. Κοινός παρονομαστής: Ο λιγότερος κόπος για το μεγαλύτερο όφελος.
Αυτός ο όγκος δεν συρρικνώνεται ούτε κινητοποιείται με αλεξιπτωτιστές. Χρειάζεται συστηματικούς χειρισμούς, κίνητρα, σταδιακές μεταρρυθμίσεις, ελεγκτικούς μηχανισμούς, διαφάνεια. Όχι κάποιον που πέφτει από τον ουρανό φωνάζοντας «θα τα αλλάξω όλα» και μετά βρίσκει τον τρόπο να βολευτεί καλύτερα από τους παλιούς.
Η αντισυστημικότητα πουλάει καλά. Είναι εύκολη, συναισθηματική, δίνει διέξοδο στον θυμό. Αλλά σπάνια αποδίδει. Συνήθως γίνεται το νέο σύστημα – και τις περισσότερες φορές, χειρότερο. Γιατί δεν έχει ούτε εμπειρία, ούτε θεσμούς, ούτε αυτοσυγκράτηση. Μόνο ορμή και υποσχέσεις.
Και στο τέλος, μένουμε πάλι με το ίδιο ερώτημα: προτιμάς τον κυνικό που κάνει δουλειά (έστω και με γκρίζες ζώνες) ή τον «αγνό» που καταστρέφει τα πάντα στο όνομα της κάθαρσης;
Η ιστορία έχει δώσει την απάντηση εδώ και αιώνες…
📬🖊️ Επιστολές αναγνωστών
1)ΣΥΡΙΖΑ και Προοδευτικές δυνάμεις
Κ. Στούπα, οι του Σύριζα και της ΝΕΑΡ μιλάνε για προοδευτικές δυνάμεις. Δηλαδή ο Σύριζα είναι η προοδευτική δύναμη που με σταλινικές μεθόδους έδιωξε τον εκλεγμένο πρόεδρο του (φυσικά σε άλλες εποχές θα τον είχε εκπαραθυρώσει- βλέπε Λόντον στη Τσεχοσλοβακία λίγο μετά τον πόλεμο). Προοδευτική δύναμη με ένα δημοψήφισμα παρωδία που το όχι το διάβασε ναι!!!!
Προοδευτική δύναμη και η Νεαρ που πρωτοστάτησε στην διάσπαση του Σύριζα ενώ σήμερα τα μισά στελέχη μιλάνε για λαϊκό μέτωπο και οι άλλοι μισοί δεν ξέρουν τι θέλουν.
Άλλη προοδευτική δύναμη το ΜΕΡΑ 25, δηλ.ο Γιάνης με ένα Ν, που κατέγραφε(βλέπε υποκλοπή) εν άγνοια τους, τους υπουργούς οικονομικών της ΕΕ.
Τώρα και στο ΠΑΣΟΚ μιλάνε για προοδευτική δύναμη.
Εν τέλει η λέξη πρόοδος έγινε λέξη χωρίς νόημα με αυτές τις πολιτικές δυνάμεις που την εκμεταλλεύονται. Άραγε ξέρουν τι σημαίνει πρόοδος, προοδευτική, προοδευτικός!!!!!
Ευχαριστώ Β.Τ
Αγαπητέ κύριε Στούπα,
Συμφωνώ με πολλά από αυτά τα οποία αναφέρετε στο άρθρο σας, επιθυμώ να προσθέσω όμως ένα σημαντικό προβληματισμό:
Από την στιγμή που συνειδητοποιήσουμε τα σημερινά προβλήματα, μπορούμε να επικεντρωθούμε στις λύσεις, τις οποίες περιγράφουν ο κάθε Ρούμπιο, εσείς και άλλοι αναλυτές. Όλοι γνωρίζουμε, ότι προκειμένου να συζητήσουμε αναφορικά με ένα πρόβλημα, προέχει πρώτα όμως να το αναγνωρίσουμε σαν πρόβλημα.
Ποιος όμως περιμένετε να συνειδητοποιήσει αυτά τα προβλήματα στις δυτικές κοινωνίες;
Στο βιβλίο σας «Επερχόμενη αταξία», κεφ. «Συμπεριφορικός καταποντισμός» αναφέρεστε εύστοχα στα πειράματα του Καλχούν και τα προβλήματα των νέων, καλοζωισμένων γενεών στις κοινωνίες μας.
1. Ιεράρχηση «προτεραιοτήτων»: Έχετε εσείς ή άλλοι αναγνώστες σας μήπως την αίσθηση ότι τα τεράστια προβλήματα της δημογραφικής γήρανσης και της αύξησης της παραγωγικότητας των κοινωνιών μας αποτελούν επίσης θέματα πρώτης προτεραιότητας για τους νέους;
Το αντίθετο ακριβώς.
Σημαντικότερα για αυτούς είναι οι προβληματισμοί Gender, και το work life balance με την έννοια του «η εργασία είναι Β' προτεραιότητα, η καλοπέραση (με την έννοια των χόμπι ή της ηδονιστικής διασκέδασης) πρώτη επιλογή». Με αποτέλεσμα την μείωση της παραγωγικότητας και εργασιακής προσήλωσης, αλλά και την παράλληλη διάλυση του οικογενειακού ιστού, αφού αυτός στέκεται εμπόδιο, απαιτώντας περισσότερη προσπάθεια, ικανότητα επίλυσης και αντοχές σε προβλήματα και λιγότερη διασκέδαση.
Και φυσικά για όλα αυτά δεν φταίνε οι νέοι, αλλά κυρίως εμείς που τους αναθρέψαμε σε ένα προστατευμένο περιβάλλον, αφαιρώντας τους την ικανότητα αντοχής σε κακουχίες και επίλυσης προβλημάτων (πχ. ανθρωπίνων σχέσεων, επαγγελματικής εξέλιξης, διατήρησης οικογένειας - μάστιγα διαζυγίων).
2. Αποβιομηχάνιση: Ναι μεν μεταφέρθηκε για οικονομικούς λόγους η βιομηχανική παραγωγή κυρίως στην Ασία, αλλά δεν είναι εφικτό πατώντας ένα κουμπί να αντιστραφεί σήμερα αυτό.
Ο CEO μιας γνωστής τεράστιας γερμανικής κατασκευαστικής εταιρείας σε ένα βιομηχανικό συνέδριο μας είπε ότι κερδισμένα σε διαγωνισμούς έργα αδυνατούν να τα εκτελέσουν, λόγω έλλειψης τεχνικών υπαλλήλων.
Διευκρίνισε ότι δεν εννοεί τους Μηχανικούς του Πολυτεχνείου, αλλά αυτούς που μπορούν να κρατήσουν και να χειριστούν σωστά ένα κατσαβίδι και μια τανάλια ή ένα σφυρί.
Κάποιοι μετανάστες προερχόμενοι κυρίως από την ανατολική Ευρώπη είναι πρόθυμοι να το πράξουν (γιατι δεν διαθέτουν πολλές άλλες βιοποριστικές εναλλακτικές), αλλά αδυνατούν, γιατί δεν διαθέτουν αυτή την προδιάθεση και κουλτούρα. Ο κλασσικός Γερμανός (και Γερμανίδα!) τον οποίο γνώρισα εγώ προσωπικά κατά την διάρκεια τον σπουδών μου (προ δεκαετιών) που επισκεύαζε αποσυναρμολογώντας μόνος του το αυτοκίνητο του και την μοτοσυκλέτα του, είναι πλέον είδος προς εξαφάνιση.
Γιατί να λερώσει τα χέρια του, όταν υπάρχει ο εύκολος δρόμος; Ανεβάζοντας στο τικ τοκ κάτι που σκαρφίστηκε και απαιτεί ελάχιστη προσπάθεια, μπορεί να αποκτήσει followers, μετα να διαφημίσει κάτι και να ξεκινήσει η χρηματοροή προς τον λογαριασμό του. Ίσως, εξασφαλίζοντας με αυτόν τον τρόπο και πολιτική καριέρα ή κάτι άλλο παρόμοιο.
«Ακολούθησε την... καρδιά σου» το συναίσθημα δηλαδή και όχι τη λογική σκέψη, είναι το κορυφαίο σύνθημα αυτής την γενιάς. Αγνοώντας ότι όλα αυτά τα καλούδια (κοινωνικές παροχές, υλικά αγαθά, υγειονομική περίθαλψη, τεχνολογία, κλπ) γύρω τους κτίστηκαν και διατηρήθηκαν με σκληρή προσπάθεια, θυσίες και αντοχή σε κακουχίες από τις προηγούμενες γενεές, βασιζόμενες στην επικράτηση της λογικής που προέκυψε απο την αναγέννηση και τον διαφωτισμό έναντι του συναισθήματος και της comfort zone.
Όταν δεν συνειδητοποιείς και δεν ιεραρχείς τα προβλήματα ύπαρξης σου, πως να τα λύσεις; Η κατάσταση στις δυτικές κοινωνίες, όπως άλλωστε και στο πείραμα του Καλχούν, δεν είναι πλέον αντιστρέψιμη.
Με εκτίμηση
Σταύρος Αργυριάδης
Χ. Μηχ/κός, συγγραφέας
