Από σήμερα τίθεται σε ισχύ η απόφαση της Ευρωπαϊκής Ένωσης να επιβάλλει εμπάργκο στις εισαγωγές ρωσικού πετρελαίου. Την ίδια ώρα, η Μόσχα προειδοποιεί πως θα διακόψει τις εξαγωγές πετρελαίου σε όσες χώρες υιοθετήσουν το πλαφόν των 60 δολαρίων το βαρέλι στο ρωσικό πετρέλαιο που μεταφέρεται δια θαλάσσης, όπως συμφώνησαν οι χώρες της G7 και η ΕΕ.
Σημειώνεται ότι το εμπάργκο αφορά μόνο τις εισαγωγές πετρελαίου μέσω της θαλάσσιας οδού στην ΕΕ, στο πλαίσιο του έκτου πακέτου κυρώσεων που είχε ανακοινώσει για πρώτη φορά τον περασμένο Μάιο η πρόεδρος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής, Ούρσουλα Φον ντερ Λάιεν.
Μέρος δέσμης κυρώσεων προκειμένου να τιμωρηθεί η Ρωσία για τη στρατιωτική εισβολή στην Ουκρανία, το εμπάργκο τύποις ίσχυε ήδη αμέσως μετά την υιοθέτησή του, όμως επετράπη περίοδος προσαρμογής στα κράτη-μέλη της ΕΕ για να εφαρμόσουν σταδιακά την απαγόρευση.
Οι εξαιρέσεις αφορούν την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και την Τσεχία, τρία κράτη μέλη με υψηλό βαθμό εξάρτησης από το αργό της Ρωσίας που μεταφέρεται με αγωγούς, τόσο λόγω της γεωγραφικής τους θέσης, όσο και της αδυναμίας τους να το υποκαταστήσουν άμεσα.
Ταυτόχρονα, τίθεται σε ισχύ όριο τιμής για το ρωσικό πετρέλαιο που μεταφέρεται με πλοία, μέτρο σχεδιασμένο για να πλήξει τα έσοδα της χώρας από τις εξαγωγές ενέργειας. Ορίστηκε στα 60 δολάρια το βαρέλι.
Το όριο τιμής συνδέεται με αποφάσεις της G7 για να μειωθούν τα έσοδα της Ρωσίας από τις εξαγωγές ενέργειας στην παγκόσμια αγορά, ιδίως σε χώρες όπως η Κίνα ή η Ινδία.
Όπως τονίζει η Deutsche Welle, χώρες όπως η Ελλάδα ζήτησαν και εξασφάλισαν μεταβατικές περιόδους, ώστε να «προσαρμοστεί» η ναυτιλία τους στα νέα δεδομένα. «Παραμένει άδηλο, εάν το εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο θα έχει το επιθυμητό αποτέλεσμα» εκτιμά το πρώτο κανάλι της γερμανικής τηλεόρασης (ARD) σε ανάλυση που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του Tagesschau.de.
Ταυτόχρονα με το (εκτεταμένο, αλλά όχι ολοκληρωτικό) εμπάργκο τα κράτη-μέλη της ΕΕ, με την υποστήριξη της G7, θέλουν να επιβάλουν ένα πλαφόν στην τιμή του ρωσικού πετρελαίου, που θα κυμαίνεται γύρω στα 60 δολάρια το βαρέλι. Μέχρι την τελευταία στιγμή ήταν δύσκολο να επιτευχθεί συμφωνία για το πλαφόν, το οποίο οι ΗΠΑ κρίνουν απαραίτητο, προκειμένου να μην καταρρεύσει πλήρως η παγκόσμια αγορά πετρελαίου, συμπαρασύροντας και την αμερικανική αγορά. Το αίτημα της Πολωνίας και των Χωρών της Βαλτικής, που ζητούσαν πλαφόν κάτω από 60 ευρώ, δεν φαίνεται να ικανοποιείται.
Η Ουκρανία καλούσε το όριο αυτό να κατέβει ακόμη χαμηλότερα, να φθάσει στα 30 δολάρια το βαρέλι. Όμως η Δύση ανησυχούσε για το ενδεχόμενο η Ρωσία να αποσύρει από την αγορά τις ποσότητες που διαθέτει, προκαλώντας ελλείψεις και κατακόρυφη άνοδο των τιμών διεθνώς.
Τον Φεβρουάριο του 2023 εξάλλου τίθεται σε ισχύ ευρωπαϊκό εμπάργκο και όριο τιμής στα διυλισμένα πετρελαϊκά προϊόντα που διαθέτει στην αγορά η Μόσχα.
Ένα βασικό ερώτημα είναι, αν το εμπάργκο θα προκαλέσει άνοδο των τιμών, για παράδειγμα στα πρατήρια βενζίνης. Μέχρι στιγμής οι αριθμοί δεν φαίνεται να συνηγορούν υπέρ αυτής της εξέλιξης. Διότι, ενώ το περασμένο καλοκαίρι η τιμή του πετρελαίου brent είχε εκτοξευθεί στα 120 δολάρια, στα τέλη Νοεμβρίου υποχώρησε στα 80 δολάρια, δηλαδή όχι πολύ μακριά από το υπό συζήτηση πλαφόν. Στη Γερμανία αυτή τη στιγμή, τις απογευματινές ώρες, οι οδηγοί μπορούν να γεμίσουν το ρεζερβουάρ τους με 1,60-1,70 ευρώ το λίτρο (για αμόλυβδη τύπου Ε10).
Ωστόσο, αναλυτές της Commerzbank επισημαίνουν στην ARD ότι «το εμπάργκο στο ρωσικό πετρέλαιο σε συνδυασμό με την περιορισμένη προσφορά, που επιμένει να διατηρεί σε χαμηλά επίπεδα η ομάδα OPEC+ , μάλλον θα προκαλέσουν νέο άλμα στην αγορά πετρελαίου». Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας (ΙΕΑ) εκτιμά ότι, από τη στιγμή που θα τεθεί σε ισχύ το ευρωπαϊκό εμπάργκο, η ΕΕ θα πρέπει να βρει άλλους προμηθευτές για να αναπληρώσει περίπου ένα εκατομμύριο βαρέλια αργού πετρελαίου ημερησίως.
Κατά συνέπεια, αναφέρουν οι αναλυτές της Commerzbank, «αναμένουμε άνοδο του brent στα 95 δολάρια το βαρέλι για τις επόμενες εβδομάδες». Για το πετρέλαιο θέρμανσης κρίσιμη ημερομηνία δεν θεωρείται η 5η Δεκεμβρίου, αλλά η 23η Φεβρουαρίου 2023, οπότε τίθεται σε ισχύ το εμπάργκο για τα υπόλοιπα προϊόντα πετρελαίου.
Υπάρχουν και άλλα ενδιαφέροντα ερωτήματα: Θα βρει εναλλακτικές αγορές η Ρωσία; Και αν βρει, πώς θα μεταφέρει τα προϊόντα της; Και αν τα μεταφέρει, θα μπορεί να καλύψει ασφαλιστικά τη μεταφορά τους; Σύμφωνα με τη γερμανική οικονομική επιθεώρηση Handelsblatt, που επικαλείται στοιχεία του Institute of International Finance, το 50% του ρωσικού πετρελαίου που εξάγεται δια θαλάσσης μεταφέρεται από τάνκερ που ανήκουν σε Έλληνες εφοπλιστές (κάτι που επί του παρόντος δεν θεωρείται παράνομο και δεν αντιβαίνει στο ισχύον καθεστώς κυρώσεων). Οι μεγάλες εφοπλιστικές εταιρείες MSC, Maersk, Hapag Lloyd, CMA CGM έχουν αποσυρθεί εδώ και πολλούς μήνες από τη Ρωσία ή τουλάχιστον αυτό ισχυρίζονται οι ίδιες, διευκρινίζοντας ότι μεταφέρουν μόνο τρόφιμα και είδη πρώτης ανάγκης.
Το 97% των σημερινών μεταφορών ρωσικού πετρελαίου ασφαλίζεται στη Μ.Βρετανία, τη Νορβηγία και τη Σουηδία. Με την επιβολή του εμπάργκο στις 5 Δεκεμβρίου θα εκλείψει αυτή η δυνατότητα. Ωστόσο, προβλέπεται μεταβατική περίοδος έξι μηνών, ενώ η Ρωσία έχει, θεωρητικά τουλάχιστον, την εναλλακτική λύση να αναζητήσει ασφαλιστική κάλυψη από ασιατικές εταιρείες.
Ήδη από τον Μάρτιο η Ρωσία εξάγει όλο και περισσότερο πετρέλαιο στην Ινδία, με τα ελληνικά τάνκερ να έχουν αναλάβει το 75% των μεταφορών, όπως επισημαίνει η Handelsblatt, επικαλούμενη στοιχεία του Centre for Research on Energy and Clean Air (Crea) στο Ελσίνκι. Υπάρχει όμως και η λύση της Κίνας.
Αναλυτές της M.M. Warburg αναφέρουν στην ARD ότι «η Κίνα διεθέτει σήμερα τον δεύτερο μεγαλύτερο εμπορικό στόλο στον κόσμο και θα μπορούσε να ασφαλίσει μόνη της τα πλοία της. Αλλά και η Ινδία θα μπορούσε να ασφαλίσει δικά της τάνκερ μέσω κινεζικών ή ρωσικών αντασφαλιστικών εταιρειών».
Η Ρωσία προειδοποιεί πως θα διακόψει τις εξαγωγές πετρελαίου σε όσους υιοθετήσουν το πλαφόν
Η Ρωσία, η δεύτερη χώρα παγκοσμίως στις εξαγωγές πετρελαίου, δεν θα πουλήσει πετρέλαιο που υπόκειται σε ένα δυτικό πλαφόν τιμής ακόμη κι αν χρειαστεί να μειώσει την παραγωγή, δήλωσε την Κυριακή ο πιο στενός συνεργάτης του προέδρου Βλαντίμιρ Πούτιν για την ενέργεια.
Η Ομάδα των Επτά (G7) και η Αυστραλία συμφώνησαν την Παρασκευή σε ένα ανώτατο όριο τιμής για το μεταφερόμενο διά θαλάσσης ρωσικό αργό στα 60 δολάρια το βαρέλι, αφού οι χώρες μέλη της Ευρωπαϊκής Ένωσης ξεπέρασαν την αντίσταση που προέβαλε η Πολωνία.
Η κίνηση της Δύσης είναι μια προσπάθεια να τιμωρήσει τον Πούτιν για τον πόλεμο στην Ουκρανία.
Ο αντιπρόεδρος της ρωσικής κυβέρνησης Αλεξάντερ Νόβακ δήλωσε σήμερα πως η κίνηση της Δύσης είναι μια κατάφωρη επέμβαση που αντιβαίνει στους κανόνες του ελεύθερου εμπορίου και θα αποσταθεροποιήσει τις παγκόσμιες αγορές ενέργειας προκαλώντας έλλειψη προσφοράς.
«Εργαζόμαστε για μηχανισμούς που θα απαγορεύουν τη χρήση του εργαλείου ενός πλαφόν τιμής, ανεξάρτητα από το σε ποιο επίπεδο τίθεται, επειδή αυτή η παρέμβαση θα μπορούσε να αποσταθεροποιήσει περαιτέρω την αγορά», είπε ο Νόβακ, που είναι ο αξιωματούχος της ρωσικής κυβέρνησης που είναι αρμόδιος για το πετρέλαιο, το αέριο, την ατομική ενέργεια και τον άνθρακα της χώρας.
«Θα πουλήσουμε πετρέλαιο και πετρελαϊκά προϊόντα μόνο σε εκείνες της χώρες που θα εργαστούν μαζί μας βάσει όρων αγοράς, ακόμη κι αν αναγκαστούμε να μειώσουμε λίγο την παραγωγή», πρόσθεσε.
Ο Νόβακ είπε πως το δυτικό πλαφόν θα μπορούσε να προκαλέσει αναταραχή τις αγορές προϊόντων και να επηρεάσει και άλλες χώρες εκτός από τη Ρωσία.
Δεν είναι σαφές ποια θα είναι, αν υπάρξει, η άμεση επίπτωση του δυτικού πλαφόν στις ροές ρωσικού πετρελαίου επειδή η εκπτωτική τιμή του Μπρεντ για τα ρωσικά μείγματα έχει διευρυνθεί ιδιαίτερα.
Το μείγμα των Ουραλίων διαπραγματευόταν γύρω στα 61,3 δολάρια το βαρέλι - λίγο πάνω από ένα δολάριο πάνω από το πλαφόν. Τα συμβόλαια μελλοντικής εκπλήρωσης του Μπρεντ έκλεισαν στα 85,57 δολάρια την Παρασκευή.
Η πώληση πετρελαίου και αερίου στην Ευρώπη είναι μία από τις κύριες πηγές ξένου συναλλάγματος για τη Ρωσία αφότου Σοβιετικοί γεωλόγοι ανακάλυψαν πετρέλαιο και αέριο στους βάλτους της Σιβηρίας τις δεκαετίες που ακολούθησαν τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Πηγή που ζήτησε να μην κατονομαστεί λόγω της ευαισθησίας της κατάστασης δήλωσε στο Reuters πως το μέτρο ετοιμάστηκε για να απαγορεύσει στις ρωσικές εταιρίες και τους traders να αλληλεπιδρούν με χώρες και εταιρίες που καθοδηγούνται από το πλαφόν.
Στην ουσία, ένα τέτοιο μέτρο θα απαγορεύσει την εξαγωγή πετρελαίου και πετρελαϊκών προϊόντων σε χώρες και εταιρίες που το εφαρμόζουν.
Αφότου διέταξε στις 24 Φεβρουαρίου τη στρατιωτική επιχείρηση στην Ουκρανία, ο Πούτιν λέει πως οι Ηνωμένες Πολιτείες ξεκίνησαν έναν οικονομικό πόλεμο εναντίον της Ρωσίας με τις πιο αυστηρές κυρώσεις στη σύγχρονη ιστορία, προειδοποιώντας πως οι Δυτικοί θα αντιμετωπίσουν ενεργειακή κρίση.
Τον Σεπτέμβριο ο Πούτιν προειδοποίησε τη Δύση ότι δεν μπορεί να αποκόψει τις ενεργειακές προμήθειες αν επιβληθούν πλαφόν τιμής, λέγοντας ότι η Ευρώπη θα «παγώσει» σαν την ουρά του λύκου, όπως λέει ένα γνωστό ρωσικό παραμύθι.
Η Ρωσία μπορεί να έχει πρόσβαση σε αρκετά δεξαμενόπλοια προκειμένου να μεταφέρει το μεγαλύτερο μέρος του πετρελαίου της πέρα από την εμβέλεια ενός νέου πλαφόν τιμής της G7, δήλωσαν παράγοντες της βιομηχανίας και αξιωματούχος των ΗΠΑ στο Reuters τον Οκτώβριο, υπογραμμίζοντας τα όρια του πιο φιλόδοξου σχεδίου μέχρι σήμερα να περικοπούν τα έσοδα της Μόσχας σε περίοδο πολέμου.
Με πληροφορίες από Deutsche Welle, Reuters, ΑΠΕ-ΜΠΕ
Διαβάστε επίσης:
Ο Ζελένσκι δεν συμφωνεί με το πλαφόν 60 δολ. - Αντίποινα ετοιμάζει η Μόσχα
Κίνα και ενεργειακές τιμές η διπλή απειλή για το 2023
Ο OPEC+ διατηρεί αμετάβλητη την παραγωγή
