Για την προοπτική συμφωνίας ΗΠΑ-Ιράν αλλά και τον διαρκή κίνδυνο αναζωπύρωσης με φόντο τα Εμιράτα, το νέο πλέγμα στρατηγικών συμμαχιών που διαμορφώνεται στη Μέση Ανατολή και πέραν αυτής, τη διακλάδωση του πολέμου με το Ουκρανικό ζήτημα και τον «λογαριασμό που θα έρθει για την Ευρωπαϊκή Ένωση», μιλά ο επίκουρος καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας των Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας, Αθανάσιος Μποζίνης, σε συνέντευξη που παραχώρησε στο Liberal και την Ευαγγελία Μπίφη.
Ο κ. Μποζίνης επισημαίνει ότι οι ΗΠΑ έχουν ουσιαστικά κλείσει τη στρατιωτική φάση της σύγκρουσης και εστιάζουν στη διάνοιξη των Στενών του Ορμούζ, με τον Αμερικανό πρόεδρο να επιδιώκει να απεμπλακεί πλήρως από έναν πόλεμο φθοράς. Επισημαίνοντας ότι οι βασικές εξελίξεις θα κριθούν σε συνάρτηση με τη συνάντηση Τραμπ-Σι στις 15 Μαΐου, ο ίδιος εκτιμά ότι ο πρόεδρος των ΗΠΑ θα επιδιώξει να κρατήσει την Κίνα ουδέτερη έναντι εμπορικών ανταλλαγμάτων και να δημιουργήσει ένα νέο καθεστώς για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά, με την Κίνα την Ινδία και το Πακιστάν ως εγγυήτριες δυνάμεις.
Ενόσω διαμορφώνεται η νέα ισορροπία δυνάμεων στη Μέση Ανατολή, ο ίδιος αναφέρει πως σε οποιοδήποτε περαιτέρω στάδιο -και ανεξαρτήτως εάν ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται ή μη σε διαδικασία διαπραγμάτευσης για το πυρηνικό πρόγραμμα εφόσον υπάρξει ένα αρχικό μνημόνιο- θα ελλοχεύει ο κίνδυνος αναζωπύρωσης εάν υπάρξει νέα ιρανική πρόκληση. Όπου η πρόκληση θα αφορά μια ενδεχόμενη νέα ιρανική επίθεση στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα - εφόσον αυτή εκληφθεί ως casus belli και ανταπαντήσουν, τότε οι ΗΠΑ, όπως εκτιμά, θα εμπλακούν εκ νέου αλλά έμμεσα.
Συνδέοντας τις εξελίξεις με το Ουκρανικό ζήτημα, αφού σημειώνει ότι η ενεργειακή κρίση ενισχύει τη Ρωσία, δηλώνει πως η Ευρωπαϊκή Ένωση θα αντιμετωπίσει συνέπειες από τις ΗΠΑ στη δύσκολη διαπραγμάτευση που έπεται. Αναγνωρίζει ότι η ΕΕ ούτε ρωτήθηκε, ούτε συναποφάσισε για έναν πόλεμο επιλογής των ΗΠΑ, αλλά τονίζει ότι θα μπορούσε να έχει επιχειρήσει να πιέσει διπλωματικά για ταχύτερη διευθέτηση και να συνδράμει τις ΗΠΑ να διαπραγματευτούν και να αποσπάσουν όσα επιδιώκουν. Αντίθετα, η ΕΕ ήταν απούσα, αναφέρει ο κ. Μποζίνης, ο οποίος αναμένει ότι θα «έρθει ο λογαριασμός» στη διατλαντική σχέση και τις ισορροπίες μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ουκρανίας και Ρωσίας.
Ακολουθεί το κείμενο της συνέντευξης
Κύριε Μποζίνη, ο Ντόναλντ Τραμπ εναλλάσσεται μεταξύ τόνων αισιοδοξίας και απειλών για νέους βομβαρδισμούς, ενώ και τα σήματα από το Ιράν είναι ανάμεικτα ως προς την αποδοχή ενός αρχικού μνημονίου που θα τερματίζει τον πόλεμο και θα εστιάζει στα Στενά, αφήνοντας τα δύσκολα για μετά. Ποια η εκτίμησή σας;
Για τον Ντόναλντ Τραμπ, ο πόλεμος στην ουσία έχει τελειώσει από τη στιγμή που έγινε η ανακοίνωση ότι «ολοκληρώσαμε αυτά που θέλαμε» και το μόνο που έχει απομείνει είναι η διαπραγμάτευση επί ζητημάτων διαχείρισης των Στενών του Ορμούζ, ώστε να ανοίξουν εκ νέου για την παγκόσμια οικονομία.
Η εκτίμησή μου είναι ότι ο Τραμπ επιδιώκει να απεμπλακεί πλήρως από έναν πόλεμο φθοράς τόσο σε πολιτικό όσο και σε στρατηγικό επίπεδο για τις ΗΠΑ. Βέβαια, με την ανακοίνωση ότι ολοκληρώθηκε η επιχείρηση «Epic Fury», ουσιαστικά δήλωσε ότι δεν χρειάζεται να ζητήσει περαιτέρω άδεια από το Κογκρέσο. Είναι πιθανό αυτό να αποτελεί και ένα νομικό τέχνασμα: αφήνοντας να παρέλθει χρονικό διάστημα ενός μήνα χωρίς εχθροπραξίες, θα μπορούσε να επανεκκινήσει επιχειρήσεις χωρίς να εμπλακεί σε διαδικασίες έγκρισης, αποφεύγοντας το πολιτικό κόστος και ένα πιθανό μπλόκο από το Κογκρέσο για τη συνέχιση της αρχικής επιχείρησης.
Προς τα διεθνή μέσα και τους συμμάχους τους και μη, οι Ηνωμένες Πολιτείες προβάλλουν ότι η στρατιωτική φάση της επιχείρησης «Epic Fury» ολοκληρώθηκε και ότι πλέον βρίσκονται σε συνεχείς διαπραγματεύσεις επί των κρίσιμων σημείων μιας διευθέτησης με το Ιράν για την ειρήνευση και την επόμενη μέρα.
Τα βασικά προβλήματα που παραμένουν είναι τρία: Πρώτον, το ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος του Ιράν και το πότε θα τεθεί στο «τραπέζι». Δεύτερον, τι θα γίνει με τα αποθέματα υψηλά εμπλουτισμένου ουρανίου. Αν θα παραμείνουν στο Ιράν, αν θα μεταφερθούν, και πότε, πώς και υπό ποιους όρους. Και τρίτον, αν θα συγκροτηθεί μία διεθνής συμμαχία, όπως έχει καλέσει ο Ντόναλντ Τραμπ, για να υποστηριχθεί η ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ.
Από την πλευρά του, το Ιράν βλέποντας ότι ο Τραμπ επιχειρεί να απεμπλακεί, προσπαθεί να το εκμεταλλευτεί και πιέζει περισσότερο την κατάσταση θέλοντας να παρουσιαστεί στο διεθνές στερέωμα ως κράτος που δέχθηκε πιέσεις και βομβαρδισμούς τόσο από το Ισραήλ όσο και από τις ΗΠΑ, αμφότερες πυρηνικές δυνάμεις, αλλά «κρατήθηκε», έστω και με μεγάλο κόστος, στρατιωτικό και οικονομικό.
Από εκεί και πέρα, ανοίγει η συζήτηση για τη νέα ισορροπία δυνάμεων στην περιοχή. Ωστόσο, αυτό που θέλω να τονίσω είναι ότι υπάρχει και ένα κρίσιμο ενδεχόμενο: αν οι διαπραγματεύσεις καταρρεύσουν ή εάν δεν καταρρεύσουν τυπικά αλλά εν μέσω αυτών εξακολουθεί το Ιράν να χτυπά τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα για οποιοδήποτε λόγο, τότε οι εξελίξεις μπορεί να οδηγηθούν σε νέα κλιμάκωση. Παρενθετικά, οι τοποθετήσεις του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Αμπάς Αραγτσί, ότι δεν εκλαμβάνουν τα Εμιράτα ως εχθρό, αλλά τους επιτίθενται γιατί συνδράμουν στην εξυπηρέτηση των αμερικανικών συμφερόντων, κινούνται στα πλαίσια του παραλογισμού.
Υπάρχει, λοιπόν, ένα ενδεχόμενο να απαντήσουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα και κάποιες άλλες χώρες που βλέπουν το Ιράν ως συστημική απειλή για την οικονομική τους ανάπτυξη και ελευθερία καθώς και για τη σταθεροποίηση της περιοχής, με αποτέλεσμα να υπάρξει νέα αναζωπύρωση.
Οι ΗΠΑ «απορρόφησαν» τις ιρανικές επιθέσεις κατά των Εμιράτων εντός της εβδομάδας προφανώς για να αφήσουν χώρο στη διπλωματία. Σε επόμενο στάδιο πώς θα αντιδρούσαν;
Οι Ηνωμένες Πολιτείες θα σταθούν στα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα πλέον ως σύμμαχοι. Ναι, τις απορρόφησαν τις επιθέσεις για να μην τιναχθούν στον αέρα οι διαπραγματεύσεις, όμως από εκεί και πέρα αν δείχνουν ότι καταρρέουν οι διαπραγματεύσεις θα χρησιμοποιήσουν ενδεχόμενες ιρανικές επιθέσεις στα Εμιράτα για να συνεχιστεί ο πόλεμος. Σε ένα τέτοιο σενάριο, οι ΗΠΑ δεν θα πλήξουν άμεσα το Ιράν, αλλά θα συνδράμουν τους συμμάχους στην ευρύτερη περιοχή που θα βρεθούν σε σύγκρουση με την Τεχεράνη. Δηλαδή, αντί να «φύγουν μπροστά», οι ΗΠΑ θα εμπλακούν έμμεσα ενισχύοντας τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, για τα οποία πλέον το Ιράν αποτελεί εχθρό, καθώς και τους συμμάχους τους στην περιοχή.
Αυτό θα μπορούσε να συμβεί ανά πάσα στιγμή. Ακόμη και αν υπάρχει μια εύθραυστη εκεχειρία, εάν το Ιράν για οποιοδήποτε λόγο χτυπήσει ενεργειακές δομές και απαντήσουν τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, τότε υπάρχει σοβαρός κίνδυνος οι ΗΠΑ να εμπλακούν εκ νέου - όχι απευθείας εναντίον του Ιράν, διότι θα έχουν κατά πάσα πιθανότητα διευθετηθεί ήδη κάποια ζητήματα, αλλά στο πλευρό των Εμιράτων και άλλων χωρών με τις οποίες είναι στρατηγικοί ενεργειακοί σύμμαχοι. Μια νέα ανάφλεξη στην περιοχή είναι, συνεπώς, κατά την εκτίμησή μου ένα πιθανό ενδεχόμενο εάν τα Εμιράτα δεχθούν επίθεση και την θεωρήσουν casus belli.. Άλλωστε, την ίδια στιγμή το Ισραήλ συνεχίζει τις στρατιωτικές επιχειρήσεις στον Λίβανο και είναι έτοιμο για όλα τα σενάρια - και για μία επίθεση α λα καρτ στο Ιράν.
Τα Εμιράτα να σημειώσουμε επίσης ότι έχουν αποχωρήσει από τον ΟΠΕΚ, κάτι που έχει ενοχλήσει τη Σαουδική Αραβία, και πλέον ανεξαρτητοποιούνται όσον αφορά το εμπόριο των προϊόντων ενέργειας - και από εκεί και πέρα μπορεί να αλλάξει ολόκληρη η ισορροπία στη Μέση Ανατολή.
Όσον αφορά τις ισορροπίες, βλέπουμε από τι μία πλευρά πληροφορίες για άρνηση της Σαουδικής Αραβίας να δώσει στις ΗΠΑ πρόσβαση στις βάσεις και τον εναέριο χώρο της για το «Σχέδιο Ελευθερία» το οποίο και ανεστάλη, και από την άλλη τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να κινούνται παράλληλα προς μεγαλύτερη συνεργασία με το Ισραήλ. Ποια εικόνα διαμορφώνεται;
Τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα επιδιώκουν να οικοδομήσουν μια ισχυρή στρατηγική συμμαχία με τις Ηνωμένες Πολιτείες, καθώς θεωρούν ότι μελλοντικά μπορεί να βρεθούν άμεσα εκτεθειμένα σε επιθέσεις και τους ανησυχεί ο εξοπλισμός του Ιράν. Σήμερα χτυπούν οι Ιρανοί με drones Shahed τις ενεργειακές υποδομές· αν αύριο αύριο-μεθαύριο έχουν βαλλιστικούς πυραύλους ή ακόμη και πυρηνικά θα μπορούσαν να στοχεύσουν απευθείας τις αραβικές χώρες. Αυτό σημαίνει ότι δεν απειλούνται μόνο οι υποδομές, αλλά και η ίδια η φυσική υπόσταση των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων.
Κατ’ επέκταση, επανερχόμαστε σε αυτό που πολλές φορές έχουμε ήδη συζητήσει: ότι πρέπει να δούμε την επόμενη μέρα και ποιες θα είναι οι στρατηγικές συμμαχίες στην περιοχή. Τα Εμιράτα κινούνται προς ενίσχυση της άμυνάς τους και εμβάθυνση της συνεργασίας με τις ΗΠΑ, αγοράζοντας και όπλα από την Ουάσινγκτον. Δεν θέλουν να εξαρτώνται αποκλειστικά από την «ομπρέλα» των ΗΠΑ, αλλά επιδιώκουν και αυτόνομη αμυντική ικανότητα. Προχωρούν σε εξοπλιστικά προγράμματα -αντιβαλλιστικούς πυραύλους, αντιαεροπορικά συστήματα, νέα αεροσκάφη- με σημαντικά ποσά που ακούγεται ότι φθάνουν τα 10-15 δισ. δολάρια. Συνολικά, αυτές οι εξελίξεις ασκούν μια νέα πίεση στο Ιράν, το οποίο τείνει να χαρακτηριστεί ως η νέα πηγή ανασφάλειας σε παγκόσμιο επίπεδο.
Μας έχετε μιλήσει εδώ στο Liberal για το «game theory» που εφαρμόζει το Ιράν από την έναρξη του πολέμου. Τι έχει αποδώσει αυτή η τακτική έως σήμερα;
Ουσιαστικά, τίποτα απολύτως. Με χτυπήματα -όχι τυφλά αλλά στοχευμένα- το Ιράν έχει προσπαθήσει να προκαλέσει παγκόσμια αναταραχή, κυρίως σε επίπεδο πληθωρισμού και ενεργειακής ασφάλειας. Ο πόλεμος, σε αυτή τη φάση, είναι οικονομικός και ενεργειακός.
Με αυτή την τακτική, το Ιράν προσπαθεί να πιέσει τη διεθνή κοινότητα και τις Ηνωμένες Πολιτείες. Ωστόσο, εντέχνως σε στρατηγικό και διπλωματικό επίπεδο, οι ΗΠΑ ανακοίνωσαν ότι ολοκλήρωσαν τις βασικές στρατιωτικές τους επιδιώξεις και εισέρχονται σε μία διαδικασία προστασίας των Στενών του Ορμούζ και της ελεύθερης ναυσιπλοΐας, της παγκόσμιας ειρήνης και της ενεργειακής ασφάλειας του πλανήτη.
Εδώ, λοιπόν, υπάρχει το εξής πρόβλημα για το Ιράν: Δεν γνωρίζει ή δεν μπορεί να κατανοήσει, πολλώ δε μάλλον να ελέγξει, τις νέες συμμαχίες που διαμορφώνονται απέναντί του. Έτσι, προσπαθεί να βρει νέους συμμάχους. Σύμμαχος του Ιράν αυτή τη στιγμή είναι ανοιχτά και αναφανδόν η Τουρκία, κάτι που δημιουργεί επιπλοκές και για τις δύο πλευρές, και από την άλλη έχει ενεργειακούς εταίρους την Κίνα και τη Ρωσία, οι οποίες κρατούν ωστόσο αποστάσεις και φαίνεται να λειτουργούν περισσότερο με όρους ανταλλαγμάτων.
Δηλαδή, οι Ηνωμένες Πολιτείες τους λένε «μείνετε μακριά από την ενδυνάμωση του Ιράν με οποιοδήποτε τρόπο» και με την μεν Κίνα ο Τραμπ θα μπορέσει να συζητήσει, στη συνάντηση της 15ης Μαΐου στο Πεκίνο με τον Σι Τζινπίνγκ, τη μείωση των δασμών και με τη δε Ρωσία, την επομένη του τερματισμού του πολέμου και της διάνοιξης των Στενών του Ορμούζ, θα συζητήσει την εξέλιξη του ρωσο-ουκρανικού με την πλήρη αμερικανική υποστήριξη.
Στο πλαίσιο που το θέτετε, τι έχουμε να περιμένουμε όσον αφορά το Ουκρανικό ζήτημα από την προεδρία Τραμπ και για τι θα πρέπει να είναι προετοιμασμένη η Ευρώπη;
Η Ρωσία δεν έχει καταφέρει σημαντικά εδαφικά κέρδη, αλλά ούτε και έχει χάσει. Πρόκειται πλέον για έναν πόλεμο χαρακωμάτων και πόλεμο των drones, όπου κάθε κίνηση εντοπίζεται και πλήττεται με drone. Από την άλλη, έχουν εισέλθει μονάδες και έχουν χαράξει αμυντικές γραμμές και από εκεί και πέρα εκτιμώ ότι ο Βλαντιμίρ Πούτιν θα περιμένει τις εξελίξεις σε επίπεδο διαπραγματεύσεων.
Ας μην ξεχνάμε ποτέ ότι όσο περνά ο χρόνος, ο Πούτιν ενισχύεται όσον αφορά το Ουκρανικό. Παράλληλα, ενισχύεται οικονομικά από την κατάσταση στη Μέση Ανατολή, καθώς πωλεί πολύ πιο ακριβά το πετρέλαιό του. Η Ευρωπαϊκή Ένωση είναι ιδιαίτερα εκτεθειμένη ενεργειακά. Και περισσότερο επηρεασμένη από την έλλειψη του ρωσικού ενεργειακού τομέα σε φυσικό αέριο και σε πετρέλαιο. Είναι τυχερή η Ευρώπη καθώς αυτή τη στιγμή, λόγω εποχής, η πίεση είναι πιο περιορισμένη. Όμως από το φθινόπωρο και μετά όταν ειδικά στη βόρεια και κεντρική Ευρώπη σκληραίνουν οι καιρικές συνθήκες, οι ανάγκες θα αυξηθούν και μαζί τους και οι πιέσεις, τόσο σε επίπεδο ενεργειακό όσο και πληθωριστικό.
Ταυτόχρονα, οι Ηνωμένες Πολιτείες σε καμία περίπτωση δεν «καλοβλέπουν» την Ευρωπαϊκή Ένωση ως καλό και ικανό σύμμαχο. Αν μιλήσουμε για μια ισορροπία, αυτή κλίνει περισσότερο προς την ισχυροποίηση της Ρωσίας έναντι της Ευρωπαϊκής Ένωσης. Και αυτό όχι για κανέναν άλλο λόγο αλλά γιατί έχουν κουραστεί οι ΗΠΑ να πληρώνουν τη στρατηγική «ομπρέλα» για την Ευρωπαϊκή Ένωση, όπως καταγγέλλουν, και η Ευρωπαϊκή Ένωση δεν έκανε τίποτα και απλώς παρέμεινε παρατηρητής σε αυτό τον πόλεμο που διεξήγαγαν οι ΗΠΑ κατά ενός τρομοκράτη, όπως έχει χαρακτηρίσει τους Φρουρούς της Επανάστασης η ίδια η ΕΕ από τις αρχές του 2026. Θεωρώ ότι όλα αυτά η Ένωση θα τα πληρώσει.
Πρόκειται ωστόσο για ένα πόλεμο επιλογής των ίδιων των Ηνωμένων Πολιτειών για τον οποίο οι Ευρωπαίοι δεν ρωτήθηκαν, δεν συναποφάσισαν, δεν ενημερώθηκαν και τα περί συμμαχιών των προθύμων ήλθαν εκ των υστέρων
Συμφωνώ απόλυτα, όμως θα μπορούσε κάλλιστα η Ευρωπαϊκή Ένωση αντί να λάβει μέρος, να πιέσει για διπλωματικές διαπραγματεύσεις για την ταχύτερη λήξη του πολέμου. Αλλά δεν έκανε τίποτα απολύτως. Περιορίστηκε σε στάση παρατηρητή. Δεν μπορεί το Πακιστάν, που εμφανίζεται ως ιδιαίτερος σύμμαχος του Πακιστάν, να δημιουργεί εκεί ένα τρίγωνο και η Ευρωπαϊκή Ένωση να κάθεται και να βλέπει.
Ήταν απούσα. Δέχομαι σίγουρα το γεγονός ότι η Ευρωπαϊκή Ένωση θεωρεί ότι δεν είναι δικός της πόλεμος. Πάραυτα, αφού επηρεάζεται ενεργειακά με πληθωριστικές αυξήσεις θα έπρεπε να εμπλακεί σε επίπεδο διπλωματικής πίεσης προς αμφότερες τις εμπόλεμες πλευρές -αν θέλετε, όχι το Ισραήλ γιατί το Ισραήλ δεν επηρεάζεται από κανέναν- για να μπουν το ταχύτερο δυνατόν σε διαπραγματεύσεις. Και αντί να γίνεται η συνάντηση στο Ισλαμαμπάντ, να γίνεται στη Γενεύη, στο Παρίσι, τη Ρώμη, κάπου…
Θα μας έλθει ο «λογαριασμός» κάποια στιγμή. Δεν μπορεί να ζητάς την αμερικανική αντιπυραυλική ή πυρηνική ασπίδα αλλά όταν διεξάγουν οι ΗΠΑ ένα πόλεμο, ακόμη και αν δεν λαμβάνεις μέρος ως σύμμαχος, να μην τις βοηθάς να διαπραγματευτούν και να κερδίσουν αυτό που θέλουν. Άρα, λοιπόν, όταν φθάσει να έρθει ο «λογαριασμός» στις ισορροπίες μεταξύ Ευρωπαϊκής Ένωσης, Ουκρανίας και Ρωσίας, οι ΗΠΑ θα κινούνται με εμπορικούς όρους πωλώντας όπλα και δεν θα είναι στρατηγικοί εταίροι της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Η λογική -που δεν αφορά μόνο την προεδρία Τραμπ- συνοψίζεται στο ότι «όταν εμείς κάναμε πόλεμο, εσείς απλά κοιτούσατε» ή άλλως «δεν είναι δικός σας πόλεμος αυτός του Ιράν, ούτε και η Ουκρανία είναι δικός μας - δικός σας είναι». Οι σχέσεις Τραμπ-Πούτιν είναι δε εξαιρετικές. Το έχουμε δει ήδη από την Αλάσκα. Ο ίδιος ο Πούτιν δήλωσε ότι η Ρωσία και η Αμερική είναι πιο κοντά από ποτέ - είναι σύμμαχοι.
Μπροστά μας συνεπώς αναδιάταξη συμμαχιών στη Μέση Ανατολή, η μεγάλη συζήτηση για τη μορφή που θα λάβει η διατλαντική σχέση και το ΝΑΤΟ, η ώρα της κρίσης για το Ουκρανικό ζήτημα
Αναμφίβολα. Ακόμη και αν υπάρξει μια εύθραυστη ειρήνη στη Μέση Ανατολή, ανοίγει ένα τεράστιο κεφάλαιο διαπραγματεύσεων για την επόμενη ημέρα τόσο στο Ουκρανικό ζήτημα όσο και στο ευρύτερο γεωπολιτικό πεδίο.
Από τη μία, θα έχουμε διαπραγματεύσεις στο Ουκρανικό ή έναν συνεχιζόμενο πόλεμο φθοράς με τη στρατηγική απουσία της Αμερικής, κάτι που θα επιφέρει και νέες ισορροπίες εντός της ΕΕ με φόντο και τις κινήσεις επανεξοπλισμού της Γερμανίας, με 800 δισ. δολάρια ως έχει αναφερθεί, γεγονός που προβληματίζει χώρες όπως η Ισπανία και η Ιταλία. Και από την άλλη, οι επιπτώσεις από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή θα συνεχιστούν, κυρίως στο ενεργειακό πεδίο. Δηλαδή, δεν θα έχουμε μόνο το ρωσο-ουκρανικό μέτωπο, αλλά πλέον και το οικονομικό-ενεργειακό μέτωπο. Η Ευρώπη θα κληθεί να επανακαθορίσει τη σχέση της με τη Ρωσία.
Κλείνοντας, ποια είναι η εκτίμησή σας για τις άμεσες εξελίξεις με το Ιράν;
Εκτιμώ ότι οι βασικές εξελίξεις θα κριθούν χρονικά σε συνάρτηση με τη συνάντηση του Ντόναλντ Τραμπ με τον Σι Τζινπίνγκ στις 15 Μαΐου στο Πεκίνο. Στις διαπραγματεύσεις ως γνωστόν κάτι κερδίζεις και κάτι χάνεις. Εκτιμώ ότι ο Ντόναλντ Τραμπ θα μεταβεί στην Κίνα με την πεποίθηση ότι θα κερδίσει την ουδετερότητά της. Δηλαδή, θα περιμένει, όπως και η Ρωσία, να μην στηρίξει η Κίνα ενεργά το Ιράν και να το πιέσει προς μια συμφωνία για το πυρηνικό του πρόγραμμα. Σε αντάλλαγμα, θα προσφερθούν καλύτεροι εμπορικοί όροι προς την Κίνα. Γιατί έτσι γίνεται.
Δεν συμμερίζομαι την εκτίμηση ότι ο Τραμπ ήθελε να πάει ως νικητής στην Κίνα. Δεν θεωρώ τυχαίο το γεγονός ότι δρομολογήθηκε η επίσκεψη χωρίς να γνωρίζει πώς θα τελειώσει ο πόλεμος και με ποιο τρόπο -διότι ανά πάσα στιγμή μπορεί η ένταση να αναζωπυρωθεί. Δρομολογήθηκε προκειμένου να διασφαλίσει ο Τραμπ ότι δεν θα υπάρχει οποιαδήποτε περαιτέρω στρατιωτική ή τεχνολογική ενίσχυση του Ιράν, ώστε να μην δημιουργηθεί ξανά ζήτημα στο απώτερο μέλλον, και να δημιουργήσει ένα νέο καθεστώς για την ελεύθερη ναυσιπλοΐα στα Στενά του Ορμούζ με επιβλέποντες την Κίνα την Ινδία και το Πακιστάν, δηλαδή ως εγγυήτριες δυνάμεις.
* Ο Δρ. Αθανάσιος Η. Μποζίνης είναι διεθνολόγος-οικονομολόγος, Επίκουρος Καθηγητής Πολιτικής Οικονομίας των Διεθνών Σχέσεων στο Πανεπιστήμιο Μακεδονίας και εξειδικευμένος σε θέματα Ψηφιακών Διεθνών Σχέσεων και Παγκόσμιας Ασφάλειας-Υβριδικών Απειλών
