Το έτος 1745, γεννήθηκε στο νησί των Ψαρών ένας από τους ευεργέτες της χώρας. Ένα παιδί, που θα εξελισσόταν και θα έφτανε να κινείται τόσο στους δρόμους των λιμανιών όσο και στα σαλόνια των Ευρωπαίων ευγενών. Αυτός, ήταν ο Ιωάννης Λεοντίδης.
Κανείς βέβαια δεν τον αναγνωρίζει, αν αναφέρεται με αυτό το επίθετο. Ο Ιωάννης, όπως είπαμε, ζούσε στα Ψαρά. Στην περιοχή εκείνη του Αιγαίου, συνήθιζαν τότε να σχίζουν τους ουρανούς πάνω από την θάλασσα γεράκια. Το συγκεκριμένο είδος που σύχναζε και στο νησί, ήταν ο Μαυροπετρίτης.
Για κάποιον άγνωστο σε εμάς λόγο, λέγεται ότι όταν ήταν μικρός ο Ιωάννης, οι φίλοι και γνωστοί του τον ταύτισαν με αυτό το γεράκι του Αιγαίου και λόγω διάφορων ονομασιών των πουλιών αυτών και ξένων επιρροών, τελικά του βγήκε το παρατσούκλι «Βαρβάκης», το οποίο τελικά έμεινε. Ο ίδιος φαίνεται ότι πορεύτηκε με αυτό την υπόλοιπη ζωή του.
Την εποχή του Ιωάννη Βαρβάκη, λοιπόν, στις θάλασσες της Μεσογείου επικρατούσε κομφούζιο. Άγγλοι και Γάλλοι από την μία, Οθωμανοί από την άλλη… Όλοι προσπαθούσαν να γίνουν κύριοι των θαλασσών και του εμπορίου.
Ο Βαρβάκης, νησιώτης όπως ήταν, αποφάσισε να εκμεταλλευτεί αυτό το γεγονός και την καταγωγή του προς όφελός του. Πόσοι και πόσοι Ψαριανοί είχαν παράδοση στην ναυσιπλοΐα. Η θάλασσα ήταν στο αίμα τους.
Ο Βαρβάκης, λοιπόν, έγινε αρχικά κουρσάρος. Στην αρχή, ανέβαινε σε καράβια άλλων χωρών, μέχρι την στιγμή να καταφέρει να φτιάξει τον δικό του στόλο. Κινούμενος από λιμάνι σε λιμάνι, κατάφερε αργότερα να γίνει επιπλέον και ικανότατος έμπορος. Όμως δεν σταμάτησε εκεί.
Έλαβε μέρος σε διάφορες επαναστατικές δράσεις, τις μικρές και διάσπαρτες που είχαν ξεκινήσει τότε, και είχε λάβει μέρος σε ναυμαχίες. Συνάντησε, όμως, εμπόδια και εχθρούς σε αυτές του τις δράσεις και κατέφυγε κάποια στιγμή στην Αυτοκρατορία (τότε) της Ρωσίας.
Εκεί, έκανε κάποιες κομβικές γνωριμίες και κατάφερε να βρεθεί μπροστά στα μάτια της Μεγάλης Αικατερίνης, της ξακουστής αυτοκράτειρας της Ρωσίας. Οι συζητήσεις τους φαίνεται να γοήτευσαν την αυτοκράτειρα, η οποία αφού μίλησε με τον Έλληνα κουρσάρο, του έδωσε πολλά εμπορικά και αλιευτικά προνόμια στην Κασπία θάλασσα.
Ο Βαρβάκης, εγκαταστάθηκε έτσι στην πόλη Αστραχάν (πόλη στην Κασπία θάλασσα). Ξεκίνησε να εμπορεύεται διαφόρων ειδών προϊόντα και έκανε μεγάλη περιουσία. Τα πλοία του κυκλοφορούσαν ελεύθερα, οι δουλειές του πήγαιναν καλά.
Αυτός ήταν, μάλιστα, ο υπεύθυνος για την ανακάλυψη των εμπορικών δυνατοτήτων του χαβιαριού. Κανείς δεν είχε εκμεταλλευτεί δεόντως τα παστά αυγά του οξυρύγχου, ενός σπάνιου είδους ψαριού της Μαύρης θάλασσας. Μέχρι την έλευση του Ιωάννη Βαρβάκη. Εκείνος ήταν που το έφερε στα πιάτα των βασιλιάδων και των ευγενών και τελικά αυτός που το καθιέρωσε και θεωρείται μέχρι σήμερα ως ο «μαύρος χρυσός της γαστρονομίας» και το έδεσμα της υψηλής κοινωνίας.
Έγινε ευεργέτης και είναι υπεύθυνος για πολλά έργα τόσο στην Ρωσία όσο και στην Ελλάδα. Ένα από αυτά τα έργα, είναι η Δημοτική Αγορά της Αθήνας. Με δική του χρηματοδότηση, το κτήριο της ξεκίνησε να χτίζεται το 1878, κοντά στο Βαρβάκειο (το σχολείο που είχε χτίσει στην Αθήνα), το Δημαρχείο Αθηνών και την Πλατεία Κοτζιά.
Μετά από μια πυρκαγιά το 1884, τελικά η Δημοτική Αγορά ολοκληρώθηκε το 1886. Ένα ορθογώνιο κτήριο, με στέγη από γυαλί και μέταλλο, στέγαζε μαγαζιά και πωλητήρια πολλών εμπόρων ταυτόχρονα. Πωλούνταν κρεατικά και θαλασσινά, καθώς και αγροτικά προϊόντα.
Επειδή ο χρηματοδότης για την δημιουργία της ήταν ο Βαρβάκης, η Δημοτική Αγορά πήρε το όνομά του, το οποίο διατηρείται μέχρι σήμερα: Βαρβάκειος Αγορά.
Κατά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, υπέστη πολλές καταστροφές από βομβαρδισμούς. Το Βαρβάκειο (το σχολείο), δεν μπόρεσε να επιβιώσει τότε και κάποια στιγμή το κτήριό του κατεδαφίστηκε. Επιδιορθώσεις για την διατήρηση της Αγοράς εκτελέστηκαν αρκετά αργότερα. Παρόλα αυτά συνέχισε να λειτουργεί.
Κάποιες δεκαετίες μετά, υπήρχαν συζητήσεις περί κατεδάφισής της και οικοδόμησης άλλου κτηρίου στη θέση της, αλλά και πάλι η Βαρβάκειος την «γλύτωσε».
Σήμερα αποτελεί μία από τις γνωστότερες και πιο επισκέψιμες αγορές στην Αθήνα, αλλά και γενικότερα. Κατέχει ακόμα κρεαταγορά, ψαραγορά και στο σημείο οπού βρισκόταν η πρώτη Βαρβάκειος Σχολή, συμπληρώνεται από την λαχαναγορά.
Βιβλιογραφία:
