Η συχνά φοβική αντιμετώπιση της Τουρκίας από τη γραφειοκρατία της Ε.Ε. και ορισμένους εταίρους, δυστυχώς δημιουργεί λανθασμένες προσδοκίες στην Άγκυρα και απατηλή εικόνα για τις ευρωτουρκικές σχέσεις. Κάτι που επιβεβαιώθηκε μια ακόμη φορά στην επίσκεψη που πραγματοποίησε την Παρασκευή στην Άγκυρα η Επίτροπος Διεύρυνσης Μάρτα Κος.
Η τουρκική κυβέρνηση είναι προφανές ότι αγωνιά ώστε να μπορέσει, χωρίς παραχωρήσεις και δεσμεύσεις, να εξασφαλίσει την ένταξή της στη νέα αρχιτεκτονική ασφάλειας που διαμορφώνεται στην Ευρώπη, αλλά και μια προνομιακή οικονομική-εμπορική σχέση με την Ε.Ε., προβάλλοντας απλώς τη στρατηγική θέση, τον ρόλο της και τη στρατιωτική της ισχύ. Με μια σημαντική διαφορά: αυτά δεν τα θέτει προς χρήση και αξιοποίηση από την Ε.Ε., απλώς υποδηλώνει ότι θα μπορούσε η Ε.Ε. να επωφεληθεί από την Τουρκία, όταν αυτό όμως είναι συμβατό με τα δικά της στρατηγικά συμφέροντα, στο πλαίσιο της στρατηγικής αυτονομίας που καθοδηγεί την τουρκική εξωτερική πολιτική και πολιτική ασφάλειας.
Η Ε.Ε., έχοντας βρεθεί στο κενό μετά την εκλογή Τραμπ σε ό,τι αφορά την εγγύηση ασφάλειας που απολάμβανε τα τελευταία 70 χρόνια, αναζητά ευρύτερες και πιο περίπλοκες συμμαχίες προκειμένου να εξασφαλίσει σταδιακά ένα νέο σύστημα ασφάλειας στην Ευρώπη. Για αρκετούς Ευρωπαίους που δεν έχουν ούτε πείρα ούτε γνώση των δεδομένων, ο εύκολος και «πρόθυμος» εταίρος και σύμμαχος είναι η Τουρκία. Αλλά και για τις μεγάλες χώρες της Ε.Ε., η Τουρκία είναι μια μεγάλη αγορά, ένα ανάχωμα για τις μεταναστευτικές ροές, ένας πρόθυμος τροφοδότης στρατευμάτων σε μια ειρηνευτική ή άλλου είδους αποστολή (π.χ. στην Ουκρανία) και συγχρόνως μια δύναμη την οποία θεωρούν ότι θα τους παραχωρήσει μερίδιο από τον ρόλο που επιδιώκει να κατοχυρώσει ως «ειρηνοποιός» σε μια περιοχή από τον Καύκασο, τη Μ. Ανατολή και τον Κόλπο μέχρι την Αφρική.
Το ερώτημα βεβαίως είναι αν, και σε ποιες περιπτώσεις, είναι συμβατά τα στρατηγικά συμφέροντα της Ε.Ε. με εκείνα της Τουρκίας. Για παράδειγμα, στη Γάζα ως υποστηρίκτρια της Χαμάς, στο Β. Ιράκ και τη Β. Συρία, όπου λειτουργεί αποσταθεροποιητικά (παρά το πράσινο φως των Αμερικανών για τη διάλυση ουσιαστικά της κουρδικής οντότητας), και αλλού.
Παραγνωρίζουν στην Ε.Ε. το γεγονός ότι η Τουρκία, αρνούμενη να πάρει καθαρή θέση σε κρίσεις όπως η Ουκρανία, η Συρία, η Γάζα, ο Λίβανος και το Ιράν, και διατηρώντας τα δύο πόδια σε δύο βάρκες, δεν αποτελεί «πλεονέκτημα» για άσκηση μεσολάβησης εάν χρειαστεί, αλλά πρόκειται απλώς για έκφραση του διαχρονικού καιροσκοπισμού της τουρκικής εξωτερικής πολιτικής και δείγμα της τεράστιας αναξιοπιστίας της ως εταίρου και συμμάχου.
Η Επίτροπος Μάρτα Κος, η οποία επισκέφθηκε την Άγκυρα, έδειξε αμηχανία απέναντι στην επίμονη αναφορά του Χ. Φιντάν για την αναγκαιότητα άμεσης αναβάθμισης της Τελωνειακής Ένωσης.
Η Τουρκία καίγεται για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης (1996), η οποία περιορίζεται σήμερα κυρίως σε βιομηχανικά προϊόντα. Η αναβάθμιση που επιδιώκει η Άγκυρα θα αφορά τη γεωργία και τον αγροδιατροφικό τομέα, τις υπηρεσίες όπως οι μεταφορές, οι τηλεπικοινωνίες και οι χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, αλλά και τον τομέα των δημοσίων συμβάσεων, που θα ανοίξουν τον δρόμο για πρόσβαση των τουρκικών εταιρειών στις δημόσιες συμβάσεις της Ε.Ε. και, φυσικά, αντιστοίχως των ευρωπαϊκών εταιρειών στις τουρκικές συμβάσεις.
Στο κοινό Ανακοινωθέν μετά τις συνομιλίες Φιντάν-Κος, η Επίτροπος «υπενθύμισε ότι ο διάλογος για το κράτος δικαίου και τα δημοκρατικά πρότυπα αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των σχέσεων Ε.Ε.-Τουρκίας. Χαιρέτισε επίσης τη συμμετοχή της Τουρκίας στη συνεχιζόμενη άτυπη διαδικασία για το Κυπριακό υπό την αιγίδα του Γενικού Γραμματέα των Ηνωμένων Εθνών και τόνισε τη σημασία της προώθησης πρωτοβουλιών που οικοδομούν εμπιστοσύνη».
Στην προσπάθεια εξωραϊσμού και υποβάθμισης των προβλημάτων, η Κομισιόν κάνει σοβαρές «εκπτώσεις» σε ό,τι αφορά τις υποχρεώσεις της Τουρκίας.
Οι σοβαρές παραβιάσεις του κράτους δικαίου και των ανθρωπίνων δικαιωμάτων στην Τουρκία, με κορυφαία τη φυλάκιση του ηγέτη της αντιπολίτευσης και δημάρχου Κωνσταντινούπολης, Ε. Ιμάμογλου, υποβαθμίζονται σε μια απλή «υπενθύμιση» από την Επίτροπο Κος ότι το κράτος δικαίου είναι «αναπόσπαστο μέρος των σχέσεων Ε.Ε.-Τουρκίας».
Σε ό,τι αφορά την Κύπρο, όσο κι αν προσπαθεί η κ. Κος, το μεγάλο εμπόδιο για την αναβάθμιση της Τελωνειακής Ένωσης παραμένει η μη αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας από την Τουρκία. Η υποχρέωση που είχε αναληφθεί ήδη από την έναρξη των ενταξιακών διαπραγματεύσεων της Τουρκίας πριν από δώδεκα χρόνια δεν έχει εκπληρωθεί και είναι προφανές ότι Τελωνειακή Ένωση με μια Ευρωπαϊκή Ένωση των 27 χωρίς την Κύπρο δεν είναι δυνατή.
Και εδώ η κ. Κος φρόντισε να είναι επιεικής με την Τουρκία, καθώς αρκέστηκε να χαιρετίσει τη συμμετοχή της Τουρκίας στην άτυπη διαδικασία των Ηνωμένων Εθνών. Όμως η Τουρκία δεν αρκεί να συμμετέχει σε μια διαδικασία υπό τον ΟΗΕ, αλλά οφείλει να συμβάλει στην επίλυση του Κυπριακού βάσει των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ για διζωνική δικοινοτική ομοσπονδία, χωρίς εγγυήσεις και ξένα κατοχικά στρατεύματα, και βάσει του κοινοτικού κεκτημένου.
Με συμμετοχή σε διαδικασίες τις οποίες η ίδια τορπιλίζει, είναι προφανές ότι δεν μπορεί να λάβει το «συγχωροχάρτι» που πιθανόν επιθυμεί να της δώσει η κ. Κος και κάποιες ευρωπαϊκές πρωτεύουσες.
Και φυσικά παραμένουν το casus belli εναντίον κράτους-μέλους, η αμφισβήτηση της κυριαρχίας κράτους-μέλους και των κυριαρχικών δικαιωμάτων δύο κρατών-μελών, καθώς και η υποχρέωση καλής γειτονίας με τα κράτη-μέλη, τα οποία η κ. Κος ξέχασε να «υπενθυμίσει» στην Τουρκία.
