Η σύρραξη στη Μέση Ανατολή, που διανύει ήδη την τρίτη εβδομάδα, έχει προκαλέσει σημαντικές αναταράξεις στις διεθνείς αερομεταφορές. Το κλείσιμο μεγάλων τμημάτων του εναέριου χώρου στον Κόλπο, υπό τον φόβο επιθέσεων με πυραύλους και drones, έχει οδηγήσει σε ακυρώσεις πτήσεων, αναδρομολογήσεις και εκτεταμένες καθυστερήσεις.
Η πρώτη και πιο άμεση επίπτωση αφορά στη διαθεσιμότητα δρομολογίων. Η AEGEAN, όπως και οι περισσότερες ευρωπαϊκές αεροπορικές, έχει ήδη προχωρήσει σε αναστολή πτήσεων προς προορισμούς της περιοχής έως το τέλος Απριλίου, χωρίς σαφή ορίζοντα επανεκκίνησης. Προτεραιότητα για τον αερομεταφορέα έχει πάντα η ασφάλεια.
Η παγκόσμια καταιγίδα στις αερομεταφορές
Ωστόσο, το πραγματικό «σοκ» για τον κλάδο έρχεται από το ενεργειακό κόστος. Η τιμή του αργού πετρελαίου έχει εκτιναχθεί από τα περίπου 70 δολάρια στα 110 δολάρια ανά βαρέλι, καταγράφοντας αύξηση 50%. Ακόμη πιο δραματική είναι η εικόνα στο jet fuel, το οποίο έχει υπερδιπλασιαστεί, φτάνοντας από τα 800 δολάρια στα 1.700 δολάρια ανά τόνο.
Η εξέλιξη αυτή δεν είναι τυχαία. Η περιορισμένη πρόσβαση στα μεγάλα διυλιστήρια του Κόλπου, που καλύπτουν σημαντικό μέρος της παραγωγής αεροπορικού καυσίμου, έχει δημιουργήσει σοβαρές στρεβλώσεις στην αγορά. Το αποτέλεσμα είναι ένα δυσανάλογο «άλμα» στο jet fuel σε σχέση με την πρώτη ύλη.
Τα καύσιμα αποτελούν διαχρονικά μία από τις μεγαλύτερες δαπάνες του κλάδου, αντιπροσωπεύοντας περίπου το 20% έως 25% του λειτουργικού κόστους. Με τις τιμές να έχουν σχεδόν διπλασιαστεί, η πίεση στα οικονομικά μεγέθη των εταιρειών είναι ασφυκτική.
Σε διεθνές επίπεδο, υπάρχουν αεροπορικές εταιρείες που έχουν ήδη αρχίσει να μετακυλούν το κόστος στους επιβάτες. Ενδεικτική είναι η περίπτωση της Air New Zealand, η οποία ανακοίνωσε αυξήσεις σε όλα τα εισιτήριά της, προαναγγέλλοντας και νέες ανατιμήσεις. Αντίστοιχα, ευρωπαϊκοί κολοσσοί προειδοποιούν ότι οι αυξήσεις ναύλων είναι αναπόφευκτες, καλώντας τους επιβάτες να προχωρήσουν έγκαιρα σε κρατήσεις.
Η στρατηγική «ασπίδα» της AEGEAN
Μέσα σε αυτό το περιβάλλον, η AEGEAN επιχειρεί να διαφοροποιηθεί, αξιοποιώντας ένα κρίσιμο εργαλείο, τη συνεπή στρατηγική διαχείρισης κινδύνου, μέσω προαγορών καυσίμων. Η στρατηγική αυτή επιτρέπει στην εταιρεία να απορροφά μέρος των εξωτερικών κραδασμών, χωρίς να μεταφέρει πλήρως το κόστος στον τελικό καταναλωτή.
Σύμφωνα μάλιστα με πληροφορίες, περίπου το 60% των μηνιαίων αναγκών της σε καύσιμα έχει καλυφθεί μέσω hedging, δηλαδή προαγοράς σε προγενέστερες, χαμηλότερες, τιμές. Αυτό περιορίζει την έκθεσή της στις τρέχουσες αυξήσεις στο 40%, επιτρέποντας μια σαφώς πιο ελεγχόμενη προσαρμογή των ναύλων.
Υπό κανονικές συνθήκες, το κόστος καυσίμων αντιστοιχεί περίπου στο 22% του συνολικού κόστους της εταιρείας, αποτελώντας τη μεγαλύτερη λειτουργική δαπάνη. Με τον υπερδιπλασιασμό των τιμών, η επίπτωση είναι αναπόφευκτη, ωστόσο η AEGEAN εκτιμά ότι η επιβάρυνση για τους επιβάτες μπορεί να συγκρατηθεί σε επίπεδα της τάξης του 7% έως 8%, σημαντικά χαμηλότερα από τις διεθνείς τάσεις.
Την ίδια ώρα, περίπου 3,6 εκατομμύρια επιβάτες που έχουν ήδη προμηθευτεί εισιτήρια για τους επόμενους μήνες παραμένουν ανεπηρέαστοι, ενώ προστατευμένοι είναι και δεκάδες χιλιάδες κάτοχοι AEGEAN Pass.
Να σημειώσουμε, ότι η εταιρεία προσφέρει για περιορισμένο χρονικό διάστημα (δύο εβδομάδες) τη δυνατότητα αγοράς πακέτων σε τιμές προ κρίσης, επιχειρώντας να ενισχύσει περαιτέρω την εμπιστοσύνη του επιβατικού κοινού.
Ευρωπαϊκή πίεση και η παρέμβαση της A4E
Να αναφέρουμε ότι σε ευρωπαϊκό επίπεδο, η Airlines for Europe (A4E), στην οποία συμμετέχει και η AEGEAN, εξέδωσε ανακοίνωση όπου ουσιαστικά υπογραμμίζει ότι η ευρωπαϊκή αεροπορία βρίσκεται σε κρίσιμο σταυροδρόμι. Από τη μία πλευρά, υπάρχει αυξανόμενη ζήτηση, με την επιβατική κίνηση να αναμένεται να αυξηθεί κατά 3% το 2026, και από την άλλη ένα συνεχώς διογκούμενο κόστος.
Οι αεροπορικές της A4E μεταφέρουν συνολικά σχεδόν 800 εκατομμύρια επιβάτες ετησίως, με πληρότητες που φτάνουν το 87%-94%. Ωστόσο, το κανονιστικό κόστος έχει τριπλασιαστεί από το 2014, φτάνοντας τα 15,5 δισ. ευρώ και αναμένεται να εκτιναχθεί περαιτέρω έως το 2030.
Το βασικό μήνυμα προς τις ευρωπαϊκές κυβερνήσεις είναι ότι χωρίς άμεσες παρεμβάσεις, οι αυξήσεις θα μετακυλιστούν στους επιβάτες, μειώνοντας τη συνδεσιμότητα και υπονομεύοντας την ανταγωνιστικότητα της ευρωπαϊκής αεροπορίας έναντι τρίτων χωρών. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στο κόστος των εκπομπών (ETS), αλλά και στη μετάβαση σε βιώσιμα καύσιμα (SAF), που αν και κρίσιμη για την πράσινη μετάβαση, επιβαρύνει σημαντικά τις εταιρείες. Ο κίνδυνος, σύμφωνα με την ανακοίνωση, είναι να καταστεί η αεροπορική μετακίνηση λιγότερο προσιτή, με άμεσες επιπτώσεις στον τουρισμό και την οικονομία.
