Η εκλογή του Ντόναλντ Τραμπ τον Νοέμβριο του 2024 είχε θεωρηθεί ως πολύ θετική για τους μετόχους των πετρελαϊκών εταιρειών ανά τον κόσμο. Σχεδόν 15 μήνες μετά, είναι σαφές πως οι πετρελαϊκές μετοχές δεν περνούν τη χρυσή περίοδο που είχαν φανταστεί αρκετοί.
Μία γρήγορη ματιά σε δύο χαρακτηριστικά ETFs που επενδύουν σε πετρελαϊκές εταιρείες, το XLE (XLE NYSE) το οποίο επενδύει σε αμερικανικές και το SPYN (SPYN XETRA) το οποίο επενδύει σε ευρωπαϊκές, είναι αρκετή για να αντιληφθούμε πως δεν έχουν υπεραποδώσει σε σχέση με τους βασικούς χρηματιστηριακούς δείκτες.
Το μεν XLE σημειώνει άνοδο της τάξης του 11% από την δεύτερη εβδομάδα του Νοεμβρίου 2024, το δε SPYN της τάξης του 22%. Καθώς η άνοδος του S&P 500 για το ίδιο χρονικό διάστημα είναι περίπου 16% και του ευρωπαϊκού δείκτη STOXX 600 είναι κοντά στο 21%, είναι φανερό πως οι αμερικανικές πετρελαϊκές εταιρείες έχουν μάλλον υστερήσει ενώ οι ευρωπαϊκές απλώς έχουν ακολουθήσει την πορεία των βασικών δεικτών.
Αν μάλιστα λάβουμε υπόψη μας το γεγονός πως από την αρχή του 2026 τα δύο πετρελαϊκά ETFs έχουν μία αξιοσημείωτη απόδοση, 17% περίπου το XLE και σχεδόν 10% το SPYN, αντιλαμβανόμαστε πως μέχρι πολύ πρόσφατα οι πετρελαϊκές μετοχές στην ουσία υστερούσαν σημαντικά σε σχέση με την ευρύτερη χρηματιστηριακή αγορά (για το ίδιο διάστημα ο STOXX 600 ανεβαίνει κατά 3,70% και ο S&P 500 είναι σχεδόν αμετάβλητος).
Θα μπορούσε κανείς να πει πως η πορεία των πετρελαϊκών μετοχών κατά τους τελευταίους 15 μήνες είναι απογοητευτική αλλά η αλήθεια είναι διαφορετική διότι κατά το ίδιο διάστημα η τιμή του αργού πετρελαίου έχει πέσει σημαντικά. Μέσα στο 2025 η πτώση ήταν της τάξης του 20% για τις δύο βασικές χρηματιστηριακές ποικιλίες του αργού πετρελαίου, την Brent και την West Texas Intermediate και πολλοί ειδικοί εκτιμούν πως το ισοζύγιο προσφοράς και ζήτησης θα είναι τέτοιο για το 2026 που η άνοδος του πετρελαίου για τον Ιανουάριο δύσκολα θα διατηρηθεί στη συνέχεια.
Πώς κατάφεραν λοιπόν οι μεγάλες εταιρείες να αντιμετωπίσουν τις αντίξοες συνθήκες και να αποφύγουν την σημαντική πτώση των μετοχών τους; Σύμφωνα με τον Javier Blas, αρθρογράφο του Bloomberg που ειδικεύεται στα ενεργειακά ζητήματα, οι διοικήσεις των μεγάλων επιχειρήσεων του κλάδου έχουν δώσει πολύ μεγάλη σημασία στον πολύ αυστηρό έλεγχο των καθημερινών εξόδων τους, έχουν μειώσει σημαντικά το προσωπικό τους και έχουν περιορίσει τα έξοδα για την έρευνα και ανάπτυξη νέων κοιτασμάτων για να αυξήσουν την παραγωγή ταμειακών ροών.
Την ίδια στιγμή έχουν αυξήσει και την παραγωγή τους, όπως επισήμανε επίσης ο Blas και όπως προκύπτει και από την σχετική αρθρογραφία του διεθνούς οικονομικού Τύπου. Σε άρθρο του Bloomberg από την 30η Ιανουαρίου μετά την ανακοίνωση των οικονομικών αποτελεσμάτων της Exxon Mobil και της Chevron για το 2025 τα οποία ήταν ανώτερα των εκτιμήσεων διαβάσαμε πως η παραγωγή της Exxon Mobil σημείωσε υψηλό 40 ετών, ενώ η Chevron αναμένει για φέτος αύξηση της τάξης του 8%, μετά από το 20% για το 2025.
Και οι δύο εταιρείες δίνουν μεγάλη έμφαση στις διεθνείς δραστηριότητές τους, προσπαθώντας να επικεντρωθούν σε κοιτάσματα με χαμηλό κόστος εξόρυξης πετρελαίου και αερίου για να κρατήσουν υψηλά τα κέρδη τους. Στην Ευρώπη, η Shell αναμένεται να συνεχίσει την αύξηση της παραγωγής της μαζί με τη συγκράτηση των εξόδων, ενώ και αυτή δίνει έμφαση στις δραστηριότητές της ανά τον κόσμο, αυξάνοντας τις επενδύσεις της στη Νιγηρία.
Ο συνδυασμός αυτός έχει φέρει πολύ καλά αποτελέσματα για τις επιχειρήσεις. Ο Blas, στο άρθρο του από την 14η Ιανουαρίου, επισήμανε πως οι συνολικές ελεύθερες ταμειακές ροές των 5 μεγαλύτερων διεθνών εταιρειών του κλάδου [Exxon Mobil (XOM NYSE), Chevron (CVX NYSE), Shell (SHELL AMSTERDAM), BP (BP LONDON) και Total Energies (TTE PARIS)] αναμένεται να έχουν φθάσει τα 96 δισεκατομμύρια δολάρια για το 2025 με την μέση τιμή του West Texas Intermediate λίγο κάτω από 65 δολάρια/βαρέλι.
Το 2008, δηλαδή 17 χρόνια πριν, με τη μέση τιμή του WTI σχεδόν στα 100 δολάρια/βαρέλι, η αντίστοιχη επίδοση ήταν 100 δισ. δολάρια.
Αυτό δείχνει πολύ καθαρά πόσο έχει αυξηθεί η αποτελεσματικότητα του κλάδου στην παραγωγή μετρητών. Οι αυξημένες ταμειακές ροές και το επακόλουθο πλεόνασμα μετρητών έχει βοηθήσει τις εταιρείες να μοιράσουν πολύ μεγάλα ποσά στους μετόχους τους, κάτι που προφανώς έχει παίξει καίριο ρόλο στην ανθεκτικότητα των μετοχών.
Στο άρθρο του Bloomberg της 30ης Ιανουαρίου είδαμε πω οι πέντε μεγάλες διεθνείς εταιρείες που αναφέραμε προηγουμένως έχουν ξοδέψει συνολικά 536 δισεκατομμύρια δολάρια από το 2021 για την διανομή μερισμάτων και την αγορά ιδίων μετοχών.
Η βελτίωση της αποτελεσματικότητας των εταιρειών καθώς έπεφτε η τιμή του πετρελαίου φαίνεται πως έχει κάνει τους επενδυτές να πιστέψουν πως θα συνεχίσουν να παράγουν γιγαντιαίες ταμειακές ροές και να ανταμείβουν πλουσιοπάροχα τους μετόχους τους.
Αυτό πιθανότατα εξηγεί το νέο ιστορικό υψηλό που πέτυχε η Exxon Mobil στην αρχή της χρονιάς και την ελάχιστη απόσταση της μετοχής της Chevron από μία αντίστοιχη επίδοση (οι ευρωπαϊκές δεν είναι τόσο κοντά σε παρόμοια ρεκόρ αλλά έχουν σαφώς θετική πορεία τώρα τελευταία).
Είναι όμως σωστή αυτή η αισιόδοξη στάση την στιγμή που οι περισσότερες προβλέψεις ειδικών αναφέρονται σε διατήρηση του αρνητικού κλίματος για την τιμή του πετρελαίου, τουλάχιστον για το 2026;
Ο Blas πιστεύει πως αν η τιμή του πετρελαίου όντως πιεστεί περαιτέρω, τα πράγματα θα δυσκολέψουν για τους μετόχους που έχουν συνηθίσει τα μεγάλα μερίσματα και τις γιγαντιαίες αγορές ιδίων μετοχών.
Επισημαίνει βέβαια πως αυτές οι επιχειρήσεις είχαν μειώσει σημαντικά τον δανεισμό τους το 2022 και 2023 όταν είχαν εκτοξευθεί οι τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου και αυτό τους δίνει την δυνατότητα να συνάψουν νέο δανεισμό προκειμένου να κρατήσουν ψηλά τις διανομές προς τους μετόχους αν τα κέρδη μειωθούν εξαιτίας της πτώσης της τιμής του πετρελαίου.
Αναφέρεται επίσης στο γεγονός πως οι επενδυτές έχουν αρχίσει να αλλάζουν την εχθρική στάση που τηρούσαν για χρόνια προς τις βιομηχανίες ορυκτών καυσίμων και αυτό βοηθά επίσης τις μετοχές τους. Παρόλα αυτά, επιμένει πως αν το πετρέλαιο πέσει παρακάτω, οι μετοχές του κλάδου θα αντιμετωπίσουν προβλήματα.
Στο ζήτημα της διατήρησης των υψηλών ανταμοιβών προς τους μετόχους αναφερόταν προχθεσινό άρθρο του cnbc.com, με αφορμή τις επικείμενες ανακοινώσεις των οικονομικών αποτελεσμάτων των μεγάλων ευρωπαϊκών εταιρειών (οι δύο μεγάλες αμερικανικές τα έχουν ήδη ανακοινώσει όπως είδαμε νωρίτερα).
Ο Atul Arya, ανώτερο στέλεχος της S&P Global Energy που μίλησε στο cnbc, πιστεύει πως τα αποτελέσματα θα είναι γενικά αδύναμα και οι ελεύθερες ταμειακές ροές μειωμένες. Κατά την άποψή του, οι διοικήσεις ίσως αποφασίσουν την περικοπή μέρους των αγορών ιδίων μετοχών και την μείωση των επενδυτικών δαπανών αλλά σε καμία περίπτωση δεν πρόκειται να «πειράξουν» τα μερίσματα.
Μέχρι την επόμενη εβδομάδα θα έχουν ανακοινωθεί τα αποτελέσματα και των τριών μεγάλων ευρωπαϊκών εταιρειών, με την Shell να ξεκινά σήμερα πριν την έναρξη της χρηματιστηριακής συνεδρίασης. Στο επόμενο δεκαήμερο λοιπόν θα δούμε αν η διάθεση των διοικήσεων των ευρωπαϊκών μεγάλων πετρελαϊκών εταιρειών θα είναι τόσο θετική όσο αυτή των αμερικανικών και μαζί και την αντίδραση των επενδυτών.
Ας μην γελιόμαστε όμως. Ό,τι και να ειπωθεί αυτές τις μέρες, το αν θα συνεχιστεί η ανθεκτική πορεία των μεγάλων διεθνών πετρελαϊκών εταιρειών θα εξαρτηθεί από την πορεία του πετρελαίου τους επόμενους μήνες.
Όσο ικανές και να είναι οι διοικήσεις, το περιθώριο αντίδρασης δεν είναι πολύ μεγάλο για να μπορεί να αντέξουν τα μερίσματα και οι αγορές ιδίων μετοχών μία περαιτέρω υποχώρηση. Αν όμως ο Blas κάνει λάθος, τότε αυτές οι μετοχές μπορεί να εξελιχθούν σε πρωταγωνιστές του 2026.
