Σημάδια αναζήτησης στρατηγικής εξόδου από την κρίση δίνουν οι ΗΠΑ μετά τις δύο διαδοχικές δηλώσεις του Ν. Τραμπ, ότι ο «πόλεμος βρίσκεται κοντά στο τέλος του» και ότι «δεν υπάρχει τίποτα άλλο να χτυπήσουμε», σε μια εντυπωσιακή μεταστροφή από τις δηλώσεις του λίγα εικοσιτετράωρα πριν, ότι στόχος είναι η ανάδειξη νέας ηγεσίας στο Ιράν που θα έχει την έγκρισή του.
Και η Αθήνα, όπως εκτιμά ανώτερη διπλωματική πηγή, θεωρεί ότι μετά το σοκ που προκλήθηκε στην παγκόσμια οικονομία, οι ΗΠΑ θα κινηθούν προς την αποκλιμάκωση, με την επιφύλαξη πάντοτε μιας νέας μεταστροφής του Αμερικανού προέδρου...
Από την πρώτη στιγμή της έναρξης της επίθεσης στο Ιράν στις 28 Φεβρουαρίου ήταν εντελώς ασαφής ο στόχος της επιχείρησης και οι καθημερινές δηλώσεις του Αμερικανού προέδρου ενέτειναν τη σύγχυση, καθώς από αυτόν ακριβώς τον παράγοντα της εκπλήρωσης του στόχου, εξαρτιόταν άμεσα και η ένταση και η διάρκεια του πολέμου.
Η αλλαγή καθεστώτος, την οποία ανέφερε ο Ν. Τραμπ, προϋποθέτει μια μεγάλης έκτασης και διάρκειας στρατιωτική επιχείρηση και ακόμη μεγαλύτερης διάρκειας διεργασίες προκειμένου να επέλθει αυτή η αλλαγή ενός καθεστώτος το οποίο, στα 47 χρόνια κυριαρχίας του, έχει αποκτήσει ερείσματα στην ιρανική κοινωνία και διαθέτει επίσης ισχυρούς κατασταλτικούς μηχανισμούς για να υποτάξουν κάθε αντιπολιτευόμενη φωνή.Και διαθέτει όπως αποδείχθηκε οπλοστάσιο ικανό να απειλήσει γείτονες και να προκαλέσει τριγμούς στην παγκόσμια οικονομία.
Η αναταραχή που προκλήθηκε στις αγορές την περασμένη εβδομάδα ανέδειξε την ευαλωτότητα των οικονομιών σε όλο τον κόσμο από το ενδεχόμενο σοβαρότερης κλιμάκωσης του πολέμου. Τα μηνύματα τόσο με την εκρηκτική αύξηση των τιμών του πετρελαίου, έστω κι αν αυτή διήρκεσε μόλις λίγες ημέρες, όσο κυρίως ο πανικός που προκάλεσε η προοπτική μιας μεγάλης παράτασης του πολέμου λειτούργησαν ως το πιο ισχυρό αποτρεπτικό όπλο του Ιράν.
Σε αυτό συνέβαλε και η είδηση για την ετοιμότητα του Ιράν να ποντίσει μερικές χιλιάδες νάρκες στα Στενά του Ορμούζ, που θα έκλειναν για μεγάλο διάστημα αυτή την κρίσιμη θαλάσσια οδό. Έτσι ο πρόεδρος Τραμπ εμφανίστηκε χθες σαν να προαναγγέλλει ουσιαστικά το τέλος του πολέμου, δηλώνοντας με έπαρση ότι «δεν απέμεινε τίποτα άλλο για να χτυπήσουμε».
Για τον Αμερικανό πρόεδρο, ο οποίος έχει να αντιμετωπίσει και τη σφοδρή κριτική στο εσωτερικό της χώρας του τόσο από τους Δημοκρατικούς όσο και από τους δικούς του υποστηρικτές του κινήματος MAGA, μπορεί να αναζητηθεί μια διέξοδος που θα «σώζει τα προσχήματα». Θα περιγράψει ως μεγάλη νίκη το γεγονός ότι εξουδετέρωσε την ηγεσία του Ιράν, αποδυνάμωσε τους θεσμούς του καθεστώτος και κατάφερε καίρια πλήγματα στην πολεμική μηχανή του, περιορίζοντας σημαντικά το βαλλιστικό πρόγραμμά του.
Παρά το γεγονός ότι οι επιθέσεις με πυραύλους και drones από το Ιράν συνεχίζονται, η συχνότητα και η έντασή τους έχουν σαφώς μειωθεί. Επίσης δεν υπήρξε καμία πληροφορία εάν στη διάρκεια των επιχειρήσεων από την 28η Φεβρουαρίου έχει πληγεί το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς οι ίδιες οι ΗΠΑ και το Ισραήλ είχαν υποστηρίξει ότι αυτό «νομιμοποιούσε» την επίθεσή τους, υποστηρίζοντας ότι ήταν θέμα ημερών η απόκτηση πυρηνικού όπλου από το Ιράν.
Συνεπώς, μια απόφαση για διακοπή της επίθεσης από τους Αμερικανούς θα αφήσει πολλά γκρίζα σημεία και δεν θα έχει τερματίσει αλλά απλώς αναβάλει την αποκατάσταση του πυρηνικού και βαλλιστικού προγράμματος της χώρας.
Όμως και για το Ιράν, για το οποίο ο πόλεμος αυτός είχε τεράστιο κόστος με την καταστροφή υποδομών, την εξουδετέρωση σημαντικών αμυντικών δυνατοτήτων του και την εξόντωση της ανώτατης θρησκευτικής και στρατιωτικής ηγεσίας του, η συνέχιση του πολέμου θα οδηγούσε τελικά στη μετατροπή του Ιράν σε «Κούγκι» για ολόκληρη τη Μέση Ανατολή, με εκρηκτικές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και την περιφερειακή σταθερότητα.
Το Ιράν θα μπορούσε να βρει έναν εύσχημο τρόπο αποδοχής μιας διακοπής του πολέμου που θα του εξασφάλιζε την επιβίωση. Η Τεχεράνη θα μπορούσε να καυχηθεί ότι όχι μόνο άντεξε την επίθεση από τους δύο πιο αποτελεσματικούς στρατούς του κόσμου, αλλά και ότι έδειξε τα δόντια της σε όσους το υποστηρίζουν. Αν μάλιστα μετά από μια εκεχειρία ακολουθήσουν συνομιλίες, αυτό θα συνιστούσε αναγνώριση του νέου καθεστώτος όπως διαμορφώνεται σε επίπεδο ηγεσίας μετά την εξόντωση του Χαμενεΐ.
Μια τέτοια εξέλιξη βεβαίως θα αφήσει και πάλι ανοικτούς λογαριασμούς για το μέλλον, καθώς είναι μάλλον απίθανο η νέα ηγεσία του Ιράν να δεχθεί σε συνομιλίες την άνευ όρων συνθηκολόγηση που ζητούσε πριν από μερικές ημέρες ο πρόεδρος Τραμπ.
Ερωτηματικό είναι η στάση που θα κρατήσει το Ισραήλ αν και η ηγεσία του δεν θα ήθελε να αφήσει στην μέση την μοναδική ευκαιρία που παρουσιάσθηκε για την οριστική εξάλειψη της ιρανικής απειλής... Εξαντλημένο και το ίδιο από την ένταση των πολεμικών επιχειρήσεων, είναι πιθανό να αποδεχθεί να στηρίξει την επιλογή του προέδρου Τραμπ, επιζητώντας ως αντάλλαγμα όμως την «λευκή επιταγή» για την οριστική εξουδετέρωση της Χεζμπολάχ στον Λίβανο αλλά και μια λύση του ζητήματος της Γάζας στα δικά του «μέτρα».
Η αποκλιμάκωση τώρα και μια εκεχειρία στο Ιράν μπορεί να γίνει με τρόπο που θα σώζει τα προσχήματα και για τις δύο πλευρές. Όμως οι πληγές στη Μέση Ανατολή, όσο διατηρεί την ανθεκτικότητά του το καθεστώς της Τεχεράνης χωρίς να συμβιβάζεται με μια ομαλή ένταξη στο διεθνές σύστημα και επιμένοντας στη διατήρηση της υπαρξιακής απειλής για το Ισραήλ, και όσο δεν δρομολογείται λύση στο ζήτημα της Γάζας και στο Παλαιστινιακό, θα παραμένουν ανοικτές…
