Ο τελευταίος μήνας έφερε μεγάλη μεταβλητότητα στις αγορές. Το πετρέλαιο εκτοξεύτηκε, οι μετοχές και τα ομόλογα ξεπουλήθηκαν. Μπορούμε όμως να βγάλουμε και πολλά χρήσιμα συμπεράσματα για την κατάσταση της αμερικανικής οικονομίας και των χρηματαγορών.
Στην αγορά μετοχών, είδαμε ευρεία πτώση. Τα κέρδη των τελευταίων έξι μηνών εξανεμίστηκαν σε λίγες ημέρες. Ήταν αυτό το ξεπούλημα παράλογο; Οι μετοχές ξεκίνησαν τη χρονιά σε συνθήκες υπερτιμολόγησης. Μια διόρθωση και μια παύση στο ράλι ήταν θεμιτή. Οι επενδυτές σε μεγάλο βαθμό πούλησαν κερδοφόρες θέσεις, και τους δόθηκε ευκαιρία να επανακατανείμουν τα χαρτοφυλάκιά τους. Τέτοιες συνθήκες «δημιουργικής καταστροφής» είναι απαραίτητες για την υγιή λειτουργία των αγορών. Με βάση τις πιο πρόσφατες εξελίξεις στη Μέση Ανατολή, με την εκεχειρία, οι αγορές φτάνουν κοντά στα υψηλά που είχαν πριν τον πόλεμο.
Ιδιαίτερα ενδιαφέρουσα ήταν η κίνηση στον χρυσό. Σκεπτόμενος κανείς λογικά, θα έλεγε ότι μια γεωπολιτική αναταραχή θα έφερνε το πολύτιμο μέταλλο σε νέες τιμές ρεκόρ. Αυτό που έγινε ήταν το αντίθετο. Έφτασε να χάνει μέχρι και 1.000$ από τα ιστορικά υψηλά του. Στην πραγματικότητα, ο χρυσός έχει γίνει το νέο ασφαλές καταφύγιο. Λόγω των εξαιρετικά υψηλών κρατικών χρεών στις οικονομίες, οι επενδυτές πλέον δεν αντιλαμβάνονται τα κρατικά ομόλογα ως τα κατεξοχήν ασφαλή καταφύγια. Ο χρυσός είναι σαν ένα απάνεμο λιμάνι, με υψηλή ρευστότητα και μηδενικό ρίσκο. Στο περιβάλλον αστάθειας που δημιουργήθηκε, οι επενδυτές πούλησαν τις θέσεις τους σε χρυσό, ώστε να εκμεταλλευτούν τις ευκαιρίες αγοράς στην αγορά μετοχών. Κατά κάποιον τρόπο, η τιμή στο πολύτιμο μέταλλο ήταν σαν να είχε ήδη προεξοφλήσει την επερχόμενη αστάθεια.
Συνοψίζοντας και κοιτώντας τη μεγάλη εικόνα, η γεωπολιτική αναταραχή των τελευταίων εβδομάδων δημιούργησε ορισμένα προηγούμενα. Μάθαμε το σημείο στήριξης των μετοχών. Δηλαδή το κατώτερο σημείο τους. Ενώ πλέον παγιώθηκε και η σημασία του χρυσού ως ασφαλές καταφύγιο, προκειμένου να χρησιμοποιηθεί σε περιπτώσεις έκτακτης ανάγκης για άντληση ρευστότητας. Μια ακόμα παρατήρηση αφορά τις αγορές συναλλάγματος. Το δολάριο απέδειξε εκ νέου την αξία του ως το παγκόσμιο ασφαλές καταφύγιο. Με την αρχή των επιχειρήσεων στη Μέση Ανατολή, οι επενδυτές στράφηκαν μαζικά στο δολάριο για ασφάλεια. Οι φήμες λοιπόν περί αποδολαριοποίησης διαψεύστηκαν για ακόμα μια φορά.
Η αγορά πετρελαίου τι μας λέει; Αν κάποιος δει τα μελλοντικά συμβόλαια τόσο για το διεθνές Brent όσο και για το αμερικανικό WTI, βλέπει ότι οι τιμές του Δεκεμβρίου είναι σχεδόν αμετάβλητες σε σχέση με την αρχή του χρόνου. Η ιστορία που λέει λοιπόν αυτή η αγορά είναι ότι οι πιθανές επιπλοκές στις εφοδιαστικές αλυσίδες που συνδέονται με τον Περσικό Κόλπο θα έχουν επιλυθεί σε σχετικά σύντομο χρονικό διάστημα. Παρ' όλα αυτά, αν οι πρόσφατες αυξήσεις στο μαύρο χρυσό παγιωθούν, τότε υπάρχει κίνδυνος για αύξηση του πληθωρισμού ευρύτερα στην οικονομία. Είναι σημαντικό να τονίσουμε τη θέση των ΗΠΑ στην αγορά πετρελαίου. Με παραγωγικό πλεόνασμα και εξαγωγική ισχύ, οι ΗΠΑ ωφελούνται από τις υψηλές τιμές.
Καταλήγοντας, εστιάζοντας στις αγορές, αντιλαμβανόμαστε ότι η τρέχουσα γεωπολιτική κατάσταση αντιμετωπίζεται σαν μια σύντομη αναταραχή που δεν βλάπτει τα θεμελιώδη μεγέθη της αμερικανικής οικονομίας. Το AI συνεχίζει να έχει κυρίαρχη θέση, ως βασικός αναπτυξιακός μοχλός. Οι αναταράξεις στο πετρέλαιο εκλαμβάνονται σαν πρόσκαιρες παρά δομικές. Το πρόσφατο ξεπούλημα ήταν πιο πολύ αφορμή για ανακατανομή χαρτοφυλακίων και επανατοποθέτηση επενδυτών, παρά αμφισβήτηση στην ουσία των αποτιμήσεων. Το μέλλον δεν μπορεί να προβλεφθεί, αλλά τα δεδομένα δείχνουν ότι η οικονομία στηρίζεται σε ισχυρούς πυλώνες δίχως να δείχνει σημάδια ρωγμών.
* Ο Ηλίας Αρβανιτάκης είναι Οικονομολόγος - Αναλυτής, Morgan Stanley
