Η πολεμική σύγκρουση που σοβεί στη Μέση Ανατολή εδώ και μία εβδομάδα, αν και συνιστά μια σημαντική γεωπολιτική εξέλιξη που δημιουργεί εύλογη ανησυχία στις διεθνείς ενεργειακές αγορές, αντιμετωπίζεται ήδη από τις αγορές, όχι με πανικό αλλά με ψυχραιμία, παρά τον υψηλό βαθμό αβεβαιότητας και τους κινδύνους περαιτέρω κλιμάκωσης.
Ενδεικτικά, σε ό,τι αφορά – ειδικότερα – την ενέργεια, οι αυξήσεις στο Brent και στο φυσικό αέριο παραμένουν σε σαφώς χαμηλότερα επίπεδα από εκείνα που καταγράφηκαν τον Φεβρουάριο του 2022.
Την ίδια στιγμή και παρά το γεγονός ότι καταγράφεται άνοδος στην τιμή του πετρελαίου Brent, οι αγορές δεν παρουσιάζουν τα χαρακτηριστικά έντονης αναταραχής που είχαν εμφανιστεί στην αρχική φάση της ενεργειακής κρίσης.
Χαρακτηριστική είναι, άλλωστε, η σημερινή αντίδραση των traders, γεγονός που καταδεικνύει ότι οι διεθνείς αγορές έχουν αποκτήσει μεγαλύτερη ανθεκτικότητα και εμπειρία στη διαχείριση γεωπολιτικών κινδύνων.
Σε ό,τι αφορά, ειδικότερα, την αγορά καυσίμων στην Ελλάδα, οι αρμόδιοι φορείς παρακολουθούν στενά τις εξελίξεις, ενώ ήδη υπάρχει συνεχής συνεργασία μεταξύ της κυβέρνησης και των φορέων της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Σε κάθε περίπτωση, θα πρέπει να δοθεί έμφαση σε δύο πολύ σημαντικά δεδομένα: Πρώτον, ηεπάρκεια σε πετρέλαιο και φυσικό αέριο είναι διασφαλισμένη και δεύτερον, η πολυεπίπεδη στρατηγική προμηθειών των ελληνικών διυλιστηρίων επιτρέπει την ομαλή τροφοδοσία της χώρας ακόμη και σε περιόδους περιφερειακής έντασης.
Άλλωστε, η δομή της αγοράς και οι εναλλακτικές πηγές προμήθειας λειτουργούν ως μηχανισμός σταθερότητας.
Πώς διαμορφώνονται οι τιμές των καυσίμων στην Ελλάδα
Επιπλέον, σε ό,τι αφορά τις τιμές των καυσίμων, πρέπει να λαμβάνεται υπόψη ότι:
Η τελική τιμή των καυσίμων στην Ελλάδα δεν διαμορφώνεται άμεσα από μία ημερήσια μεταβολή της τιμής του πετρελαίου, αλλά προκύπτει από έναν μηχανισμό που συνδέεται με τις διεθνείς αγορές ενέργειας.
Συγκεκριμένα:
- Οι τιμές των καυσίμων επηρεάζονται από τις τιμές των έτοιμων προϊόντων στα διεθνή χρηματιστήρια καυσίμων. Οι τιμές του αργού σχετική μόνο έχουν επίδραση.
- Οι εταιρείες εμπορίας και τα διυλιστήρια τιμολογούν τα καύσιμα με βάση αυτές τις διεθνείς τιμές, στις οποίες προστίθενται μεταφορικά κόστη, περιθώρια εμπορίας και περιθώριο πρατηρίου και οι φόροι, οι οποίοι στην Ελλάδα έχουν μεγάλο μερίδιο στην τελική τιμή.
Σε πόσο χρόνο περνά η μεταβολή στην αντλία
Ένα εξίσου σημαντικό στοιχείο, το οποίο πρέπει να επισημανθεί, είναι ότι η μεταβολή των διεθνών τιμών δεν εμφανίζεται την ίδια ημέρα στον καταναλωτή.
Συνήθως απαιτούνται περίπου 3 έως 4 ημέρες, για να μετακυλιστεί σταδιακά μια σημαντική αύξηση ή μείωση των διεθνών τιμών στην αντλία. Παράλληλα, καθώς η λιανική αγορά εμπορίας λειτουργεί με βάση αποθέματα που έχουν ήδη αγοραστεί σε προηγούμενες τιμές για αυτό και μέρα με την ημέρα μπορεί να αλλάζουν οι τιμές σε κάποιο πρατήριο ανάλογα με την ημερομηνία παραγγελίας του καυσίμου το οποίο επηρεάζεται από τα παραπάνω.
Με βάση τα παραπάνω, μια απότομη άνοδος στο Brent δεν σημαίνει απαραίτητα άμεση αντίστοιχη αύξηση στην τιμή της βενζίνης την ίδια ημέρα και τανάπαλιν.
Ψυχραιμία και ορθή αντιμετώπιση της κατάστασης
Η εμπειρία των τελευταίων ετών τόσο από την υγειονομική όσο και από την ενεργειακή κρίση δείχνει ότι οι αποφάσεις που λαμβάνονται σε περιβάλλον πανικού επιδεινώνουν τις οικονομικές εξελίξεις.
Για τον λόγο αυτό, θα πρέπει να δοθεί έμφαση στα εξής:
α) Αποφυγή ακραίων σεναρίων: Τα σημερινά δεδομένα της αγοράς δεν υποστηρίζουν καταστροφολογικές προβλέψεις.
β) Ορθολογική αξιολόγηση: Η κρίση εξελίσσεται, αλλά οι μηχανισμοί της διεθνούς οικονομίας αντιδρούν πλέον ταχύτερα και αποτελεσματικότερα.
γ) Διαχείριση μεταβλητότητας: Η πίεση στις τιμές του diesel αποτελεί αναμενόμενο φαινόμενο λόγω διεθνών ελλείψεων και ήδη ενσωματώνεται στις αγορές.
Εν κατακλείδι, η παρούσα κατάσταση κατάσταση απαιτεί συνεχή παρακολούθηση και επαγρύπνηση τόσο από την Πολιτεία όσο και από την αγορά, Όμως, τα σημερινά δεδομένα δεν δικαιολογούν κλίμα πανικού. Η ψύχραιμη αξιολόγηση των εξελίξεων και η υπεύθυνη ενημέρωση αποτελούν βασικές προϋποθέσεις για τη διασφάλιση της σταθερότητας της αγοράς και την προστασία των καταναλωτών.
