Η Μέση Ανατολή αλλάζει ριζικά. Όχι μόνο γεωπολιτικά. Αλλά δημογραφικά. Και για τους Χριστιανούς της περιοχής, η αλλαγή είναι δραματική.
Οι αριθμοί είναι αμείλικτοι. Στη Συρία, πριν από το 2011, οι Χριστιανοί υπολογίζονταν σε 1,2 εκατομμύρια. Σήμερα εκτιμώνται μεταξύ 200.000 και 300.000. Δηλαδή απώλεια που ξεπερνά το 70% μέσα σε δεκαπέντε χρόνια. Στο Ιράκ, πριν από το 2003, ζούσαν περίπου 1,5 εκατομμύριο Χριστιανοί. Μετά την αποσταθεροποίηση του κράτους και την επέλαση του Ισλαμικού Κράτους, απομένουν μόλις 250.000. Η Μοσούλη, πόλη με αδιάλειπτη χριστιανική παρουσία από τους πρωτοχριστιανικούς αιώνες, άδειασε σχεδόν ολοκληρωτικά το 2014, όταν οι τζιχαντιστές έθεσαν το τελεσίγραφο: εξισλαμισμός, υποταγή ή φυγή.
Στον Λίβανο, όπου οι Χριστιανοί αποτελούσαν την πλειοψηφία, το ποσοστό τους έχει μειωθεί τα τελευταία είκοσι χρόνια από περίπου 40% σε 32%. Η οικονομική κατάρρευση και η μαζική μετανάστευση επιταχύνουν τη συρρίκνωση.
Η ευρύτερη εικόνα είναι ακόμη πιο ανησυχητική. Στις αρχές του 20ού αιώνα, οι Χριστιανοί αντιπροσώπευαν περίπου το 20% του πληθυσμού της Μέσης Ανατολής και της Βόρειας Αφρικής. Σήμερα δεν ξεπερνούν το 4%–5%. Σε χώρες της περιοχής, ιστορικές κοινότητες έχουν σχεδόν εξαφανιστεί. Στη Γάζα, από περίπου 6.000 Χριστιανούς στα μέσα του προηγούμενου αιώνα, απομένουν λιγότεροι από 1.000.
Αυτή η κατάρρευση δεν είναι τυχαία. Η διάλυση κρατικών μηχανισμών, οι εμφύλιες συγκρούσεις και κυρίως η άνοδος του ισλαμιστικού φανατισμού δημιούργησαν ένα περιβάλλον μόνιμης ανασφάλειας. Εκκλησίες πυρπολήθηκαν. Περιουσίες δημεύθηκαν. Απαγωγές και δολοφονίες έγιναν εργαλείο εκφοβισμού. Ακόμη και όπου δεν υπάρχει ανοιχτή βία, οι θεσμικές και κοινωνικές διακρίσεις λειτουργούν ασφυκτικά.
Υπάρχει όμως μία εξαίρεση. Το Ισραήλ είναι η μόνη χώρα της Μέσης Ανατολής όπου ο χριστιανικός πληθυσμός δεν συρρικνώνεται αλλά αυξάνεται. Από περίπου 34.000 Χριστιανούς το 1948, σήμερα ξεπερνούν τους 180.000. Απολαμβάνουν πλήρη πολιτικά δικαιώματα και θρησκευτική ελευθερία. Είναι η μοναδική περίπτωση στην περιοχή, όπου μια χριστιανική κοινότητα αναπτύσσεται αντί να εξαφανίζεται.
Και η Δύση; Συχνά διστάζει να μιλήσει καθαρά. Φοβάται τις πολιτικές ισορροπίες, τις κατηγορίες, το κόστος. Οι διώξεις καταγράφονται σε εκθέσεις, αλλά σπάνια μετατρέπονται σε ουσιαστική διπλωματική πίεση.
Και ο ΟΗΕ; Ψηφίσματα, γενικές αναφορές, ισορροπημένες διατυπώσεις. Λιγότερη σαφήνεια, όταν πρόκειται για συστηματικές θρησκευτικές διώξεις. Η ρητορική περί ανθρωπίνων δικαιωμάτων δεν συνοδεύεται από την απαιτούμενη αποφασιστικότητα.
Η υπεράσπιση των Χριστιανών της Μέσης Ανατολής δεν είναι ιδεολογική εμμονή. Είναι ζήτημα θρησκευτικής ελευθερίας και ανθρώπινης αξιοπρέπειας. Όταν μια ιστορική κοινότητα πέφτει από το 20% στο 4% μέσα σε έναν αιώνα, δεν πρόκειται για απλή δημογραφική μεταβολή. Πρόκειται για ιστορική αποψίλωση και πολιτισμική ανατροπή.
Αν η πορεία αυτή συνεχιστεί, οι Χριστιανοί θα παραμείνουν μόνο ως μνήμη στον τόπο, όπου γεννήθηκε η πίστη τους. Και τότε η ευθύνη δεν θα βαραίνει μόνο τους φανατικούς. Θα βαραίνει και όσους γνώριζαν και επέλεξαν να σωπάσουν. Θα βαραίνει κυρίως τη Δύση λόγω της ανεξήγητης ανεκτικότητάς της προς το ριζοσπαστικό Ισλάμ.
