Η Ελλάδα θα μπορούσε να καταστεί ένας ελκυστικός προορισμός για επιχειρήσεις που επιθυμούν για λόγους γεωπολιτικής ασφάλειας και σταθερότητας να μεταφέρουν την παραγωγή τους πιο κοντά στις ευρωπαϊκές αγορές, αναφέρει ο Τάσος Αναστασάτος, επικεφαλής οικονομολόγος της Eurobank και πρόεδρος της συντονιστικής Επιτροπής Οικονομικής Ανάλυσης της Ελληνικής Ένωσης Τραπεζών.
Ο ίδιος σημειώνει σε συνέντευξη στο Liberal πως η κρίση στη Μέση Ανατολή υπογραμμίζει τις «τεκτονικές αλλαγές που συμβαίνουν στο διεθνές σύστημα» αλλά και τις σημαντικές ευκαιρίες που αυτές παρουσιάζουν.
Για την ελληνική οικονομία, ο κ. Αναστασάτος αναφέρει πως η αυξανόμενη γεωστρατηγική σημασία της χώρας σημαίνει δυναμικό ανάπτυξης στην παραγωγή και τη διαμετακόμιση ενέργειας και υπογραμμίζει πως «η τάση περιφερειακής αγκύρωσης των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων (nearshoring) δημιουργεί ευκαιρίες για την ελληνική μεταποίηση».
Για το πως θα επηρεαστεί η ελληνική οικονομία από την κρίση, ο κ. Αναστασάτος σημειώνει πως για το 2026 και το 2027 το ελληνικό ΑΕΠ θα αναπτυχθεί με ρυθμό σχεδόν διπλάσιο της Ευρωζώνης και προβλέπει επιτάχυνση του πληθωρισμού για φέτος και αποκλιμάκωση του εντός του 2027.
Σχετικά με την ευρύτερη «εικόνα» των οικονομικών επιπτώσεων της κατάστασης στη Μέση Ανατολή, αναφέρει πως η ομαλοποίηση δεν θα είναι άμεση.
Παράλληλα, υποστηρίζει πως το χρηματοπιστωτικό σύστημα της χώρας μας γενικότερα μπορεί να επωφεληθεί από την προσέλκυση κεφαλαίων εν μέσω της γεωπολιτικής αστάθειας. Ακόμα, υπογραμμίζει για τον τραπεζικό κλάδο πως καθώς η Ελλάδα «παραμένει σε τροχιά ανάπτυξης, δεν αναμένονται πιέσεις στην ποιότητα του ενεργητικού» των τραπεζών.
Συνέντευξη στον Αλέξανδρο Βέλμαχο
Με την κρίση στη Μέση Ανατολή να «τρέχει» εδώ και δύο μήνες, ποιες θεωρείτε πως είναι οι επιπτώσεις στη διεθνή οικονομία;
Η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή λειτουργεί ως ένα στασιμοπληθωριστικό σοκ: αυξάνει το κόστος των ορυκτών καυσίμων και των μεταφορών, από εκεί μεταδίδεται στις τιμές των λοιπών αγαθών και υπηρεσιών και ασκεί πιέσεις στην αγοραστική δύναμη των διαθέσιμων εισοδημάτων των νοικοκυριών. Επίσης η αβεβαιότητα η οποία παραμένει αυξημένη οδηγεί τα νοικοκυριά να αναβάλλουν τις καταναλωτικές τους αποφάσεις και τις επιχειρήσεις να αναβάλλουν επενδύσεις, ασκώντας πιέσεις στα επίπεδα της οικονομικής δραστηριότητας.
Μέχρις στιγμής, η ανάπτυξη της παγκόσμιας οικονομίας παραμένει ανθεκτική, καθώς επικρατεί η εκτίμηση για θετική κατάληξη των διαπραγματεύσεων και η καταναλωτική κι επενδυτική εμπιστοσύνη δεν έχουν πληγεί. Επίσης, οι τεράστιες επενδύσεις στην Τεχνητή Νοημοσύνη αντισταθμίζουν, σε ένα βαθμό, την υφεσιακή επίπτωση του σοκ στις τιμές της ενέργειας. Ομοίως και οι αγορές έχουν παραμείνει σχετικά ψύχραιμες, προεξοφλώντας ότι η εκεχειρία θα μετατραπεί σε διαρκή ειρήνευση και οι ροές καυσίμων και εμπορευμάτων θα ομαλοποιηθούν.
Παρά ταύτα, έχει αρχίσει να γίνεται αντιληπτό ότι η ομαλοποίηση δεν θα είναι άμεση. Ακόμη και υπό ένα ευνοϊκό σενάριο, η αποκατάσταση των ροών πετρελαίου και αερίου και της παραγωγής στα προπολεμικά επίπεδα θα μπορούσε να διαρκέσει εβδομάδες ή και μήνες, καθώς τα Στενά του Ορμούζ δεν είναι ακόμα ασφαλή για τη ναυσιπλοΐα, έχουν καταστραφεί λιμάνια και διυλιστήρια.
Επομένως, είναι πιθανό ότι οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν αυξημένες καθ’ όλο το δεύτερο τρίμηνο του έτους και μόνο σταδιακά θα συγκλίνουν προς τα 75-80 δολάρια το βαρέλι, τα προθεσμιακά συμβόλαια δείχνουν ότι η αγορά πιστεύει ότι αυτό δεν θα συμβεί πριν το τέλος του έτους.
Πώς αναμένεται να επηρεαστεί το ΑΕΠ και ο πληθωρισμός της Ελλάδας μέχρι και το 2027;
Από τη μία πλευρά, η μετάδοση της αύξησης των τιμών των καυσίμων σε αγαθά και υπηρεσίες είναι ισχυρή, ιδίως επειδή το φυσικό αέριο έχει μεγαλύτερη συμμετοχή στο μείγμα ηλεκτροπαραγωγής της Ελλάδας σε σχέση με τον μέσο όρο της Ευρωζώνης.
Αυτό, μαζί με την επιβραδυνόμενη ανάπτυξη της Ευρωζώνης, που είναι ο μεγαλύτερος εμπορικός εταίρος της χώρας, πλήττουν το διαθέσιμο εισόδημα.
Από την άλλη πλευρά, η Ελλάδα διαθέτει σημαντικούς παράγοντες αντιστάθμισης του εξωτερικού σοκ: τα δημόσια οικονομικά είναι πολύ ισχυρά, γεγονός που τονώνει τις προσλήψεις σταθερότητας και παρέχει δημοσιονομικό χώρο για παρεμβάσεις, το τραπεζικό σύστημα έχει πολύ υγιή μεγέθη, ενώ και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας θα διοχετεύσει τουλάχιστον €15δις ακόμα σε δάνεια κι επιδοτήσεις, στηρίζοντας τις επενδύσεις και λειτουργώντας ως αντικυκλικό εργαλείο.
Συνολικά, εκτιμούμε ότι η ανάπτυξη θα επιβραδυνθεί μεν, θα κινηθεί κάτω αλλά πλησίον του 2% τη διετία 2026-27, ποσοστό όμως που παραμένει διπλάσιο από την πρόβλεψη για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης, πάντα βέβαια υπό την υπόθεση της σύντομης εξομάλυνσης στη Μέση Ανατολή.
Όσον αφορά τον πληθωρισμό, αυτός ήταν πάνω από το μέσο όρο της Ευρωζώνης ακόμα και πριν από τον πόλεμο, για λόγους που έχουν να κάνουν με την υπεραπόδοση της οικονομίας αλλά και διαρθρωτικές αδυναμίες, και τώρα θα ενισχυθεί περαιτέρω προς την περιοχή του 4% φέτος, με σταδιακή εξομάλυνση το 2027.
Θα υπάρξει επίπτωση στον τουρισμό από την κρίση στη Μέση Ανατολή;
Το έτος άρχισε πολύ δυνατά, με το δίμηνο Ιανουαρίου - Φεβρουαρίου να καταγράφει αυξήσεις της τάξης του 70% στις εισπράξεις έναντι της αντίστοιχης περυσινής περιόδου. Ο πόλεμος προκάλεσε μία επιβράδυνση στις κρατήσεις αλλά όχι ένα κύμα ακυρώσεων, ενώ και ο προγραμματισμός των αεροπορικών θέσεων παραμένει αυξημένος σε σχέση με πέρυσι.
Εφόσον δεν υπάρξει επανάληψη εχθροπραξιών, οι όποιες απώλειες στις πρόωρες κρατήσεις είναι δυνατό να αντισταθμιστούν από κρατήσεις της τελευταίας στιγμής, ενώ υπάρχει και η πιθανότητα η Ελλάδα να επωφεληθεί από ανακατεύθυνση της ζήτησης από πληττόμενες περιοχές.
Εν μέσω της κρίσης, ποιοι κλάδοι της ελληνικής οικονομίας αντιμετωπίζουν τις μεγαλύτερες δυσκολίες και ποιοι τις μεγαλύτερες ευκαιρίες;
Σε συνθήκες επιβράδυνσης της διεθνούς ανάπτυξης, κάθε εξωστρεφής κλάδος θα μπορούσε να δει έναν περιορισμό της εξωτερικής ζήτησης και των περιθωρίων του.
Από την άλλη πλευρά, οι τεκτονικές αλλαγές που συμβαίνουν στο διεθνές σύστημα φέρνουν και σημαντικές ευκαιρίες.
Για παράδειγμα, η αυξανόμενη γεωστρατηγική σημασία της Ελλάδας σημαίνει δυναμικό ανάπτυξης στην παραγωγή και τη διαμετακόμιση ενέργειας. Η τάση περιφερειακής αγκύρωσης των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων (nearshoring) δημιουργεί ευκαιρίες για τη μεταποίηση, ενώ και η αμυντική αφύπνιση της Ευρώπης σημαίνει ευκαιρίες αναγέννησης για την ελληνική αμυντική και ναυπηγική βιομηχανία.
Τέλος, το χρηματοπιστωτικό σύστημα και η χώρα γενικότερα μπορεί να επωφεληθεί από την προσέλκυση κεφαλαίων που πιθανώς θα εγκαταλείψουν περιοχές που βιώνουν αστάθεια.
Πώς μπορούν να επηρεαστούν οι ελληνικές τράπεζες από τις διαφαινόμενες αυξήσεις των επιτοκίων της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας;
Οι αυξήσεις στις τιμές της ενέργειας, εάν επιμείνουν, ενέχουν τον κίνδυνο να αποσταθεροποιήσουν τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό. Αυτό πιθανότατα θα αναγκάσει την ΕΚΤ να εγκαταλείψει την στάση αναμονής και να αυξήσει τα επιτόκια. Αυτή τη στιγμή η αγορά προεξοφλεί 2 αυξήσεις των 25 μονάδων βάσης έκαστη κατά τη διάρκεια του 2026, ίσως υπάρξει και τρίτη.
Ακόμα και σε αυτό το ενδεχόμενο πάντως τα επιτόκια θα παραμείνουν σε χαμηλότερα επίπεδα σε σχέση με τα προηγούμενα έτη, επομένως δεν αναμένεται μεγάλη επίδραση στη ζήτηση για δάνεια. Το ελληνικό τραπεζικό σύστημα έχει πιο υγιή μεγέθη από ποτέ, με δείκτες μη εξυπηρετούμενων δανείων παρόμοιους με την Ευρωζώνη, κεφαλαιακή επάρκεια διπλάσια σε σχέση με την προ κρίσεως περίοδο και δείκτη δανείων προς καταθέσεις στο 62%.
Επομένως, από την πλευρά της προσφοράς δανείων υπάρχει άφθονη ρευστότητα για να χρηματοδοτήσει την ανάπτυξη, με την προϋπόθεση ζήτησης επαρκούς ποιότητας. Το γεγονός ότι η χώρα παραμένει σε τροχιά ανάπτυξης επίσης σημαίνει ότι δεν αναμένονται πιέσεις στην ποιότητα του ενεργητικού.
Το επόμενο 12μηνο «ανοίγεται» ένα σημαντικός εκλογικός κύκλος (ενδιάμεσες εκλογές για το Κογκρέσο στις ΗΠΑ, προεδρικές εκλογές στη Γαλλία και βουλευτικές εκλογές στην Ελλάδα το 2027). Πώς αναμένεται να διαμορφώσουν το οικονομικό σκηνικό;
Στην περίπτωση των ΗΠΑ, οι ενδιάμεσες εκλογές λειτουργούν ως το ισχυρότερο κίνητρο για την κυβέρνηση του Ντόναλντ Τράμπ να ολοκληρώσει σύντομα την πολεμική αναμέτρηση στο Ιράν, γνωρίζοντας την αποστροφή των Αμερικανών ψηφοφόρων στις μακροχρόνιες πολεμικές περιπέτειες αλλά και την αρνητική πολιτική επίδραση του αναδυόμενου πληθωρισμού.
Στην περίπτωση της Γαλλίας, όπως και της Ελλάδας, δεδομένης της προσπάθειας μετασχηματισμού του οικονομικού μοντέλου της ηπείρου μας προς την κατεύθυνση μεγαλύτερης στρατηγικής αυτονομίας και οικονομικής αποτελεσματικότητας, το μεγάλο ζητούμενο των εκλογών είναι οι στροφές του πολιτικού κύκλου να μην επηρεάσουν αρνητικά την προθυμία, αλλά και τη δυνατότητα, των κυβερνήσεων, τωρινών και μελλοντικών, να υλοποιούν φιλόδοξες διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις, τις οποίες τόσο έχει ανάγκη η οικονομία για να αυξήσει την παραγωγικότητά της και να ανακτήσει την επαφή με τις τεχνολογικές εξελίξεις.
