Η αλλαγή καθεστώτος στη Βενεζουέλα ήταν σίγουρα εντυπωσιακή, εντυπωσιακότερη ακόμα και από αυτή του Νοριέγκα το 1990. Αλλά τελικά, εκτός από το σόου, αλλάζει κάτι πραγματικά στο γεωοικονομικό χάρτη;
Όσον αφορά τις αγορές άμεσα, η απάντηση είναι όχι. Η Βενεζουέλα ήταν ένα κράτος απομονωμένο, που παρήγαγε μόλις το 0.8% του παγκόσμιου πετρελαίου. Από τα 850.000-950.000 βαρέλια, τα 2/3 πηγαίνουν στην Κίνα. Είναι πιθανό το αργό πετρέλαιο Βενεζουέλας να μειωθεί ή να σταματήσει όσο διαρκεί η αναταραχή. Αυτή η παραγωγή θα αντικατασταθεί λογικά σύντομα. Ακόμα και μια δευτεριάτικη αντίδραση στην αγορά της ενέργειας λογικά θα είναι βραχυπρόθεσμη.
Μακροπρόθεσμα τα πράγματα είναι ρευστά. Οι χειρισμοί όμως του Λευκού Οίκου ανεβάζουν τα ρίσκα.
H χώρα να «κάθεται» πάνω στα μεγαλύτερα αποδεδειγμένα κοιτάσματα πετρελαίου παγκοσμίως. Με 303 δισ. βαρέλια μπορεί να τροφοδοτήσει μόνη της την παγκόσμια αγορά για 7.5 χρόνια. Όμως η επανείσοδος της στην παγκόσμια παραγωγή, ακόμα και με τις καλύτερες συνθήκες αργεί. Για να αυξήσει την παραγωγή της χρειάζονται πέντε τουλάχιστον χρόνια, αφού ξοδευτούν $58δισ προκειμένου να αναβαθμιστούν οι υποδομές που είναι πλέον πεντηκονταετίας, σύμφωνα με το CNN.
Όπως, όμως, ο Λευκός Οίκος χειρίστηκε το ζήτημα, πυροβόλησε ουσιαστικά τα πόδια του. Ο χρόνος δεν είναι υπέρ του σχεδίου Τραμπ για ανάληψη της διοίκησης της Βενεζουέλας. Η άρνηση του να χρήσει την Μαρία Ματσάδο (την ηγέτη της αντιπολίτευσης που τιμήθηκε αντί του Αμερικανού Προέδρου με το Νόμπελ Ειρήνης), αφήνει ένα κενό. Ο ίδιος, για προσωπικούς λόγους, προτιμά να συνεργαστεί με την Ντέλσυ Ροντρίγκεζ, την αντιπρόεδρο του καθεστώτος Μαδούρο, σαμποτάροντας την ίδια του την επιτυχία. Η ίδια όμως, εν μέσω αντιφατικών αναφορών ότι βρισκόταν στη Μόσχα, δήλωσε πως ο «Μαδούρο είναι ο ηγέτης, και είναι απαχθείς».
Όσο η κατάσταση παραμένει ρευστή, το καθεστώς, που έχει το στρατό, και τα λατινοαμερικανικά (συνολικά) καρτέλ ναρκωτικών που δεν θα θέλουν Αμερικανούς τόσο νότια στην ήπειρο θα έχουν χρόνο να οργανωθούν. Η αντιπολίτευση, απογοητευμένη, δεν θα μπορεί να δικαιολογήσει στους ψηφοφόρους της το να ταχθεί με την Αμερική εφόσον παραμεριστεί η Ματσάδο για τις ιδιοτροπίες του Αμερικανού ηγέτη. Όσο λοιπόν περνούν οι μέρες αβεβαιότητας, η επιστροφή του καθεστώτος (που επέζησε από το θάνατο του Ούγκο Τσάβεζ), ή ακόμα και ένας εμφύλιος, γίνονται πιο πιθανά σενάρια.
Για να μπορέσει ο Ντόναλντ Τραμπ να «διοικήσει» τη Βενεζουέλα, θα χρειαστεί σε τέτοια σενάρια, έντονη στρατιωτική παρουσία. Και εκεί, η γεωγραφία αναλαμβάνει να τον δυσκολέψει με την κατάσταση να είναι χειρότερη και από το Βιετνάμ. Ακόμα και αν ελέγξει το Καράκας (μια αρκετά προστατευμένη πόλη) και τις Κεντρικές Πεδιάδες του πετρελαίου (ξερές το Νοέμβριο-Μάιο, αλλά βαλτώδεις το Μάιο-Νοέμβριο), θα έχει να αντιμετωπίσει τις ζούγκλες και τα υψίπεδα του νότου, που καλύπτουν το 50% της χώρας. Από εκεί αντάρτες μπορούν να χτυπούν και να ανεφοδιάζονται τακτικά. Η χώρα έχει 1300 χιλιόμετρα σύνορα σε βουνά, από τα οποία μπορούν άπαντες να μπουν, να χτυπήσουν, και να φύγουν. Η εισβολή για την Αμερική ίσως δεν είναι δύσκολη. Αλλά το να μείνει, να χτίσει, και να διοικήσει, σε τέτοιες συνθήκες φαντάζει τεράστια πρόκληση.
Με τους έως τώρα χειρισμούς, τα μόνα σενάρια στα οποία ο Λευκός Οίκος ελέγχει τη Βενεζουέλα μακροπρόθεσμα είναι ή με αλλαγή κατεύθυνσης και στήριξη της αντιπολίτευσης που τουλάχιστον θα βοηθούσε στη διεθνή στήριξη, (και πάλι με φόβο εμφυλίου), ή κατόπιν συμφωνίας με το Πεκίνο και τη Μόσχα να μην αναμειχθούν, στα πλαίσια της επιστροφής στις ψυχροπολεμικές «σφαίρες επιρροής». Μια συμφωνία τέτοιου μεγέθους θα είχε όμως, λογικό αντίτιμο οι ΗΠΑ να αφήσουν ήσυχες άλλες δύο γειτονιές, την Ουκρανία και την Ταιβάν, κάτι απαγορευτικό για τον γεωπολιτικό αγώνα προς την τεχνητή νοημοσύνη. Και για να έχει κέρδος, θα χρειαζόταν τουλάχιστον πέντε χρόνια, στα οποία πολλά μπορεί να συμβούν, κυρίως η αλλαγή στην ίδια την αμερικανική κυβέρνηση.
Η Delta Force είναι ένα υπερόπλο, που μπορεί να μπει σε οποιαδήποτε χώρα, και να αποσταθεροποιήσει οποιοδήποτε καθεστώς. Η σταθερότητα, όμως, και η διεθνής συναίνεση που απαιτούνται για να ξαναχτιστεί μια χώρα, και μάλιστα ο μεγαλύτερος παραγωγός πετρελαίου παγκοσμίως, ίσως προς το παρόν απουσιάζει από το οπλοστάσιο αυτού του Λευκού Οίκου.
* O Γιώργος Λαγαρίας είναι Chief Economist της Forvis Mazars Financial Planning UK.
