Έναν από τους δυναμικότερους πυλώνες της ελληνικής εθνικής οικονομίας αποτελεί ο φαρμακευτικός κλάδος, ο οποίος διαθέτει ισχυρό εξαγωγικό αποτύπωμα ενώ γνωρίζει σημαντική ανάπτυξη για την περίοδο 2025-2026, παρά το ρευστό διεθνές περιβάλλον.
Το 2024, οι εξαγωγές φαρμακευτικών προϊόντων ανήλθαν στα 2,8 δισ. ευρώ, συνεισφέροντας με 5,7% επί των συνολικών εξαγωγών αγαθών.
Παράλληλα, τα φαρμακευτικά σκευάσματα ανέβηκαν στην πρώτη θέση της κατάταξης των κορυφαίων εξαγόμενων βιομηχανικών προϊόντων κατά το τρίτο τρίμηνο του 2025, με το 78% να προορίζεται προς τις χώρες της Ευρώπης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία του κλάδου οι προοπτικές ανάπτυξης των εξαγωγών βασίζονται σε τέσσερις πυλώνες:
• Επενδυτικό "Overdose": Έως το 2026 προγραμματίζονται επενδύσεις που ξεπερνούν τα €1,2 δισ. (με ορίζοντα το 2028 τα €1,8 δισ.), στοχεύοντας στην κατασκευή νέων εργοστασιακών μονάδων , όπως στην Τρίπολη καθώς και ερευνητικών κέντρων.
• Ενίσχυση Εξωστρέφειας: Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες στοχεύουν στην αύξηση των εξαγωγών γενοσήμων, αλλά και πρωτότυπων φαρμάκων σε πάνω από 140 χώρες, με κύριους προορισμούς τη Γερμανία, την Αυστρία και την Κύπρο.
• Στρατηγική Θέση στην ΕΕ: Η Ελλάδα κατέχει το 10% των παραγωγικών μονάδων γενοσήμων της Ευρώπης, γεγονός που δίνει συγκριτικό πλεονέκτημα στην κάλυψη των αναγκών της ευρωπαϊκής αγοράς.
• Καινοτομία & Βιοτεχνολογία: Στροφή προς τα βιοτεχνολογικά φάρμακα και τις ενέσιμες θεραπείες, ενισχύοντας την προστιθέμενη αξία των εξαγωγών. [
Σε ό,τι αφορά τις προκλήσεις για τα εξαγόμενα ελληνικά φάρμακα αυτές περιλαμβάνουν:
• Γεωπολιτική Αβεβαιότητα: Οι κρίσεις στη Μέση Ανατολή και οι αμερικανικές εμπορικές πολιτικές της κυβέρνησης Τραμπ δημιουργούν ένα "θολό" τοπίο, επηρεάζοντας τις διεθνείς αγορές.
• Υψηλό Κόστος Λειτουργίας: Η αύξηση του κόστους ενέργειας και μεταφορών συμπιέζει την ανταγωνιστικότητα, ειδικά για φάρμακα χαμηλής τιμής.
• Ελλείψεις και Περιορισμοί Εξαγωγών: Ο ΕΟΦ επιβάλλει απαγορεύσεις παράλληλων εξαγωγών για την εξασφάλιση της εγχώριας επάρκειας, γεγονός που περιορίζει τη δραστηριότητα ορισμένων φαρμακαποθηκών.
• Γραφειοκρατία & clawback: Η ανάγκη για επιτάχυνση των διαδικασιών αδειοδότησης και η επιβάρυνση από το clawback (αυτόματη επιστροφή clawback) αποτελούν πάγια προβλήματα.
• Ανταγωνισμός: Η λήξη πατεντών (patent cliff) και ο ανταγωνισμός από χώρες με χαμηλότερο κόστος παραγωγής εντείνουν τις πιέσεις.
Επιγραμματικά, ο κλάδος το 2026 κινείται ανάμεσα σε μια ισχυρή τάση επενδυτικής ανάπτυξης και την ανάγκη διαχείρισης ενός δύσκολου οικονομικού και γεωπολιτικού περιβάλλοντος. Η στήριξη από την κυβέρνηση και η αξιοποίηση των πόρων του Ταμείου Ανάκαμψης (RRF) θεωρούνται κρίσιμοι παράγοντες για την επίτευξη των στόχων.
Σύμφωνα με πρόσφατη ανάλυση της Bain & Company, η μελλοντική ανταγωνιστικότητα των φαρμακευτικών επιχειρήσεων μεσαίου μεγέθους, όπως πολλές ελληνικές, θα εξαρτηθεί λιγότερο από το μέγεθός τους και περισσότερο από τις στρατηγικές επιλογές τους: τους τομείς καινοτομίας στους οποίους θα επενδύσουν, τις αγορές- στόχους που θα επιλέξουν και την ταχύτητα με την οποία θα αναπτύξουν κρίσιμες επιχειρησιακές ικανότητες.
Οι ελληνικές φαρμακοβιομηχανίες, όπως σημειώνει η έρευνα, συμμετέχουν ήδη ενεργά στις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες. Το επόμενο στρατηγικό βήμα αφορά την αναβάθμιση της θέσης τους στην αλυσίδα αξίας, μέσα από στοχευμένη καινοτομία, διεθνείς συνεργασίες και επιλεκτικές εξαγορές ή συγχωνεύσεις.
Αυτό, άλλωστε, δείχνει και το παράδειγμα κορυφαίων ευρωπαϊκών επιχειρήσεων μεσαίας κεφαλαιοποίησης, ο συνδυασμός εγχώριας τεχνογνωσίας με διεθνή στρατηγική προσέγγιση μπορεί να ανοίξει νέους δρόμους βιώσιμης ανάπτυξης και μακροπρόθεσμης ανταγωνιστικότητας.
