Σε μια ιστορική επίσκεψη, καθώς είναι η πρώτη Κύπριου Προέδρου στο Καζακστάν, ο Νίκος Χριστοδουλίδης βρέθηκε στην Αστάνα, όπου στη συνάντησή του με τον Πρόεδρο της μεγάλης αυτής χώρας της Κεντρικής Ασίας, Κασίμ-Ζομάρτ Τοκάγιεφ, επιβεβαιώθηκε η στενή συνεργασία των δύο χωρών σε όλους τους τομείς.
Όμως οι κοινές δηλώσεις των δύο ηγετών, ιδιαίτερα οι αναφορές τους στο Κυπριακό και στον σεβασμό των αποφάσεων του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, καταδεικνύουν ότι η συστηματική προσπάθεια της Λευκωσίας να διευρύνει το ρήγμα που έχει αρχίσει να εμφανίζεται στην παραδοσιακά ισχυρή τουρκική επιρροή στις τουρκογενείς χώρες της Κεντρικής Ασίας αποδίδει σταδιακά καρπούς.
Ο Πρόεδρος του Καζακστάν, στις κοινές δηλώσεις του με τον Ν. Χριστοδουλίδη, τόνισε ότι τόσο η χώρα του όσο και η Κύπρος πιστεύουν πως οι όποιες διαφορές πρέπει να επιλύονται μέσω του διαλόγου και της διπλωματικής οδού, σημειώνοντας ότι ο Χάρτης των Ηνωμένων Εθνών και τα ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας πρέπει να τηρούνται αυστηρά. Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης δήλωσε ότι ενημέρωσε τον Πρόεδρο του Καζακστάν για τις τελευταίες εξελίξεις στο Κυπριακό και επανέλαβε την ετοιμότητά του για επανέναρξη των συνομιλιών με στόχο μια συνολική λύση, στη βάση του συμφωνημένου πλαισίου των Ηνωμένων Εθνών και των σχετικών ψηφισμάτων του Συμβουλίου Ασφαλείας. Επίσης, εξέφρασε δημόσια τις ευχαριστίες του προς τον Πρόεδρο του Καζακστάν για τη στάση αρχών που τηρεί η χώρα του στο Κυπριακό, καθώς και για τη συνεπή στήριξη στην κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της Κυπριακής Δημοκρατίας.
Η Κύπρος εργάζεται μεθοδικά τα τελευταία δύο χρόνια, τόσο διμερώς όσο και σε ευρωπαϊκό επίπεδο, για την προώθηση των σχέσεων με τις λεγόμενες «τουρκογενείς» χώρες της Κεντρικής Ασίας, οι οποίες επί σειρά ετών, από τότε που ο Τουργκούτ Οζάλ διατύπωσε το δόγμα του «τουρκικού κόσμου», θεωρούνται τμήμα της σφαίρας επιρροής της Άγκυρας.
Βεβαίως, χώρες όπως το Καζακστάν, το Ουζμπεκιστάν και το Τουρκμενιστάν, που αποκτούν ολοένα και σημαντικότερο ρόλο λόγω των ενεργειακών πόρων, των σπανίων γαιών αλλά και της κρίσιμης γεωπολιτικής τους θέσης, αναζητούν πλέον τη δική τους θέση στο διεθνές σύστημα και αποβλέπουν στην ανάπτυξη των σχέσεων τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση, γεγονός που αποδυναμώνει σταδιακά την τουρκική επιρροή.
Η Τουρκία ασκεί πιέσεις τα τελευταία χρόνια, ώστε να γίνει αποδεκτό στην Οργάνωση Τουρκικών Κρατών και το ψευδοκράτος, κάτι που οι προσεκτικοί ηγέτες των χωρών αυτών έχουν απορρίψει, γνωρίζοντας ότι θα προκαλούσε σοβαρή κρίση στις σχέσεις τους με την Ευρωπαϊκή Ένωση.
Τον Απρίλιο του 2025 επήλθε ένα σημαντικό πλήγμα στην τουρκική πολιτική, καθώς οι χώρες της Κεντρικής Ασίας, Καζακστάν, Κιργιζία, Τατζικιστάν, Τουρκμενιστάν και Ουζμπεκιστάν, συμμετείχαν στη Σύνοδο Κορυφής ΕΕ-Κεντρικής Ασίας στην Αστάνα, προκαλώντας κύμα αντιδράσεων στο εσωτερικό της Τουρκίας.
Οι χώρες αυτές συνυπέγραψαν τη Διακήρυξη με την οποία αναγνωρίζεται η Κυπριακή Δημοκρατία, βάζοντας έτσι τέλος στις προσπάθειες της Άγκυρας να αναγνωριστεί η αποσχιστική οντότητα του ψευδοκράτους. Η Διακήρυξη της Αστάνα, που εκδόθηκε στις 4 Απριλίου 2025, ανέφερε στις πρώτες παραγράφους της:
«Στο ίδιο πλαίσιο, δεσμευτήκαμε να σεβαστούμε τις ανωτέρω αρχές, ιδίως την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα όλων των κρατών στο πλαίσιο όλων των διεθνών και περιφερειακών φόρουμ και να απόσχουμε από τη λήψη μέτρων που αντιβαίνουν στις αρχές αυτές.Στο ίδιο πνεύμα, επαναβεβαιώσαμε την ισχυρή προσήλωσή μας στις σχετικές αποφάσεις 541 (1983) και 550 (1984) του Συμβουλίου Ασφαλείας των Ηνωμένων Εθνών.Τονίσαμε ότι η συμμετοχή στα πλαίσια περιφερειακής συνεργασίας θα πρέπει να σέβεται πλήρως αυτές τις διεθνείς αρχές, οι οποίες παραμένουν ουσιώδεις για την ενίσχυση των σχέσεων ΕΕ–Κεντρικής Ασίας».
Η αναφορά αυτή της Κοινής Διακήρυξης συνιστά αναγνώριση της κυριαρχίας και της εδαφικής ακεραιότητας της Κυπριακής Δημοκρατίας, ενώ η ειδική αναφορά στα σχετικά ψηφίσματα του Συμβουλίου Ασφαλείας του ΟΗΕ, που αφορούν την απόρριψη της αποσχιστικής οντότητας του ψευδοκράτους και την αναγνώριση της Κυπριακής Δημοκρατίας ως του μόνου εκπροσώπου της Κύπρου, είναι ιδιαίτερης σημασίας.
Τον τελευταίο χρόνο, μετά από μια μεγάλη διπλωματική κινητοποίηση της Λευκωσίας και του υπουργού Εξωτερικών Κωνσταντίνου Κόμπου, άνοιξαν πρεσβείες του Ουζμπεκιστάν, του Καζακστάν και του Τουρκμενιστάν στην Κυπριακή Δημοκρατία.
Κατά τη διάρκεια της επίσκεψης του Νίκου Χριστοδουλίδη στην Αστάνα, οι δύο χώρες υπέγραψαν πέντε Μνημόνια Συναντίληψης που αφορούν την ανώτατη εκπαίδευση και έρευνα, τον πολιτισμό, τον αθλητισμό, τις τεχνολογίες πληροφορικής και επικοινωνιών, την κυβερνοασφάλεια και την ηλεκτρονική διακυβέρνηση, ενώ υπεγράφη και Μνημόνιο Συναντίληψης μεταξύ των Εμπορικών Επιμελητηρίων Κύπρου και Καζακστάν.
Ο Κύπριος Πρόεδρος ταξίδεψε στο Καζακστάν με πτήση του κρατικού αερομεταφορέα της χώρας, εγκαινιάζοντας ουσιαστικά την απευθείας αεροπορική σύνδεση της Αστάνα με τη Λάρνακα.
Ο Πρόεδρος Χριστοδουλίδης επισήμανε ακόμη ότι η επικείμενη Κυπριακή Προεδρία του Συμβουλίου της ΕΕ υποστηρίζει έντονα την περαιτέρω ενίσχυση της στρατηγικής συνεργασίας ΕΕ-Καζακστάν, ιδιαίτερα σε τομείς όπως η συνδεσιμότητα, οι μεταφορές, η ενέργεια, ο ψηφιακός μετασχηματισμός και η πράσινη μετάβαση.
Από την πλευρά του, ο Πρόεδρος Τοκάγιεφ, με ειδική αναφορά στις περίπου 400 κυπριακές εταιρείες που έχουν επενδύσει στο Καζακστάν, πρότεινε τη συγκρότηση Διακυβερνητικού Συμβουλίου Συνεργασίας μεταξύ των δύο χωρών, αλλά και τη συμμετοχή της Κύπρου στο έργο του διαδρόμου TransGas, σημειώνοντας ότι η Κυπριακή Δημοκρατία θεωρείται ναυτιλιακό κέντρο διεθνούς εμβέλειας.
