Το Μνημόνιο Συνεργασίας (MoU) μεταξύ των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ιράν στοχεύει στην εδραίωση της κατάπαυσης του πυρός και στην αποκατάσταση της ελεύθερης ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.
Ωστόσο, το προσχέδιο των 14 σημείων, το οποίο στην αγγλική του εκδοχή δεν ξεπερνά τις 800 λέξεις, παραπέμπει πλήθος κρίσιμων λεπτομερειών στο μέλλον. Μεταξύ αυτών βρίσκεται και το ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα του πυρηνικού προγράμματος της Τεχεράνης.
Στον αντίποδα, το κείμενο υπόσχεται σημαντικά οικονομικά οφέλη για το Ιράν, καθώς προβλέπει την άρση των κυρώσεων προκειμένου η χώρα να επανέλθει στην παγκόσμια αγορά πετρελαίου.
Παράλληλα, ανοίγει ο δρόμος για την αποδέσμευση παγωμένων περιουσιακών στοιχείων αξίας δισεκατομμυρίων, καθώς και για πρόσβαση σε χρηματοδοτήσεις ύψους 300 δισεκατομμυρίων δολαρίων.
Η στρατηγική των «πολυμερών συμφωνιών»
Η κυβέρνηση Τραμπ δείχνει σταθερή προτίμηση σε συμφωνίες δομημένες σε πολλαπλά σημεία. Υπενθυμίζεται ότι το σχέδιο για τον τερματισμό των εχθροπραξιών στη Λωρίδα της Γάζας βασίστηκε σε ένα πλάνο 20 σημείων, ενώ η πρόταση της Ουάσινγκτον για τον τερματισμό του πολέμου στην Ουκρανία —η οποία δεν υλοποιήθηκε— προέβλεπε 28 σημεία.
Τα κρίσιμα πεδία της συμφωνίας
Ασφάλεια και περιφερειακά μέρη (Σημεία 1 & 13): Η άμεση κατάπαυση του πυρός περιλαμβάνει το μέτωπο του Λιβάνου, διασφαλίζοντας την κυριαρχία του. Ωστόσο, η απουσία ρητής αναφοράς στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ καθιστά τη στάση του Τελ Αβίβ αστάθμητο παράγοντα.
Ναυτικός αποκλεισμός και Στενά του Ορμούζ (Σημεία 4 & 5): Οι ΗΠΑ δεσμεύονται να άρουν πλήρως τον ναυτικό αποκλεισμό εντός 30 ημερών. Ως αντάλλαγμα, η Τεχεράνη εγγυάται την ελεύθερη διέλευση εμπορικών πλοίων για 60 ημέρες, ενώ το μελλοντικό καθεστώς των Στενών θα συνδιαμορφωθεί με το Ομάν, ανοίγοντας το παράθυρο για πιθανές ιρανικές εισπράξεις διοδίων.
Οικονομικό πακέτο μαμούθ και κυρώσεις (Σημεία 6, 7, 10 & 11): Το Ιράν εξασφαλίζει ένα πρωτοφανές αναπτυξιακό πρόγραμμα ύψους 300 δισ. δολαρίων από χώρες του Κόλπου, την πλήρη άρση των αμερικανικών και διεθνών κυρώσεων, καθώς και το ξεπάγωμα περιουσιακών στοιχείων (που υπολογίζονται μεταξύ 124 και 167 δισ. δολαρίων). Παράλληλα, επιτρέπεται άμεσα η εξαγωγή ιρανικού πετρελαίου.
Το πυρηνικό ζήτημα (Σημεία 8 & 9): Διατηρείται το status quo με το Ιράν να επαναλαμβάνει τη δέσμευση για μη απόκτηση πυρηνικών όπλων. Εντούτοις, η φρασεολογία είναι πιο χαλαρή από εκείνη του JCPOA, αφήνοντας ανοιχτό το δικαίωμα της Τεχεράνης στην πυρηνική ενέργεια.
Η επόμενη μέρα
Η εφαρμογή της συμφωνίας θα γίνει σταδιακά και θα εξαρτηθεί από τις αμοιβαίες επιδόσεις (Σημείο 13), υπό την εποπτεία ενός κοινού μηχανισμού (Σημείο 12).
Η τελική συμφωνία θα επικυρωθεί με δεσμευτικό ψήφισμα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ (Σημείο 14), θωρακίζοντάς την από μελλοντικές υπαναχωρήσεις. Παρά το γεγονός ότι οι συνομιλίες συμπίπτουν με την κηδεία του ανώτατου ηγέτη Αγιατολάχ Χαμενεΐ, η διπλωματική δυναμική φαίνεται μη αναστρέψιμη.
