Η πτώση της τιμής του χρυσού, η βύθιση του μέχρι τα $4.157/oz και η πρόσκαιρη εξισορρόπηση του στο -21% από τα ιστορικά υψηλά των $5.626/oz, δεν άφησε ασυγκίνητους ούτε και όσους περιφρονούν αυτό το «βαρετό» με επενδυτικούς όρους περιουσιακό στοιχείο.
Στο άρθρο «Η μεγάλη διόρθωση του χρυσού», είχαμε παρουσιάσει τους πραγματικούς και θεμελιώδεις λόγους, που είχαν υφαρπάξει το σκήπτρο του βασιλιά της επενδυτικής σιγουριάς και ασφάλειας. Ο χρυσός ουσιαστικά «τιμωρήθηκε», από την αποφασιστικότητα που επέδειξε η Fed στην κατεύθυνση της μη μείωσης των επιτοκίων και της ισχυροποίησης του δολαρίου. Κι έτσι παρ’ όλο που τα θεμελιώδη αίτια που οδήγησαν το μέταλλο σε αυτά τα αστρονομικά επίπεδα, όπως είναι η παγκόσμια αβεβαιότητα και η ανάγκη για προστασίας έναντι των νομισματικών κρίσεων, παραμένουν σε ισχύ, η τιμή του χρυσού υπέστη μια πρωτοφανή υποχώρηση.
Όπως αποδείχθηκε, πίσω από την ραγδαία υποχώρηση του χρυσού κρύβεται ένα άγριο «σορτάρισμα». Σύμφωνα με τα στοιχεία, δημοσιευμένα από την CFTC (Commodity Futures Trading Commission Act) που αποτελεί την πηγή των επίσημων στοιχείων για την έκθεση της Commitment of Traders (COT), φωτογραφίζονται ως «ένοχοι» μια σειρά από hedge funds και κερδοσκοπικούς traders. Οι οποίοι δεν έχουν την παραμικρή σχέση με τους συμμετέχοντες στην πραγματική αγορά φυσικού χρυσού, όπως είναι οι εξορυκτικές εταιρείες, οι βιομηχανίες, οι μονάδες «διύλισης» χρυσού, οι έμποροι, αλλά και οι κεντρικές τράπεζες.
Η εβδομαδιαία έκθεση Commitment of Traders (COT) αποκάλυψε με ακρίβεια ποιος πόνταρε στην πτώση και πότε. Σύμφωνα με την επίσημη ανακοίνωση της Επιτροπής Εμπορίου Εμπορευμάτων των ΗΠΑ (CFTC), οι «non commercial traders», δηλαδή τα hedge funds και τα κερδοσκοπικά σχήματα έχουν στην κατοχή τους περισσότερα από 56.000 συμβόλαια «short». Οι προαναφερθέντες έχουν ανοίξει θέσεις που ποντάρουν στην πτώση της τιμής του χρυσού. Μόνο την εβδομάδα που έκλεισε στις 17 Μαρτίου, οι «short» είχαν ανοίξει 3.779 νέα συμβόλαια.
Με δεδομένο ότι κάθε συμβόλαιο χρυσού αντιστοιχεί σε 100 ουγγιές μετάλλου, τα οποία με τη σημερινή τιμή να βρίσκεται στα $4.448/oz, αυτά τα νέα συμβόλαια αντιστοιχούν σε 377.900 ουγγιές που μεταφράζονται σε ένα στοίχημα ύψους $1,68 δισ. Η αξία του συνόλου των «short» θέσεων βρίσκεται στα $25 δισ. Μέσα στην ίδια αγορά των συμβολαίων κινούνται και οι παίκτες του φυσικού χρυσού με σκοπό να αντισταθμίσουν τους επιχειρηματικούς κινδύνους από τις απότομες μεταβολές του χρυσού. Για παράδειγμα εάν ένα χρυσωρυχείο δεν αντιστάθμιζε τους κινδύνους, σήμερα ο συνδυασμός του υψηλού κόστους εξόρυξης λόγω της αύξησης της τιμής των καυσίμων και της χαμηλής τιμή του τελικού ορυκτού, θα το οδηγούσε σε τεράστιες ζημίες.
Έτσι σήμερα στην πραγματικότητα η αγορά βρίσκεται σε μια εκρηκτική κατάσταση. Από τη μία πλευρά μεγάλοι θεσμικοί ακόμα ποντάρουν στην άνοδο και από την άλλη τα «hedge funds» επιταχύνουν την πτώση και οι εμπορικοί παίκτες σπεύδουν να καλύψουν τους δυνητικούς κινδύνους.
Η χρονική σύμπτωση δεν είναι τυχαία. Η CFTC δεν κάνει εικασίες· αλλά καταγράφει τις ανοικτές θέσεις που δηλώνονται αναγκαστικά από τους συμμετέχοντες στις αγορές. Τα στοιχεία δείχνουν ότι οι νέες short θέσεις προστέθηκαν ακριβώς πριν από την απότομη πτώση. Αντίστοιχες αναλύσεις από το StoneX και άλλους διαχειριστές κεφαλαίων, επιβεβαιώνουν ότι ενώ οι τιμές έπεφταν με ταχύτητα, οι «short» θέσεις των μεγάλων κερδοσκοπικών κεφαλαίων αυξάνονταν, ακολουθώντας την ταχύτητα της διόρθωσης. Το αποτέλεσμα ήταν μια κλασική αυτοεκπληρούμενη προφητεία, αυτό που στην γλώσσα των επενδυτών ονομάζεται «self-fulfilling prophecy». Όπου οι «σορτάκηδες» πίεσαν την τιμή του χρυσού προς τα κάτω, με αποτέλεσμα η πτώση να ενεργοποιήσει μηχανισμούς «stop loss» με αυτόματες πωλήσεις, οδηγώντας την αγορά σε κατάρρευση.
Δεν είναι η πρώτη φορά που βλέπουμε τέτοια δυναμική. Ο χρυσός, ένα παραδοσιακό «ασφαλές επενδυτικό καταφύγιο», έχει αποκτήσει τα τελευταία χρόνια έναν πιο δραστήριο χαρακτήρα συμμετέχοντας στα θεσμικά παιχνίδια της Wall Street. Κυρίως μέσω του χάρτινου χρυσού, δηλαδή των συμβολαίων των παραγώγων και των ETFs. Έτσι από τα $2.000/oz το 2023 έφτασε κοντά στα $5.650/oz μέσα στον περασμένο Ιανουάριο, με κέρδη άνω του 50% σε δωεκάμηνη βάση.
Μια διόρθωση της τάξης 20% μέσα σε λίγες μέρες δεν είναι απλά «υγιής». Είναι η αναπόφευκτη συνέπεια και ίσως η επιτακτική ανάγκη μιας αγοράς, όπου η υπερβολική μόχλευση και οι θέσεις των μεγάλων παικτών υπερβαίνουν κατά πολύ την πραγματική φυσική ζήτηση για χρυσό.
Όπως προαναφέρθηκε το οικοσύστημα του πραγματικού χρυσού, που καλύπτουν τις πραγματικές τους ανάγκες στον χώρο της εξόρυξης, του καθαρισμού, της εμπορίας, της κατασκευής κοσμημάτων και ηλεκτρονικών κρατούν σταθερά «short» θέσεις για hedging απένατι στις έντονες διακυμάνσεις της τιμής του χρυσού. Ωστόσο τα hedge funds, αντιθέτως, κινούνται με μοναδικό κριτήριο τις αποδόσεις και τα κέρδη, πατώντας πάνω στην ψυχολογία της στιγμής.
Τι σημαίνει αυτό για τον επενδυτή; Πρώτα απ’ όλα, ότι η τιμή του χρυσού δεν είναι πια μόνο συνάρτηση γεωπολιτικών κινδύνων, πληθωρισμού ή επιτοκίων. Είναι και συνάρτηση των θέσεων, short και long, που δημοσιεύονται ανά εβδομάδα, των λεγόμενων «net positioning reports». Θέσεις που επιταχύνουν την άνοδο όπως συνέβαινε τους τελευταίους μήνες, αλλά και την πτώση όπως συνέβη κατά τη διάρκεια της τελευταίας εβδομάδας.
Για τον Έλληνα επενδυτή που βλέπει τον χρυσό ξεκάθαρα ως ασφαλές καταφύγιο σε καιρούς αβεβαιότητας μέσω ETFs, μέσω φυσικού χρυσού, ή και μέσω μετοχών εξόρυξης, το μήνυμα είναι σαφές. Η μεταβλητότητα έχει έρθει για να μείνει και δεν θα εξαφανιστεί. Οι θεσμικοί παίκτες δεν διστάζουν να πάρουν μεγάλες θέσεις, ακόμα και αντίθετα από το «σενάριο» της μακροπρόθεσμης ανόδου. Και όταν το κάνουν, η αγορά αντιδρά με τρόπο που δεν χωράει εύκολα σε απλά γραφήματα.
Δυστυχώς τα στοιχεία της CFTC δεν προβλέπουν το μέλλον. Καταγράφουν κινήσεις που έχουν πραγματοποιηθεί. Απλώς μας λένε ποιος πόνταρε και πότε. Οπότε θα πρέπει να περιμένουμε να δούμε αν οι «short» των hedge funds θα συνεχίσουν να αυξάνουν τις θέσεις τους ή αν αρχίσουν να τις κλείνουν μαζικά. Ώστε να καταλάβουμε αν η διόρθωση έχει ολοκληρωθεί ή αν βρισκόμαστε ακόμα στην αρχή μιας μεγαλύτερης καθίζησης. Άλλωστε το κλείσιμο των συμβολαίων του τριμήνου έφτασε.
Πάντως οι μεγάλοι και σοβαροί παράγοντες του χρυσού, συνεχίζουν να αγοράζουν με σταθερό και μεθοδικό τρόπο δίχως να εστιάζουν στις διακυμάνσεις των τιμών του και τα ακραία κερδοσκοπικά παιχνίδια. Και δεν είναι τυχαίο ότι από την 1η Απριλίου 2026 τα ETF χρυσού στην Ινδία θα τιμολογούνται με βάση την τοπική ινδική spot τιμή και όχι με βάση το LBMA (London Bullion Market Association). Η Ινδία, ως ο μεγαλύτερος καταναλωτής χρυσού στον κόσμο, ουσιαστικά δηλώνει την ανεξαρτησία της από τους δυτικούς μηχανισμούς τιμολόγησης του «χάρτινου» χρυσού. Παράλληλα και η Κίνα προωθεί επιθετικά την τιμολόγηση του χρυσού σε γουάν. Και ενώ τα αποθέματα του COMEX στις ΗΠΑ σημειώνουν βουτιά, τα επίσημα αποθέματα του Shanghai Gold Exchange (SGE) βρίσκονται σε χαμηλά επίπεδα, γύρω στους 600 τόνους, υποδηλώνοντας ότι το μέταλλο απορροφάται ταχύτατα από την εγχώρια φυσική ζήτηση και δεν επιστρέφει στις διεθνείς αγορές.
