Η στρατηγική συνεργασία των Ομίλων AKTOR και ONEX Shipyards & Technologies για την διεκδίκηση του Λιμένα Ελευσίνας, δημιουργεί ένα ισχυρό σχήμα, που με την πλήρη στήριξη του αμερικανικού παράγοντα, μπορεί να θέσει το νέο εμπορικό λιμάνι στο επίκεντρο των διεθνών εμπορευματικών ροών.
Και οι δύο όμιλοι διατηρούν ισχυρούς δεσμούς με τις ΗΠΑ, με τον Αλέξανδρο Εξάρχου να έχει προχωρήσει το τελευταίο διάστημα σε σειρά από επιχειρηματικές συμφωνίες, ενώ ο Πάνος Ξενοκώστας της ONEX, έφερε την DFC στην Ελλάδα μέσα από την χρηματοδότηση των Ναυπηγείων Ελευσίνας και πρόσφατα έκλεισε μια ιστορική συμφωνία Hanwha Power Systems στην Ουάσιγκτον.
Η σύμπραξη με τον κορεατικό κολοσσό Hanwha για τις ΗΠΑ και την Ελλάδα που αποτελεί τη μεγαλύτερη συμφωνία στην ιστορία της ελληνικής ναυπηγικής βιομηχανίας. Τα Ναυπηγεία της ONEX στην Ελευσίνα κατέχουν πλέον σημαίνοντα ρόλο για τους Αμερικάνους που χαράσσουν και διανοίγουν τη δική τους εμπορική και ενεργειακή δίοδο προς την Κεντρική και Ανατολική Ευρώπη ενώ σε εξέλιξη βρίσκονται συζητήσεις για την εξαγορά ναυπηγείων στις ΗΠΑ.
Η από κοινού συμμετοχή τους στον επικείμενο διαγωνισμό για την παραχώρηση της εμπορικής εκμετάλλευσης του Λιμένος Ελευσίνας, που πρόκειται να προκηρυχθεί από το Υπερταμείο, αν και δεν έχουν γίνει γνωστά τα ποσοστά συμμετοχής της κάθε πλευράς, είναι σημαντική καθώς η παραχώρηση αναμένεται να αποτελέσει ένα από τα μεγαλύτερα αναπτυξιακά εγχειρήματα στους τομείς των μεταφορών, της εφοδιαστικής αλυσίδας και της ναυτιλίας στην Ελλάδα.
Οι δύο Όμιλοι διαθέτουν διακριτά και αλληλοσυμπληρωματικά χαρακτηριστικά που \διασφαλίζουν την αποτελεσματική κατανομή ρόλων: O Όμιλος AKTOR αναλαμβάνει το κατασκευαστικό σκέλος των υποδομών, ενώ ο Όμιλος ONEX αναλαμβάνει τη διαχείριση και λειτουργία των λιμενικών υποδομών και δραστηριοτήτων.
Η ένωση των δυνάμεών τους φιλοδοξεί να δημιουργήσει στην Ελλάδα έναν διεθνή κόμβο ναυτιλίας, ικανό να φέρει τη χώρα στο επίκεντρο των διεθνών εμπορευματικών ροών.
Η εμπειρία και το προβάδισμα
Η σύνθεση της σύμπραξης των δύο ομίλων φέρει τα σημαντικότερα στοιχεία για την ανάληψη της παραχώρησης, για την οποία ωστόσο μένει να φανεί ποιοι ακόμη θα τη διεκδικήσουν και που θα καταλήξει αφού πρόκειται για διαγωνισμό.
Ωστόσο, ο Όμιλος AKTOR διαθέτει εκτεταμένη τεχνογνωσία στην κατασκευή σύνθετων έργων υποδομών, λιμενικών έργων και μεγάλης κλίμακας λιμενικών εγκαταστάσεων, καθώς και πολυετή εμπειρία στα έργα παραχώρησης, με χαρτοφυλάκιο που αριθμεί 16 μεγάλα έργα παραχώρησης και ΣΔΙΤ.
Αν η παραχώρηση καταλήξει στην κοινοπραξία τότε, ο Αλέξανδρος Εξάρχου θα έχει καταφέρει να ισχυροποιήσει περαιτέρω το κομμάτι των Παραχωρήσεων, που με βάση τον στρατηγικό σχεδιασμό της διοίκησης του Ομίλου αποτελεί βασικό πυλώνα ανάπτυξης και σταθερών ταμειακών ροών.
Υπενθυμίζεται ότι ο Όμιλος AKTOR στοχεύει στη δημιουργία σταθερών επαναλαμβανόμενων εσόδων (EBITDA), θωρακίζοντας τα οικονομικά του μεγέθη από τις διακυμάνσεις του κατασκευαστικού κλάδου.
Σύμφωνα με τη διοίκηση οι μελλοντικές ροές από το χαρτοφυλάκιο των παραχωρήσεων αναμένεται να ξεπεράσουν τα €1,2 δισ..
Ο Όμιλος ONEX Shipyards & Technologies μεταφέρει στη συνεργασία τη βαθιά τεχνογνωσία και εμπειρία που έχει αποκτήσει ως καταλύτης στην αναβίωση της ναυπηγικής βιομηχανίας στην Ελλάδα.
Στο πλαίσιο του σχεδίου του για τη δημιουργία ενός προτύπου, ολοκληρωμένου κόμβου (Integrated Hub) ναυπηγικής, άμυνας, βιομηχανίας, τεχνολογίας και ενέργειας, ο Όμιλος ONEX έχει εισέλθει δυναμικά στη διαχείριση λιμένων, μέσω της θυγατρικής Onex Elefsis Port. Υπενθυμίζεται ότι τα Ναυπηγεία Ελευσίνας, διαθέτουν όμορη έκταση με τον νέο εμπορικό λιμένα περίπου 400 στρεμμάτων.
Σημειώνεται, πώς ο Όμιλος ONEX έχοντας στην ιδιοκτησία του ιδιωτικές λιμενικές εγκαταστάσεις συμμετέχει στο Δ.Σ. της Ε.ΛΙΜ.Ε. (Ένωση Λιμένων Ελλάδος).Το ευρύ αυτό αποτύπωμα, σε συνδυασμό με τη δυναμική των πρόσφατων διεθνών συμφωνιών του Ομίλου, ενισχύει το στρατηγικό βάθος της παρούσας συμμαχίας και επιταχύνει την υλοποίηση του οράματος για τη μετατροπή της Ελευσίνας σε κόμβο ναυτιλιακής και βιομηχανικής αναφοράς.
Ο διαγωνισμός
Σύμφωνα με όσα αναφέρονται στον απολογισμό του Υπερταμείου για το 2025, η κυβέρνηση έχει αποφασίσει τη διενέργεια διαγωνισμού για την υποπαραχώρηση τμήματος της χερσαίας ζώνης στη θέση Βλύχα του Οργανισμού Λιμένος Ελευσίνας. Διαγωνισμός ο οποίος θα έχει βγει στον αέρα εντός του τρέχοντος τριμήνου.
Απόφαση η οποία έχει προωθηθεί στο πλαίσιο της αναβάθμισης της ελληνοαμερικανικής συνεργασίας αλλά και της δημιουργίας ενός εναλλακτικού του Πειραιά εμπορικού λιμένα στην Αττική.
Το μοντέλο αξιοποίησης θα είναι πανομοιότυπο με αυτό που εφαρμόστηκε στον εμπορικό λιμένα «Φίλιππος Β’» της Καβάλας.
Στην περίπτωση της Καβάλας δεν υπήρξε πώληση μετοχών - όπως συνέβη στα λιμάνια του Πειραιά, της Ηγουμενίτσας, του Ηρακλείου και του Λαυρίου - αλλά παραχώρηση για συγκεκριμένο χρονικό διάστημα μίας λειτουργίας του λιμανιού. Συγκεκριμένα, ο επενδυτής ανέλαβε για 40 έτη το δικαίωμα χρήσης, λειτουργίας, συντήρησης και εκμετάλλευσης ενός σταθμού πολλαπλών χρήσεων σε τμήμα του λιμένα «Φίλιππος Β’».
Αντίστοιχα, στο λιμάνι Ελευσίνας, η υποπαραχώρηση αφορά τμήμα της χερσαίας ζώνης στη Βλύχα, με τους όρους του διαγωνισμού να προβλέπουν ότι ο επενδυτής θα έχει τη δυνατότητα να αξιοποιήσει και τυχόν όμορες εκτάσεις που ήδη κατέχει, γεγονός που ενισχύει το επενδυτικό ενδιαφέρον.
Σημειώνεται ότι για τη Θέση Βλύχα, υπάρχει από καιρό σχέδιο μεταφοράς του κεντρικού λιμένα της Ελευσίνας. Το σημείο έχει απόσταση μόλις 1,5 χιλιόμετρο από την εθνική οδό και μικρότερη των 5 χιλιομέτρων από το αεροδρόμιο της Ελευσίνας.
Έχει εύκολη πρόσβαση στο σιδηροδρομικό δίκτυο και γειτνιάζει με το υπό ανάπτυξη Θριάσιο Εμπορευματικό Κέντρο και δεν σχετίζεται με το λιμάνι στα ναυπηγεία της Ελευσίνας, η αναβάθμιση του οποίου επίσης προχωράει.
Ο υφιστάμενος προβλήτας στη Βλύχα έχει ωφέλιμη επιφάνεια 19,2 στρεμμάτων, ενώ στην προέκτασή του υφίστανται δύο ακόμη ωφέλιμοι χώροι, 3 και 12 στρεμμάτων αντίστοιχα. Με τις κατάλληλες επενδύσεις τόσο ο αριθμός των προβλητών όσο και των διαθέσιμων εκτάσεων αναμένεται να πολλαπλασιαστεί.
Το αμερικανικό ενδιαφέρον
Η δημιουργία ενός νέου ιδιωτικού λιμανιού στην Ελευσίνα εκτός του ότι μπορεί να σηματοδοτεί την είσοδο αμερικανικών συμφερόντων, αν τελικά τον διαγωνισμό κερδίσει το σχήμα Aktor – ONEX, σημαίνει επίσης αυτόματα την απουσία συμφερόντων που θα μπορούσαν να θεωρούνται από την Ευρωπαϊκή Ενωση και τις Ηνωμένες Πολιτείες ασυμβίβαστα με τα εθνικά και συμμαχικά συμφέροντα.
Για αυτό και στον διαγωνισμό θα υπάρχουν εκτός από ποιοτικά κριτήρια επιλογής των υποψηφίων, όπως το ύψος των επενδύσεων και ο χρόνος μέσα στον οποίο θα υλοποιηθούν, και η ισχύ όλων των προϋποθέσεων της ελληνικής και ευρωπαϊκής έννομης τάξης.
Μεταξύ αυτών και η αξιολόγηση της παραχώρησης ως στρατηγικής υποδομής ευρωπαϊκού ενδιαφέροντος.
Η σημαντικότητα της υποδομής έχει υποστηριχθεί πολλάκις με τη νέα πρέσβη των ΗΠΑ στην Αθήνα, Κίμπερλι Γκίλφοϊλ, από την πρώτη στιγμή ανάληψης των καθηκόντων της να έχει ξεκαθάρισει ότι -κατά την άποψη της Ουάσιγκτον- «πρέπει να μπει φρένο» στην κινεζική επιρροή στις ελληνικές λιμενικές υποδομές, όπως αυτή προκύπτει από τον έλεγχο του λιμανιού του Πειραιά από την Cosco.
Το ζήτημα δεν είναι απλώς οικονομικό, αλλά βαθιά γεωπολιτικό, καθώς τα λιμάνια θεωρούνται πλέον κρίσιμοι κόμβοι ελέγχου των διεθνών εφοδιαστικών αλυσίδων.
Είναι φανερό δε ότι το Λιμάνι της Ελευσίνας εντάσσεται στο ευρύτερο πλαίσιο στρατηγικού ανταγωνισμού ΗΠΑ – Κίνας, με την Ελλάδα να βρίσκεται στο επίκεντρο λόγω γεωγραφικής θέσης και υποδομών.
Από την άλλη πλευρά, για την Αθήνα το στοίχημα είναι διπλό: αφενός η αναβάθμιση της Ελευσίνας και η οικονομική τόνωση της Δυτικής Αττικής με την προώθηση έργων στον τομέα των logistics, αφετέρου η διαχείριση μιας λεπτής ισορροπίας ανάμεσα σε μεγάλες δυνάμεις, ώστε η χώρα να κεφαλαιοποιήσει το επενδυτικό ενδιαφέρον χωρίς να μετατραπεί σε πεδίο μονομερούς επιρροής, όπως έχει αναφέρει σχετικά και το Bloomberg.
Σίγουρο είναι ότι σε γεωπολιτικό επίπεδο, οι ΗΠΑ βλέπουν την Ελευσίνα ως κρίσιμο κόμβο που ενισχύει την αρχιτεκτονική ενεργειακής και αμυντικής ασφάλειας στην Ανατολική Μεσόγειο.
Η εμπλοκή της DFC, μέσω της ONEX και ενδεχομένως με νέα χρηματοδότηση, εντάσσεται στη στρατηγική ενίσχυσης κρίσιμων υποδομών και διαφοροποίησης των εμπορικών και ενεργειακών οδών, με στόχο τη δημιουργία εναλλακτικών κόμβων έναντι της κινεζικής παρουσίας στον Πειραιά. Για την Ουάσιγκτον, το έργο στην Ελευσίνα αποτελεί κομβικό στοιχείο σε ένα ευρύτερο πλέγμα συνεργασιών με την Ελλάδα.
