Σε εφαρμογή περνά το νέο σκέλος του εθνικού προγράμματος πρόληψης «Προλαμβάνω», με επίκεντρο αυτή τη φορά τη νεφρική λειτουργία - έναν τομέα όπου η νόσος συχνά εξελίσσεται χωρίς εμφανή συμπτώματα μέχρι τα προχωρημένα στάδια. Ήδη αποστέλλονται ενημερωτικά SMS σε πολίτες που πληρούν τα κριτήρια, προκειμένου να προχωρήσουν σε δωρεάν εργαστηριακό έλεγχο.
Η πρωτοβουλία στοχεύει στην έγκαιρη ανίχνευση της Χρόνιας Νεφρικής Νόσου (ΧΝΝ), μιας κατάστασης με υψηλή συχνότητα στον πληθυσμό, αλλά χαμηλή διάγνωση στα αρχικά στάδια, όπου υπάρχει και το μεγαλύτερο περιθώριο παρέμβασης.
Ποιοι λαμβάνουν μήνυμα για δωρεάν εξετάσεις
Το πρόγραμμα αφορά πολίτες ηλικίας 30 έως 70 ετών που έχουν ήδη καταγεγραμμένο ιστορικό:
- αρτηριακής υπέρτασης
- σακχαρώδους διαβήτη
Οι δύο αυτές παθήσεις θεωρούνται οι σημαντικότεροι επιβαρυντικοί παράγοντες για σταδιακή έκπτωση της νεφρικής λειτουργίας. Μέσω του συστήματος ηλεκτρονικής συνταγογράφησης αποστέλλεται αυτόματα παραπεμπτικό για συγκεκριμένες εξετάσεις, χωρίς οικονομική επιβάρυνση.
Ο εργαστηριακός έλεγχος περιλαμβάνει:
- υπολογισμό eGFR (εκτιμώμενος ρυθμός σπειραματικής διήθησης), μέσω κρεατινίνης αίματος
- λόγο λευκωματίνης/κρεατινίνης ούρων (uACR) σε πρωινό δείγμα, που ανιχνεύει πρώιμη βλάβη
Η «αθόρυβη» νόσος που καθυστερεί να δώσει σήμα
Η χρόνια νεφρική νόσος χαρακτηρίζεται διεθνώς ως «σιωπηλή», επειδή στα πρώτα στάδια δεν προκαλεί έντονα ενοχλήματα. Εκτιμάται ότι πολύ μεγάλο ποσοστό ασθενών δεν γνωρίζει ότι έχει πρόβλημα, μέχρι να εμφανιστούν προχωρημένες επιπλοκές.
Η καθυστερημένη διάγνωση αυξάνει σημαντικά την πιθανότητα:
- ανάγκης αιμοκάθαρσης
- καρδιαγγειακών συμβαμάτων
- νοσηλειών και πολυφαρμακίας
- μόνιμης απώλειας νεφρικής λειτουργίας
Η έγκαιρη ανίχνευση μπορεί να επιβραδύνει ή και να αναστείλει την εξέλιξη της νόσου με απλές παρεμβάσεις: ρύθμιση πίεσης και σακχάρου, αλλαγές στη διατροφή και στο φαρμακευτικό σχήμα.
Παράγοντες κινδύνου πέρα από διαβήτη και υπέρταση
Εκτός από τις δύο βασικές παθήσεις, υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που αυξάνουν τον κίνδυνο νεφρικής βλάβης:
- οικογενειακό ιστορικό νεφρικής νόσου
- καρδιοπάθεια ή αγγειακή νόσος
- παχυσαρκία και μεταβολικό σύνδρομο
- χρόνια χρήση αντιφλεγμονωδών παυσίπονων
- κάπνισμα
- προχωρημένη ηλικία
- αυτοάνοσα νοσήματα
- συχνές ουρολοιμώξεις ή λιθίαση
Για τις ομάδες αυτές, ο προληπτικός έλεγχος θεωρείται ιδιαίτερα κρίσιμος ακόμη και αν δεν υπάρχουν συμπτώματα.
Συμπτώματα που μπορεί να εμφανιστούν στα προχωρημένα στάδια
Όταν η νεφρική δυσλειτουργία εξελίσσεται, μπορεί να εμφανιστούν:
- επίμονη κόπωση και αδυναμία
- πρήξιμο σε πόδια και αστραγάλους
- αυξημένη αρτηριακή πίεση που δεν ρυθμίζεται εύκολα
- αλλαγές στη συχνότητα ή την όψη των ούρων
- δύσπνοια
- ναυτία ή απώλεια όρεξης
- διαταραχές ύπνου και συγκέντρωσης
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι όταν εμφανιστούν αυτά τα σημάδια, η νόσος συχνά έχει ήδη προχωρήσει - γι’ αυτό και η αξία του προσυμπτωματικού ελέγχου είναι καθοριστική.
Ο ρόλος του προσωπικού γιατρού και της πρωτοβάθμιας φροντίδας
Κρίσιμος κρίκος στην επιτυχία του προγράμματος είναι η συνέχεια μετά την εξέταση. Η αξιολόγηση των αποτελεσμάτων από τον προσωπικό γιατρό και -όπου χρειάζεται- η έγκαιρη παραπομπή σε ειδικό, μετατρέπουν τον απλό έλεγχο σε ουσιαστική προληπτική παρέμβαση.
Η ένταξη της καλής νεφρικής λειτουργίας στο ευρύτερο πλαίσιο της καρδιομεταβολικής πρόληψης αντιμετωπίζεται πλέον ως στρατηγική επιλογή δημόσιας υγείας, με στόχο λιγότερες βαριές επιπλοκές και καλύτερη ποιότητα ζωής για τους ασθενείς.
