Mε τον πόλεμο στο Ιράν να περιορίζει τις εξαγωγές πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο, οι κυβερνήσεις ανά τον κόσμο διαθέτουν μια κρίσιμη γραμμή άμυνας απέναντι στην εκτόξευση των τιμών, τα έκτακτα αποθέματα.
Στις ΗΠΑ τα στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου (SPR) δημιουργήθηκαν τη δεκαετία του 1970 σαν δίχτυ ασφάλειας απέναντι σε ενεργειακές κρίσεις. Οι αυξήσεις στις τιμές πετρελαίου και βενζίνης που προκλήθηκαν από τη σύρραξη με το Ιράν ασκούν πίεση στη αμερικανική κυβέρνηση και άλλες να αξιοποιήσουν τα αποθέματα αυτά.
Συνολικά, τα 32 κράτη που είναι μέλη στον Διεθνή Οργανισμό Ενέργειας διαθέτουν τουλάχιστον 1,2 δισεκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου αποθηκευμένα, σύμφωνα με την International Energy Agency (IEA) που εποπτεύει τον συντονισμό αποδέσμευσης αποθεμάτων.
H IEA με έδρα το Παρίσι έχει συμβάλλει στην υλοποίηση πέντε τέτοιων παρεμβάσεων. Στην προετοιμασία για τον Πόλεμο του Κόλπου το 1991, μετά τους τυφώνες Rita και Katrina το 2005, μετά την έκρηξη του εμφυλίου στη Λιβύη το 2011 και δύο φορές το 2022, αντιδρώντας στις διαταραχές που προκάλεσε ο πόλεμος στην Ουκρανία.
Μεταξύ των μελών της ΙΕΑ, οι ΗΠΑ διαθέτουν το μεγαλύτερο απόθεμα ασφάλειας, τέσσερεις αυστηρά φυλασσόμενες εγκαταστάσεις κατά μήκος του κόλπου του Μεξικού. Αυτές οι τεράστιες υπόγειες υποδομές έχουν χωρητικότητα να αποθηκεύσουν πάνω από 700 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου.
Σύμφωνα με το αμερικανικό υπουργείο Ενέργειας, σήμερα περιέχουν γύρω στα 415 εκατομμύρια βαρέλια, δηλαδή είναι γεμάτες κατά 60%.
Η Κίνα, ο μεγαλύτερος εισαγωγέας πετρελαίου στον κόσμο, δημιούργησε τα τελευταία χρόνια ένα υποδομές μεγαλύτερης χωρητικότητας. Διαθέτει περίπου 1,4 δισεκατομμύρια βαρέλια αργού πετρελαίου σε στρατηγικές αποθήκες, σύμφωνα με εκτιμήσεις του πανεπιστημίου Columbia.
Στις 9 Μαρτίου οι υπουργοί Οικονομικών των χωρών του G7 – ΗΠΑ, Καναδάς, Ηνωμένο Βασίλειο, Γαλλία, Γερμανία, Ιταλία, Ιαπωνία - δήλωσαν ότι είναι έτοιμοι να αξιοποιήσουν στρατηγικά αποθέματα πετρελαίου αλλά ότι δεν έχουν φτάσει ακόμη στο σημείο να προχωρήσουν σε τέτοια δράση, σύμφωνα με το Bloomberg.
Στις ΗΠΑ ο πρόεδρος Τραμπ δείχνει διστακτικός στο να απελευθερώσει πετρέλαιο από τα στρατηγικά αποθέματα, χαρακτηρίζοντας τις υψηλές τιμές ενέργειας προσωρινές.
Η κυβέρνηση της Ιαπωνίας έδωσε εντολή στις βάσεις αποθήκευσης πετρελαίου να προετοιμαστούν για ενδεχόμενη απελευθέρωση, δείχνοντας ότι η χώρα μπορεί να προχωρήσει ανεξάρτητα. Η Ινδία ανακοίνωσε στις 9 Μαρτίου ότι δεν σκοπεύει να χρησιμοποιήσει τα αποθέματα της.
Μπορεί πάντως η αποδέσμευση στρατηγικών αποθεμάτων να καλύψει το κενό που προκαλεί ο στραγγαλισμός των Στενών του Ορμούζ;
Υπάρχουν αμφιβολίες. Ακόμη και αν ο μέγιστος ρυθμός εκμετάλλευσης του SPR στις ΗΠΑ συνδυαστεί με ροές από άλλα μέλη της ΙΕΑ, θα μπορεί να καλύψει μόνο ένα μέρος από τα 11 με 16 εκατομμύρια βαρέλια προμήθειας πετρελαίου από τον Περσικό Κόλπο που χάνονται καθημερινά, σύμφωνα με τη Citigroup.
H μέγιστη δυνατότητα εκμετάλλευσης του στρατηγικού αποθέματος των ΗΠΑ είναι 4,4 εκατομμύρια βαρέλια την ημέρα, σύμφωνα με το υπουργείο Ενέργειας των ΗΠΑ, ενώ απαιτούνται 13 ημέρες για να φτάσει το πετρέλαιο στην ανοιχτή αγορά μετά από προεδρική απόφαση.
Γιατί η κυβέρνηση Τραμπ διστάζει να αξιοποιήσει το στρατηγικό απόθεμα πετρελαίου; Ένα επιχείρημα είναι ότι οι αγορές πετρελαίου διαθέτουν επαρκή προσφορά για να αντέξουν την κρίση, ότι υπάρχει τεράστιο πλεόνασμα.
Μέρος της διστακτικότητας της κυβέρνησης Τραμπ μπορεί να είναι και πολιτικό. Ο Τραμπ και οι Ρεπουμπλικανοί για χρόνια κατηγορούσαν την κυβέρνηση Biden για εκμετάλλευση των αποθεμάτων πετρελαίου των ΗΠΑ. Μια κίνηση αποδέσμευσης τώρα θα μπορούσε να τους εκθέσει σε κριτική από τους Δημοκρατικούς.
