Η ταχεία μεταστροφή του Ντόναλντ Τραμπ, από τις απειλές περί «αφανισμού» του Ιράν στην αποδοχή μιας 14ήμερης εκεχειρίας, αποτυπώνει τις σύνθετες ισορροπίες που διαμορφώνονται σε συνθήκες έντονης γεωπολιτικής πίεσης. Μέσα σε λιγότερο από 24 ώρες, η σκληρή ρητορική έδωσε τη θέση της σε μια συμφωνία αποκλιμάκωσης, η οποία παρουσιάστηκε από τον Λευκό Οίκο ως βήμα προς τον τερματισμό μιας σύγκρουσης που ήδη διαρκεί σχεδόν έξι εβδομάδες, αναφέρει το Associated Press.
Καθοριστικό ρόλο φαίνεται να διαδραμάτισαν οι παρασκηνιακές διαβουλεύσεις, με το Πακιστάν να λειτουργεί ως βασικός διαμεσολαβητής, ενώ και η Κίνα φέρεται να άσκησε διακριτική επιρροή υπέρ της αποκλιμάκωσης. Η ανακοίνωση της εκεχειρίας έγινε μόλις 90 λεπτά πριν από τη λήξη του τελεσιγράφου που είχε θέσει ο Τραμπ για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, γεγονός που υπογραμμίζει τον οριακό χαρακτήρα των εξελίξεων.
Παρά τη σκληρή στάση που είχε υιοθετήσει αρχικά, ο Τραμπ υποστήριξε ότι οι στρατιωτικοί στόχοι των ΗΠΑ είχαν ήδη επιτευχθεί και ότι υπήρχε πλέον ένα «λειτουργικό» πλαίσιο για τη διαμόρφωση μακροπρόθεσμης ειρήνης στη Μέση Ανατολή. Ωστόσο, στο εσωτερικό των ΗΠΑ, οι αντιδράσεις ήταν έντονες, με Δημοκρατικούς να κάνουν λόγο για «ηθική αποτυχία», ενώ και διεθνείς φωνές προειδοποίησαν για τους κινδύνους παραβίασης του διεθνούς δικαίου.
Πίσω από την απόφαση για εκεχειρία διαφαίνεται ο φόβος εμπλοκής των ΗΠΑ σε έναν παρατεταμένο και δαπανηρό πόλεμο. Ο έλεγχος των Στενών του Ορμούζ, από όπου διέρχεται περίπου το 20% του παγκόσμιου πετρελαίου, θεωρείται μεν στρατηγικά εφικτός, αλλά η διατήρησή του θα απαιτούσε μαζική και μακροχρόνια στρατιωτική παρουσία. Εκτιμήσεις κάνουν λόγο για ανάγκη έως και 45.000 στρατιωτών και πιθανή διάρκεια επιχειρήσεων που θα μπορούσε να φτάσει τις δύο δεκαετίες, παραπέμποντας σε προηγούμενες εμπλοκές όπως στο Αφγανιστάν και το Ιράκ.
Ταυτόχρονα, η ιρανική πλευρά εμφανίζεται πεπεισμένη ότι μπορεί να αντέξει μια μακρά σύγκρουση φθοράς, αξιοποιώντας την εμπειρία της από παλαιότερες κρίσεις. Η συμφωνία εκεχειρίας περιλαμβάνει επίσης αμφιλεγόμενες προβλέψεις για τη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά, με αναφορές σε πιθανά τέλη διέλευσης, αν και αυτές διαψεύδονται επισήμως από το Ομάν.
Η εξέλιξη αυτή εντάσσεται σε ένα ευρύτερο μοτίβο τακτικών υποχωρήσεων του Τραμπ από αρχικά ακραίες θέσεις, με στόχο, όπως υποστηρίζει η αμερικανική πλευρά, τη δημιουργία συνθηκών για ισχυρότερη διαπραγματευτική θέση και τελικά για την επίτευξη συμφωνιών.
