Η πρόσφατη προειδοποίηση του Κινέζου προέδρου Σι Τζινπίνγκ προς τον Ντόναλντ Τραμπ, ότι η ανεξαρτησία της Ταϊβάν και η ειρήνη είναι έννοιες «ασυμβίβαστες όπως η φωτιά με το νερό», επαναφέρει στο προσκήνιο ένα από τα πιο σύνθετα γεωπολιτικά αινίγματα του πλανήτη.
Τι σημαίνει όμως στην πραγματικότητα ο όρος «ανεξαρτησία» για μια χώρα που λειτουργεί ως κράτος, αλλά αναγνωρίζεται από ελάχιστους;
Ιστορικό υπόβαθρο και η «Δημοκρατία της Κίνας»
Η Ταϊβάν, με επίσημο όνομα «Δημοκρατία της Κίνας», απέκτησε τη σημερινή της υπόσταση το 1949, όταν η ηττημένη κυβέρνηση του Τσανγκ Κάι Σεκ κατέφυγε στο νησί μετά την επικράτηση των κομμουνιστών του Μάο Τσετούνγκ στην ενδοχώρα.
Έκτοτε, το Πεκίνο θεωρεί την Ταϊβάν αποσχισθείσα επαρχία, ενώ η Ταϊπέι επιμένει στην κυριαρχία της, υπογραμμίζοντας ότι η Λαϊκή Δημοκρατία της Κίνας δεν κυβέρνησε ποτέ το νησί.
Το παράδοξο της διεθνούς θέσης
Σήμερα, η Ταϊβάν απολαμβάνει de facto ανεξαρτησία: έχει δικό της σύνταγμα, εκλεγμένη ηγεσία, στρατό, νόμισμα και διαβατήριο. Ωστόσο, η διπλωματική της απομόνωση είναι έντονη, καθώς μόλις 12 κράτη διατηρούν επίσημες σχέσεις μαζί της. Οι περισσότερες δυτικές δυνάμεις, συμπεριλαμβανομένων των ΗΠΑ, ακολουθούν την πολιτική της «Μίας Κίνας», διατηρώντας ωστόσο ισχυρούς ανεπίσημους δεσμούς και οικονομικές επαφές με το νησί.
Η στάση των ΗΠΑ και το «status quo»
Η Ουάσιγκτον, αν και διέκοψε τους επίσημους δεσμούς το 1979, δεσμεύεται νομικά να παρέχει στην Ταϊβάν αμυντικά μέσα. Η πρόσφατη αποδέσμευση των «Έξι Διαβεβαιώσεων» της εποχής Ρίγκαν επιβεβαιώνει ότι οι ΗΠΑ δεν έχουν θέσει ημερομηνία λήξης στις πωλήσεις όπλων, εξοργίζοντας το Πεκίνο.
Το μέλλον και ο κίνδυνος σύρραξης
Στο εσωτερικό της Ταϊβάν, οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η πλειονότητα των πολιτών επιθυμεί τη διατήρηση του status quo. Ο νυν πρόεδρος Λάι Τσινγκ-τε υποστηρίζει ότι δεν χρειάζεται επίσημη κήρυξη ανεξαρτησίας, καθώς η χώρα είναι ήδη κυρίαρχη. Από την άλλη, η Κίνα διατηρεί σε ισχύ τον «Νόμο κατά της Απόσχισης» (2005), ο οποίος επιτρέπει τη στρατιωτική δράση σε περίπτωση που οι προοπτικές ειρηνικής επανένωσης εξαντληθούν, κρατώντας την περιοχή σε διαρκή αναμμένα κάρβουνα.
