Γνωρίζει τα πάντα, είναι σχεδόν παντού και ζει σε… σύννεφο (cloud). Μιλάμε για τον Θεό ή για την Τεχνητή Νοημοσύνη; Το αστείο του διάσημου Βρετανού κωμικού Τζίμι Καρ περιγράφει ίσως καλύτερα από πολλές οικονομικές αναλύσεις τη νέα εποχή της τεχνολογικής επανάστασης που φέρνει η άνοδος της Τεχνητής Νοημοσύνης. Διότι πίσω από τον ενθουσιασμό για τις δυνατότητες της τεχνολογίας, χτίζονται σε παγκόσμιο επίπεδο νέες υποδομές που «γοητεύουν» τους επενδυτές και κινητοποιούν πάνω από 3 τρισ. δολάρια: τα data centers.
Είναι τα data centers το νέο «άγιο δισκοπότηρο» των αγορών; Το σίγουρο είναι πως από το τσιμέντο και την άσφαλτο, ο κόσμος μας περνάει στους ημιαγωγούς (τα γνωστά chips) και στους servers.
Σύμφωνα με στοιχεία της αμερικανικής ομοσπονδιακής στατιστικής υπηρεσίας US Census Bureau, που ανέδειξε το αμερικανικό δίκτυο MarketWatch, οι επενδύσεις σε data centers ξεπέρασαν για πρώτη φορά στις ΗΠΑ ακόμη και τις δημόσιες δαπάνες για έργα μεταφορών. Πρόκειται για ένα ιστορικό ορόσημο, ένα σημείο καμπής που θυμίζει την εποχή των πρώτων υποδομών των περασμένων αιώνων, όπως των σιδηροδρόμων και του ηλεκτρισμού.
Οι ψηφιακές υποδομές αποτελούν το νέο επενδυτικό αφήγημα. Για πολλές δεκαετίες, οι οικονομίες επένδυαν κατά βάση σε δρόμους, λιμάνια, αεροδρόμια και σιδηροδρομικά δίκτυα. Στο εξής, το νέο «πουλέν» της ανάπτυξης είναι οι εγκαταστάσεις που φιλοξενούν υποδομές cloud, επεξεργαστές ΑΙ και φυσικά servers. Όπως οι αυτοκινητόδρομοι και τα ηλεκτρικά δίκτυα καθόρισαν την ανάπτυξη του 20ού αιώνα, έτσι και τα data centers φαίνεται να καθορίζουν την ανταγωνιστικότητα της εποχής της AI.
Μεγάλοι θεσμικοί επενδυτές και hedge funds εκτιμούν πως όσο αυξάνεται η χρήση της Τεχνητής Νοημοσύνης, των υπηρεσιών και των εφαρμογών της, τόσο θα αυξάνεται και η ανάγκη για υπολογιστική ισχύ και αποθήκευση δεδομένων. Επομένως, μακροπρόθεσμα το ποντάρισμα στην άνοδο του κλάδου μόνο κέρδη μπορεί να φέρει, αφού η ζήτηση θα είναι συνεχής και οι ταμειακές ροές σταθερές.
Οι κερδισμένοι της νέας αυτής μανίας είναι μέχρι στιγμής εταιρείες όπως η Nvidia, η Broadcom και η Micron, αφού χωρίς GPUs, μνήμες και διαδικτυακό εξοπλισμό δεν μπορούν να υπάρχουν AI data centers. Όπως σημειώνει η JPMorgan, οι εταιρείες που ελέγχουν τα «σημεία συμφόρησης» της εφοδιαστικής αλυσίδας είναι αυτές που θα συνεχίσουν να επωφελούνται δυσανάλογα από την έκρηξη της ζήτησης.
Επειδή όμως ακούγονται τρελά ποσά σε ό,τι αφορά τις επενδύσεις των μεγάλων τεχνολογικών κολοσσών (Apple, Microsoft, Google κλπ) σε data centers, το βασικό ερώτημα που απασχολεί τις αγορές είναι αν η σημερινή επενδυτική έκρηξη θα αποδειχθεί η βάση μιας νέας οικονομικής εποχής ή αν η αγορά ΑΙ οδηγείται σε υπερβολή, η οποία κάποια στιγμή θα χρειαστεί διόρθωση.
Τα νούμερα προκαλούν ίλιγγο. Οι μεγαλύτεροι τεχνολογικοί όμιλοι του κόσμου — Nvidia, Microsoft, Amazon, Google και Meta — αναμένεται να επενδύσουν πάνω από 600 δισ. δολάρια σε υποδομές AI και data centers μέσα σε έναν μόνο χρόνο. Πρόκειται για ποσό μεγαλύτερο από το ΑΕΠ πολλών ανεπτυγμένων χωρών, όπως της Γερμανίας, της Ιαπωνίας και της Μ. Βρετανίας, ενώ θα μπορούσαμε να πούμε ότι βρισκόμαστε αντιμέτωποι με το μεγαλύτερο κύμα ιδιωτικών επενδύσεων σε υποδομές που έχει καταγραφεί στην ιστορία της τεχνολογίας.
Σύμφωνα με μελέτη της JLL, μίας εκ των μεγαλύτερων εταιρειών επαγγελματικών υπηρεσιών ακινήτων στον κόσμο, που συμμετέχει ενεργά σε χρηματοδοτήσεις, αποτιμήσεις και μισθώσεις data centers, βρισκόμαστε στην αρχή του μεγαλύτερου επενδυτικού υπερκύκλου στη σύγχρονη ιστορία, καθώς τα συνολικά κεφάλαια που θα απαιτηθούν για data centers έως το 2030 αγγίζουν τα 3 τρισ. δολάρια.
Ίλιγγο όμως προκαλούν και οι ανάγκες των data centers σε ενέργεια και νερό. Οι τεράστιες ποσότητες ηλεκτρικής ενέργειας που καταναλώνουν και τα ισχυρά συστήματα ψύξης που απαιτούνται έχουν αναγκάσει καινοτόμες εταιρείες να εξετάζουν την κατασκευή εγκαταστάσεων μέσα στη θάλασσα, ενώ σε αρκετές περιοχές των ΗΠΑ, η αυξημένη ζήτηση ενέργειας λόγω των data centers, δοκιμάζει τις αντοχές των ηλεκτρικών δικτύων.
Το περιβαλλοντικό ζήτημα είναι σοβαρό. Τα συστήματα ψύξης, που χρειάζονται για να λειτουργούν οι servers και οι επεξεργαστές ασταμάτητα, απαιτούν εκατομμύρια λίτρα νερού ετησίως. Καταλαβαίνει κανείς ότι το πρόβλημα θα είναι πολύ μεγαλύτερο για περιοχές του πλανήτη που ήδη αντιμετωπίζουν προβλήματα με τους υδάτινους πόρους.
Επενδυτικά, ωστόσο, ενδιαφέρον παρουσιάζουν εταιρείες που ειδικεύονται σε ηλεκτρικές υποδομές και συστήματα ψύξης και οι οποίες θεωρούνται ήδη στους κερδισμένους του AI boom.
Για όλους τους παραπάνω λόγους, λοιπόν, οι επενδυτές ανησυχούν ότι θα χάσουν το… τρένο της τεχνολογικής επανάστασης και συντηρούν το χρηματιστηριακό ράλι. Παράλληλα, όμως ανησυχούν ότι μπορεί να εγκλωβιστούν σε μία «φούσκα» που σήμερα διογκώνεται και δεν αποκλείεται να αποδειχθεί η μεγαλύτερη στην ιστορία. Ειδικά για τα data centers, πάντως, αναλυτές προειδοποιούν ότι ο ρυθμός κατασκευής τους ίσως ξεπεράσει εντέλει τη ζήτηση, στο σενάριο που η αγορά τεχνητής νοημοσύνης δεν αναπτυχθεί – για οποιοδήποτε λόγο - με τους αναμενόμενους ρυθμούς.
