Για τις προκλήσεις που φέρνει η υπερπαραγωγή από ΑΠΕ, τον κρίσιμο ρόλο των «έξυπνων» δικτύων, τις τεχνολογίες που απαιτούνται για τη λειτουργία των data centers και τη σημασία του Cyber Resilience Act μιλά σε συνέντευξή του στο Liberal ο CEO της Siemens Mobility και Country Head of Smart Infrastructure, Δήμος Σαπίδης.
Παράλληλα, εξηγεί γιατί οι μπαταρίες μετατρέπονται σε έναν νέο τύπο ενεργειακού σταθμού και πώς η συζήτηση για τους μικρούς πυρηνικούς αντιδραστήρες (SMR) συνδέεται άμεσα με τις τεράστιες ενεργειακές απαιτήσεις της ψηφιακής εποχής.
Συνέντευξη στη Μαργαρίτα Ασημακοπούλου
Κ. Σαπίδη, αναφέρεστε συχνά στην ανάγκη εκσυγχρονισμού των δικτύων μεταφοράς και διανομής. Πού εντοπίζεται σήμερα η μεγαλύτερη πρόκληση;
Αυτό που έχει σημασία σήμερα, και ειδικά αν το δούμε και στην περίπτωση της Ελλάδας, είναι ότι από τη μία πλευρά έχουμε ένα μεγάλο πλήθος ανανεώσιμων πηγών ενέργειας, κυρίως φωτοβολταϊκά.
Εδώ έρχεται και προστίθεται ένα ακόμη στοιχείο, που είναι οι μπαταρίες, δηλαδή η αποθήκευση της ενέργειας. Το είδαμε και το Πάσχα αυτό, όταν το σύστημα δοκιμάστηκε σαν ένα crash test, λόγω της υπερπροσφοράς ΑΠΕ και της χαμηλής ζήτησης.
Μιλάμε πλέον για ένα δίκτυο μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας που πρέπει να αντιμετωπίσει τις προκλήσεις των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας.
Και σε αυτό προστίθεται και ένας ακόμη παράγοντας, που είναι τα κρίσιμα φορτία. Εδώ μπαίνει και το θέμα του Artificial Intelligence, του AI. Για να μπορούμε να το έχουμε διαθέσιμο, απαιτούνται data centers. Ένα data center είναι σαν ένα εργοστάσιο, το οποίο απαιτεί τεράστια ισχύ: 100, 200, ακόμη και 400 megawatts. Οπότε μιλάμε για ένα δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας που έχει να αντιμετωπίσει προκλήσεις από την παραγωγή των ΑΠΕ, που τη μία δουλεύει και την άλλη όχι — τη μια έχουμε ήλιο, την άλλη, όχι.
Και όταν έχω πολύ ήλιο και άρα πολύ ενέργεια, θέλω να μπορώ να την αποθηκεύω. Από την άλλη πλευρά έχουμε φορτία-καταναλωτές, όπως τα data centers, τα οποία είναι εξαιρετικά απαιτητικά θέλουν αδιάλειπτη λειτουργία, 24 ώρες το 24ωρο, με πολύ καλή ποιότητα ενέργειας και πολύ μεγάλη ισχύ. Άρα όλα αυτά δημιουργούν ένα μείγμα προκλήσεων που πρέπει κάποιος να διαχειριστεί.
Ποιος είναι ο ρόλος της Siemens σε αυτό το περιβάλλον;
Στη Siemens έχουμε αναπτύξει τεχνολογίες που κάνουν πιο «έξυπνο» το δίκτυο μεταφοράς και διανομής ηλεκτρικής ενέργειας.
Εγκαθιστούμε εξοπλισμό που μας επιτρέπει να γνωρίζουμε σε πραγματικό χρόνο την κατάστασή τους, τις δυνατότητες λειτουργίας τους και να εντοπίζουμε έγκαιρα πότε ένα ζήτημα αρχίζει να αναδύεται, ακόμα και πριν εκδηλωθεί.
Παράλληλα, αναπτύσσονται και λογισμικά που μπορούν να προβλέπουν πώς θα συμπεριφερθεί το δίκτυο σε διαφορετικά σενάρια, συλλέγοντας δεδομένα και βοηθώντας στη λήψη γρήγορων αποφάσεων.
Άρα μιλάμε για απομακρυσμένη πρόσβαση και cloud υποδομές;
Είναι hardware και software μαζί. Ένα πιο IoT hardware, που σημαίνει ότι είναι άμεσα προσβάσιμο μέσω cloud, ώστε να μπορούμε να παίρνουμε δεδομένα.
Και από εκεί και πέρα υπάρχουν κεντρικά υπολογιστικά συστήματα σε cloud πλατφόρμες, που διαχειρίζονται αυτά τα δεδομένα και παρέχουν χρήσιμες πληροφορίες.
Με την έκρηξη επενδύσεων στα data centers τα επόμενα χρόνια, ο ρόλος της Siemens γίνεται ακόμη πιο κομβικός;
Τα data centers είναι μια πολύ μεγάλη πρόκληση και απαιτούν σημαντική τεχνολογία. Έχουμε επενδύσει ώστε να εξασφαλίσουμε σε αυτή την κατηγορία καταναλωτών αδιάλειπτη παροχή ενέργειας, υψηλής ποιότητας και μεγάλης ισχύος. Έχουμε αναπτύξει εξοπλισμό που προσφέρει πολύ υψηλή αξιοπιστία — πρακτικά διαθεσιμότητα 99,999%. Όμως δεν είναι μόνο αυτό.
Μιλάμε για κρίσιμες υποδομές, όπου χρειάζονται λύσεις για τον έλεγχο θερμοκρασίας, το cooling, δηλαδή το πώς ψύχεται το data center. Αναπτύσσουμε ειδικές τεχνολογίες και συστήματα για αυτό, αλλά και για πυροπροστασία και πυρόσβεση.
Και φυσικά υπάρχει και το θέμα της βιωσιμότητας. Πρέπει όλα αυτά να γίνονται με όρους sustainability.
Όλη η ενέργεια που θα διαχειριστεί ένα data center, αλλά και όλοι οι πόροι που απαιτούνται — ακόμη και το νερό — πρέπει να χρησιμοποιούνται με τον πιο αποδοτικό τρόπο. Εδώ μπαίνουν και τα κριτήρια ESG. Χρειάζεται μια ισορροπία.
Να πάμε λίγο και στο κομμάτι της κυβερνοασφάλειας;
Η ψηφιοποίηση μάς βοηθάει πολύ και είναι βασικός μοχλός ανάπτυξης. Όμως υπάρχει και το θέμα της κυβερνοασφάλειας. Δεν μπορούμε να μιλάμε για ψηφιοποίηση ή ψηφιακή μετάβαση αν δεν έχουμε λύσει και αυτό το πρόβλημα. Γι’ αυτό και σαν εταιρεία και σαν όμιλος έχουμε επενδύσει σημαντικά.
Μάλιστα, υπάρχει πλέον και η νέα ευρωπαϊκή οδηγία, το Cyber Resilience Act, που τίθεται σε εφαρμογή τον Νοέμβριο του 2027. Αυτό σημαίνει ότι κάθε εξοπλισμός — είτε hardware είτε software — πρέπει να είναι cyber secure.
Τι σημαίνει αυτό στην πράξη;
Σημαίνει ότι όλος ο εξοπλισμός που τοποθετούμε σε δίκτυα και data centers είναι secure by design. Δηλαδή είναι ασφαλής ήδη από τον σχεδιασμό του. Έχει τέτοια χαρακτηριστικά και δυνατότητες ώστε να μην είναι ευάλωτος σε κυβερνοεπιθέσεις.
Αυτό πλέον είναι βασικό κριτήριο για να μπορείς να πεις ότι μια λύση είναι πραγματικά ολοκληρωμένη.
Ποιες είναι οι βασικές προκλήσεις για την αποθήκευση ενέργειας; Όπως είπατε και πριν, το σύστημα δοκιμάστηκε το Πάσχα και πολλοί αναλυτές λένε ότι θα δοκιμαστεί ξανά και ενόψει Πρωτομαγιάς.
Ακριβώς. Όταν αυτή τη στιγμή έχουμε ηλιοφάνεια από τις 10 το πρωί μέχρι τις 4 το απόγευμα, στην Ελλάδα χρειαζόμαστε περίπου 6-7 γιγαβάτ. Μπορεί όμως εκείνη τη στιγμή να παράγουμε 14. Άρα τι κάνουμε τα υπόλοιπα 7 ή 8; Τα πετάμε.
Εκεί έρχονται οι περικοπές. Η λύση είναι να μπορούμε να αποθηκεύσουμε αυτή την ενέργεια σε μπαταρίες και όταν πέσει ο ήλιος να τη διοχετεύσουμε ξανά στο δίκτυο. Άρα μιλάμε πλέον για τελείως διαφορετική κλίμακα αποθήκευσης. Δεν μιλάμε για μια μικρή μπαταρία. Μιλάμε για μπαταρίες 50 MW, 100 MW, ακόμη και 200 MW. Πρόκειται ουσιαστικά για έναν νέο τύπο power plant.
Έναν σταθμό που και τραβάει ενέργεια από το δίκτυο και τη δίνει πίσω στο δίκτυο. Αυτό κάνει τον ρόλο πολύ πιο σύνθετο. Ένα φωτοβολταϊκό μόνο δίνει. Μια ανεμογεννήτρια μόνο δίνει. Η μπαταρία όμως και τραβάει και επιστρέφει ενέργεια.
Άρα, οι προκλήσεις στον έλεγχο και στη διαχείριση είναι πολύ μεγαλύτερες. Και ταυτόχρονα βοηθά και στη σταθερότητα του δικτύου. Οι μπαταρίες κάνουν δύο πράγματα: Πρώτον, δεν πετάνε ενέργεια. Δεύτερον, κάνουν το δίκτυο πιο resilient, πιο ανθεκτικό. Άρα έχουν διπλό ρόλο.
Και εκεί χρειάζεται η σωστή τεχνολογία, ώστε να μπορέσεις να συνδυάσεις φωτοβολταϊκά, μπαταρίες, μεγάλους απαιτητικούς καταναλωτές και ένα δίκτυο με περιορισμένη χωρητικότητα, έτσι ώστε όλοι να λειτουργούν στο maximum της απόδοσής τους.
Κλείνοντας, να σας ρωτήσω για την πυρηνική ενέργεια και ειδικά για τους μικρούς αρθρωτούς αντιδραστήρες, τους SMR. Πώς βλέπετε αυτή την τεχνολογία;
Είναι μια τεχνολογία που αρχίζει να μπαίνει όλο και περισσότερο στη συζήτηση.
Εμείς δεν δραστηριοποιούμαστε σε αυτόν τον τομέα, αλλά ο λόγος που μπήκε στο τραπέζι είναι κυρίως τα data centers.
Όπως είπαμε, μιλάμε για μονάδες που μπορούν να φτάσουν ακόμη και τα 1.000 MW.
Και το ερώτημα είναι: ποιος μπορεί, σε έναν κόμβο όπου θα δημιουργηθεί ένα data center, να φέρει τόσο μεγάλη ισχύ — και μάλιστα γρήγορα;
Σε ορισμένες περιπτώσεις αυτό μπορεί να χρειαστεί ακόμη και μέσα σε έξι μήνες. Και φυσικά θέλουμε αυτή η ενέργεια να είναι sustainable, να είναι πράσινη. Η πυρηνική ενέργεια έρχεται να απαντήσει σε αυτή την ανάγκη μεγάλης κλίμακας.
Το στοίχημα όμως είναι κατά πόσο αυτό είναι πράσινο, κατά πόσο είναι sustainable και κατά πόσο βοηθά στη μείωση του περιβαλλοντικού μας αποτυπώματος.
Νομίζω ότι είμαστε ακόμη στην αρχή, αλλά προσπαθεί να λύσει ένα πολύ συγκεκριμένο πρόβλημα: πώς μπορώ, σε πολύ μικρό χρονικό διάστημα, να έχω διαθέσιμη πολύ μεγάλη ισχύ.
