Την ώρα που ο Ντόναλντ Τραμπ απευθύνει νέα προειδοποίηση προς το Ιράν ότι σε λίγες ώρες λήγει η 48ωρη προθεσμία για να ανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ ή θα αντιμετωπίσει την… κόλαση της στρατιωτικής κλιμάκωσης, οι αναλυτές δεν αποκλείουν την εκτίναξη του πετρελαίου στα 150 δολάρια το βαρέλι και θέτουν ως πυθμένα για τον S&P 500 τις 6.000 μονάδες, που θα συνεπάγεται πτώση της τάξης του 15% από το ιστορικό υψηλό.
Στο ίδιο σενάριο οι «Κασσάνδρες» των αγορών θα επιβεβαιωθούν και τα χρηματιστήρια είναι πολύ πιθανό να εισέλθουν σε bear market. Μόνο που είναι το ίδιο πιθανό οι «αρκούδες» να… πιαστούν στη δική τους παγίδα και τελικά η κρίση να αποτελέσει αγοραστική ευκαιρία. Διότι αυτό που βλέπουμε μέχρι στιγμής στην πράξη είναι ότι οι επενδυτές αρνούνται να προεξοφλήσουν το κακό σενάριο, με τον S&P 500 να υποχωρεί μόλις κατά 6% από το υψηλό που κατέγραψε στις 27 Ιανουαρίου.
Ο σημαντικότερος δείκτης των παγκόσμιων αγορών έχει εμφανίσει ανάλογες απώλειες σε περιόδους που δεν έχουν μείνει στην ιστορία ως κοσμογονικές. Χαρακτηριστικό και πολύ πρόσφατο παράδειγμα είναι ο Μάρτιος του 2025, ένας μήνας κατά τον οποίο κυριάρχησαν οι ανησυχίες για τους δασμούς και ο S&P 500 σημείωσε πτώση 5,75%.
Σήμερα, η παγκόσμια οικονομία βιώνει τη μεγαλύτερη κρίση εφοδιασμού πετρελαίου όμως οι αγορές δεν πανικοβάλλονται. Είναι λογικό να συμβαίνει αυτό και για πόσο οι αγορές θα αγνοούν τα σοβαρά προβλήματα που προκαλεί ο πόλεμος στη Μέση Ανατολή;
Το ράλι του πετρελαίου τρομάζει τους επενδυτές, όχι όμως τόσο στο επίπεδο που έχει φτάσει σήμερα αλλά κυρίως στο επίπεδο που το τοποθετούν οι δυσοίωνες προβλέψεις (περισσότερα εδώ). Τη μία μέρα τα χρηματιστήρια πανηγυρίζουν και το πετρέλαιο υποχωρεί κάτω από τα 100 δολάρια και την αμέσως επόμενη οι ελπίδες για τερματισμό των εχθροπραξιών εξανεμίζονται και οι ειδικοί βλέπουν το πετρέλαιο ακόμα και στα 200 δολάρια.
Κι όμως, ήταν μόλις πριν τρεις ημέρες που ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωνε ότι ο πόλεμος θα τερματιστεί μέσα στις επόμενες 2-3 εβδομάδες, πυροδοτώντας ένα ράλι ανακούφισης στα παγκόσμια χρηματιστήρια, με τους σημαντικότερους δείκτες να σημειώνουν τα μεγαλύτερα κέρδη από τον περασμένο Μάιο.
Στις πρωινές συναλλαγές της περασμένης Τετάρτης, η «υπόσχεση» του Τραμπ για τερματισμό του πολέμου μέσα στις επόμενες εβδομάδες έδωσε το έναυσμα για ένα εντυπωσιακό ράλι ανά την υφήλιο και έριξε το πετρέλαιο κάτω από τα 100 δολάρια. Λίγες ώρες αργότερα ήρθε το διάγγελμα στο οποίο ο ίδιος είπε ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες θα χτυπήσουν πολύ δυναμικά το Ιράν και κάπως έτσι οι ελπίδες για τερματισμό των εχθροπραξιών εξανεμίστηκαν.
Η εκκωφαντική άνοδος και πτώση των μετοχών αντανακλά το πόσο εύθραυστες είναι οι συνθήκες. Όλα είναι πιθανά και όλα μπορούν να ανατραπούν ανά πάσα στιγμή.
Στον τελευταίο ενάμιση περίπου χρόνο έχει αποδειχθεί περίτρανα ότι ζούμε στην εποχή των μεγάλων ανατροπών και της απόλυτης αβεβαιότητας. Στην εποχή που μία δήλωση του Τραμπ αρκεί για να αλλάξει, με θετικό ή αρνητικό τρόπο, το κλίμα. Αυτό ακριβώς συμβαίνει τις τελευταίες εβδομάδες στις παγκόσμιες αγορές.
Είναι τόσο συχνή η ανατροπή του σκηνικού που παρά την ανάσα που πήραν οι αγορές, οι αναλυτές δυσκολεύονται να πιστέψουν ότι σύντομα η κρίση θα τελειώσει και το επενδυτικό και οικονομικό κλίμα θα επανέλθουν στα επίπεδα του Φεβρουαρίου.
Αν ο Τραμπ δώσει τέλος στις επιθέσεις κατά ιρανικών στόχων και η Τεχεράνη αντιδράσει με τερματισμό των χτυπημάτων κατά ενεργειακών υποδομών των χωρών του Κόλπου, οι αγορές θα έχουν μία ευκαιρία να απομακρυνθούν από το τοξικό κλίμα των τελευταίων εβδομάδων. Τα trades που σχετίζονται με την αποκλιμάκωση της κρίσης θα κερδίσουν έδαφος και η τάση των επόμενων εβδομάδων θα καθοριστεί αφενός από τη συμφωνία που θα επιτευχθεί μεταξύ ΗΠΑ-Ισραήλ-Ιράν και αφετέρου από την τήρηση της εκεχειρίας.
Στον αντίποδα, οποιαδήποτε κίνηση που θα υποδηλώνει ότι ο πόλεμος θα συνεχιστεί μπορεί να προκαλέσει ακόμα βαθύτερη κρίση. Ήδη, το Ιράν αντιμετωπίζει με δυσπιστία τα λεγόμενα του Τραμπ και ζητεί εγγυήσεις, ενώ τίποτα δεν μπορεί να προδικάσει ότι οι πυραυλικές επιθέσεις θα τερματιστούν μέσα στις επόμενες ημέρες. Μην ξεχνάμε ότι η Τεχεράνη έχει απειλήσει με αντίποινα κατά αμερικανικών τεχνολογικών εταιρειών ενώ το πρωί της Τετάρτης χτύπησε με βόμβα διασποράς το κεντρικό Ισραήλ.
Σε κάθε περίπτωση, αναλυτές προειδοποιούν πως ακόμα και αν τερματιστεί σύντομα ο πόλεμος, το τραύμα που θα αφήσει στις αγορές είναι μεγάλο, ενώ τα σήματα κινδύνου αυξάνονται συνεχώς (περισσότερα εδώ). Στο ίδιο μήκος κύματος είναι και η Goldman Sachs, η οποία σε νέα της έκθεση αναφέρει ότι το ισοζύγιο των κινδύνων έχει επιδεινωθεί για τα χρηματιστήρια και η πιθανότητα στασιμοπληθωρισμού έχει αυξηθεί σημαντικά.
Σε αυτό το περιβάλλον θα είναι εξαιρετικά κρίσιμες οι αποφάσεις των κεντρικών τραπεζών, με τους οικονομολόγους της Fed και της ΕΚΤ να πιστεύουν ότι οι επιπτώσεις της ενεργειακής κρίσης θα γίνουν περισσότερο αισθητές μέσα στις επόμενες εβδομάδες και ενδεχομένως θα επηρεάσουν την οικονομική και επενδυτική δραστηριότητα για ολόκληρο το 2026. Κομβικές για τις μετοχές θα είναι οι αναθεωρήσεις των προβλέψεων για τα εταιρικά κέρδη, με φόντο πάντα τις εξελίξεις στο μέτωπο του πολέμου.
