Μετά την κατάρρευση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας το εμιράτο του Κατάρ, που κυβερνάται από τον οίκο των Αλ Θάνι, κατέστη βρετανικό προτεκτοράτο μέχρι το 1971 όταν και απέκτησε την ανεξαρτησία του. Από τα τέλη του 20ου αιώνα και τις αρχές του 21ου, ξεκίνησε να μετατρέπεται σε κεντρικό παράγοντα της διεθνούς σκηνής, χρησιμοποιώντας τα τεράστια χρηματικά ποσά που αντλεί από την εξαγωγή του υγροποιημένου φυσικού αερίου για να εξαγοράσει παγκόσμια επιρροή.
Σημειώνεται ότι το Κατάρ διαθέτει τα μεγαλύτερα κοιτάσματα φυσικού αερίου στον κόσμο, το λεγόμενο «North Field» και γεμίζει τα κρατικά ταμεία κυρίως μέσω μακροχρόνιων συμβάσεων παράδοσης LNG στην Ασία, αλλά και στην Ευρώπη (καθώς αυξήθηκε η ζήτηση, μετά την έναρξη της ρωσικής εισβολής στην Ουκρανία). Το Κατάρ θέλει να εμφανίζεται ως μια χώρα σύγχρονη, με κλιματιζόμενους ουρανοξύστες εκεί που στις αρχές του 20ου αιώνα ζούσαν νομάδες της ερήμου.
Το εμιράτο χρησιμοποιώντας τα «γκαζοδολάρια» άρχισε να εδραιώνεται ως συνομιλητής των Μεγάλων Δυνάμεων και να αυξάνει την επιρροή του στον κόσμο. Είτε αναλαμβάνοντας μεγάλες αθλητικές διοργανώσεις (όπως το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου), είτε βοηθώντας τις ΗΠΑ στην απόσυρση των αμερικανικών στρατευμάτων από το Αφγανιστάν το 2021, δεχόμενο προσωρινά 60.000 εκκενωθέντες. Σημειώνεται ότι οι ΗΠΑ, που διατηρούν τη μεγαλύτερη στρατιωτική βάση στη χώρα, μετέφεραν την πρεσβεία τους στη Ντόχα, από όπου εκπροσωπούνται στο Αφγανιστάν.
Ο πληθυσμός του αριθμεί λιγότερο από 3 εκατομμύρια κατοίκους και η έκτασή του των 11.500 τετραγωνικών χιλιομέτρων το κατατάσσει λίγο πριν από την Κορσική.
Στενός σύμμαχος των ΗΠΑ και της Γαλλίας, το Κατάρ υπηρετεί ένα υπερσυντηρητικό ισλάμ και οικονομικά στηρίζεται στα κολοσσιαία εισοδήματά του από τις εξαγωγές του πετρελαίου και, κυρίως, του φυσικού αερίου.
«Έχουν γίνει χρήσιμοι και θεωρούνται χρήσιμοι από πολλές χώρες», δήλωσε στο AFP πρώην πρεσβευτής της Γαλλίας στο Κατάρ.
«Το ότι έχουν χρήματα είναι βέβαιο ότι βοηθάει. Αλλά δεν είναι μόνο αυτό. Έχουν μία μοναδική αίσθηση των ευκαιριών και ξέρουν να διαπραγματεύονται», πρόσθεσε ο διπλωμάτης.
Η πρώτη πανέξυπνη ιδέα των ηγετών του Κατάρ χρονολογείται στη δεκαετία του '90 με τη δημιουργία του τηλεοπτικού δικτύου Al Jazeera. Αρχική του φιλοδοξία ήταν να γίνει το βήμα που θα δίνει τον λόγο στον αραβικό κόσμο.
Το πρόγραμμα του δικτύου μεταδίδεται σε πολλές γλώσσες από τα 80 γραφεία του στον κόσμο. Αποκαλείται από ορισμένους «αραβικό CNN» και έγινε το ηχείο των κινημάτων της Αραβικής Ανοιξης. Ακόμη και αν θεωρήθηκε ότι η γραμμή του παραήταν ευνοϊκή προς τους ισλαμιστές, αντιμετωπίσθηκε ως εργαλείο στην διπλωματική υπηρεσία του Κατάρ.
Σε αυτό προστέθηκε μία πολύ αποτελεσματική «διπλωματία των σπορ», μέσω της διοργάνωσης μεγάλων διεθνών αθλητικών γεγονότων -το επίμαχο Μουντιάλ του ποδοσφαίρου δεν είναι παρά το τελευταίο-, της ίδρυσης στην δεκαετία το 2010 που πολύ δημοφιλούς αθλητικού δικτύου beIN ή της εξαγοράς ποδοσφαιρικών ομάδων σε παγκόσμια κλίμακα, όπως η Paris Saint-Germain (PSG). Το εμιράτο του Κατάρ μπορεί να θέσει υποψηφιότητα για την διοργάνωση των Ολυμπιακών Αγώνων του 2036.
Παράλληλα, το πάμπλουτο εμιράτο έχει επενδύσει σε μεγάλους διεθνείς ομίλους (Volkswagen, Vinci, Hapag-Lloyd, Barclays ...) ή στον τομέα του real estate, συνήθως μέσω του κρατικού ταμείου Qatar Investment Authority, ενός από τα σημαντικότερα στον κόσμο.
Και σε όλα αυτά προστίθεται η χρηματοδότηση τα τελευταία χρόνια 140 σχεδίων μουσουλμανικών τεμενών, σχολείων και ισλαμικών κέντρων στην Ευρώπη σε όφελος ενώσεων που συνήθως συνδέονται με την Μουσουλμανική Αδελφότητα, όπως έχουν αποκαλύψει τα «Qatar Papers».
«Όποιος πληρώνει, επηρεάζει»
«Υπάρχει στο Κατάρ αυτή η επιθυμία να έχει θέση στον παγκόσμιο χάρτη, να έχει ειδικό βάρος, να είναι φίλος με όλο τον κόσμο, να μιλάει με ανθρώπους με τους οποίους οι άλλοι δεν μιλούν. Κατάφεραν να γίνουν απαραίτητοι», δηλώνει στο AFP ο Ζορζ Μαλμπρυνό, δημοσιογράφος της Le Figaro και εκ των συγγραφέων του βιβλίου «Qatar Papers» που εκδόθηκε το 2019 και είναι αφιερωμένο στις καταριανές χρηματοδοτήσεις ευρωπαϊκών έργων.
«Δεν είναι ιδεολόγοι, αλλά πραγματιστές. Η στρατηγική τους είναι επεξεργασμένη και βασίζεται σε μία κεντρική ιδέα: "όποιος πληρώνει, επηρεάζει". Αυτή η ιδέα μεταφράζεται σε μία τάση εξαγοράς μεγάλου αριθμού ανθρώπων και με την χρησιμοποποίηση αμφισβητούμενων από άποψη νομιμότητας μέσων», τονίζει ο Ζορζ Μαλμπρυνό.
«Έχουν γίνει συνομιλητές των πάντων, των ΗΠΑ και του Ιράν, του Ιράν και του Ισραήλ, του Ισραήλ και της Χαμάς, των Ταλιμπάν και των ΗΠΑ, διότι επιδιώκουν να αναλάβουν τον ρόλο του αναγκαίου παράγοντα και μεσολαβητή στην περιοχή», δηλώνει η Εμά Σουμπριέρ του Institut de la Paix et du Développement του Πανεπιστημίου της Κυανής Ακτής στην Νίκαια.
Ανταγωνισμός με τα ΗΑΕ
Όμως, το βασικό είναι ότι η στρατηγική του Κατάρ «εντάσσεται στο πλαίσιο ενός ακραίου ανταγωνισμού με τα Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα, που ακολουθούν επίσης πολύ επιθετική στρατηγική στις επιχειρήσεις επιρροής σε παγκόσμια κλίμακα και, σε μικρότερο βαθμό, με την Σαουδική Αραβία», εξήγησε η Εμά Σουμπριέρ.
Αυτός ο ανταγωνισμός μετατράπηκε πρόσφατα σε κρίση: για περισσότερο από τρία χρόνια, από τον Ιούνιο 2017 μέχρι την επίσημη συμφιλίωση τον Ιανουάριο 2021, η οικονομία του Κατάρ επλήγη από το εμπάργκο που επέβαλε η Σαουδική Αραβία, το Μπαχρέιν και η Αίγυπτος. Οι τρεις χώρες κατηγόρησαν την Ντόχα, παρά τις διαψεύσεις της, ότι υποστηρίζει εξτρεμιστικές οργανώσεις και ότι προσεγγίζει το σιιτικό Ιράν, βασικό περιφερειακό ανταγωνιστή του Ριάντ.
Κι όταν το 2021 τελείωσε ο αποκλεισμός της χώρας, διάρκειας ενός έτους, από τη Σαουδική Αραβία, το εμιράτο ενίσχυσε τη θέση του και περιφερειακά. Στη διένεξη της Δύσης με το Ιράν, η Ντόχα είναι επίσης σημαντικό σημείο επαφής. Αλλά «τα τελευταία χρόνια οι δημόσιες σχέσεις ήταν ακόμη σε εμβρυακή κατάσταση», υποστήριξε στο Γερμανικό Ραδιόφωνο ο Γκίντο Στάινμπεργκ, ειδήμων από το Ίδρυμα Επιστήμη και Πολική. «Οι εταιρείες δημοσίων σχέσεων προσλήφθηκαν καθυστερημένα. Εάν η ηγεσία του Κατάρ ή οι διπλωμάτες του πιστεύουν πραγματικά ότι θα μπορούσαν να εξαγοράσουν επιρροή στην Ευρώπη με χρηματικά δώρα, αυτό είναι ένδειξη μεγάλης πολιτικής βλακείας», ανέφερε ο Στάινμπεργκ. „Ίσως απλώς να μην ξέρουν πώς λειτουργεί η πολιτική επιρροή στις Βρυξέλλες».
Αρνείται το Qatargate
Το Κατάρ με νέα ανακοίνωσή του επανέλαβε την Κυριακή ότι αρνείται οποιαδήποτε ανάμειξη σε υπόθεση διαφθοράς που διερευνάται από τις βελγικές αρχές και στην οποία εμπλέκονται πρόσωπα που συνδέονται με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, όπως μεταδίδει το Reuters.
Οι βελγικές αρχές έχουν απαγγείλει κατηγορίες σε τέσσερα άτομα που συνδέονται με το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο για τους ισχυρισμούς ότι το Κατάρ, που φιλοξενεί το Παγκόσμιο Κύπελλο Ποδοσφαίρου, ότι τους παρείχε μετρητά και δώρα για να επηρεάσει τη λήψη αποφάσεων. Το Κατάρ είχε προηγουμένως αρνηθεί κάθε εμπλοκή.
Διπλωμάτης από την αποστολή του Κατάρ στην Ευρωπαϊκή Ένωση ανέφερε ότι «προκαταλήψεις» οδήγησαν το κοινοβούλιο να ψηφίσει την Πέμπτη την αναστολή των εργασιών για τη νομοθεσία που αφορά το Κατάρ, απαγορεύοντας την είσοδο των εκπροσώπων του Κατάρ στις εγκαταστάσεις.
Η αναστολή επηρεάζει τη νομοθεσία που συνδέεται με την αεροπορική συμφωνία ΕΕ-Κατάρ και ορισμένες προγραμματισμένες επισκέψεις μέχρι να επιβεβαιωθούν ή να απορριφθούν οι ισχυρισμοί.
«Η απόφαση να επιβληθεί ένας τέτοιος περιορισμός θα επηρεάσει αρνητικά την περιφερειακή και παγκόσμια συνεργασία στον τομέα της ασφάλειας, καθώς και τις συνεχιζόμενες συζητήσεις γύρω από την παγκόσμια ενεργειακή φτώχεια και ασφάλεια», σημείωσε ο Καταριανός διπλωμάτης.
Παράλληλα, πρόσθεσε χαρακτηριστικά ότι το Κατάρ δέχθηκε «αποκλειστικά αυτή την κριτική και αυτήν την επίθεση» στο πλαίσιο της έρευνας και ότι είναι βαθιά απογοητευμένη που η βελγική κυβέρνηση «δεν κατέβαλε καμία προσπάθεια να συνεργαστεί με την κυβέρνησή μας για να εξακριβώσει τα γεγονότα».
Το βέβαιο είναι πάντως, ότι η εικόνα του διεθνώς μετά την αποκάλυψη του σκανδάλου έχει πληγεί. Και το ερώτημα που τίθεται, είναι κατά πόσον θα επηρεαστούν τα πολιτικοοικονομικοαθλητικά σχέδια του εμιράτου για το μέλλον.
Ο Γάλλος σοσιαλδημοκράτης Ραφαέλ Γκλιξμάν έγραψε στο Twitter ότι η εξάρθρωση του δίκτυου διαφθοράς ήταν συντριπτική, «κι αυτό είναι μάλλον μόνο η αρχή...». Η συνολική σχέση της ΕΕ με το Κατάρ αντιμετωπίζεται με καχυποψία και είναι πιθανό να τεθεί σε δοκιμασία.
Σημαντικές συμφωνίες για το φυσικό αέριο με το Κατάρ σίγουρα δεν θα ανατραπούν, επειδή η χώρα «μπορεί να είχε δωροδοκήσει κάποιους σκοτεινούς πολιτικούς στις Βρυξέλλες», επισήμανε ο Στάινμπεργκ. Σύμφωνα με τη Deutsche Welle, o υπουργός Οικονομικών Ρόμπερτ Χάμπεκ από το κόμμα των Πρασίνων, έκανε παρόμοια δήλωση το βράδυ της περασμένης Τρίτης, λέγοντας ότι η φερόμενη δωροδοκία πολιτικών της ΕΕ και το θέμα των αγορών φυσικού αερίου είναι «δύο διακριτά πράγματα».
Και εξήγησε στους δημοσιογράφους που τον ρώτησαν ότι «η διαφθορά είναι ποινικό αδίκημα και το εμπόριο με άλλες χώρες πρέπει πάντα να σταθμίζεται έναντι των ηθικών συνεπειών, παράλληλα όμως πρέπει να εξασφαλιστεί η τροφοδότηση. Και στη συγκεκριμένη περίπτωση η Γερμανία έχει συμφέρον να αντισταθμίσει την απώλεια φυσικού αερίου, και νομίζω ότι αυτό είναι διακριτό».
Σύμφωνα με δημοσιεύματα, μετά το Μουντιάλ, το Κατάρ σχεδιάζει ήδη να θέσει υποψηφιότητα για να φιλοξενήσει του Ολυμπιακούς Αγώνες το 2036, αν και είναι ακόμη κάπως νωρίς. Πάντως ο πρόεδρος της Ολυμπιακής Επιτροπής Τόμας Μπαχ ακύρωσε το ταξίδι για να παρακολουθήσει τον τελικό του Παγκοσμίου Κυπέλλου, επειδή βρέθηκε θετικός στον κορονοϊό.
«Δείξαμε τη θέληση και το κίνητρό μας, νομίζω ότι είναι προφανές», δήλωσε ο λεγόμενος «εμίρης του Μουντιάλ», ο επικεφαλής του Παγκόσμιου Κυπέλλου Χασάν αλ Θαουάντι. Δήλωση, ενδεικτική των προθέσεων των Καταριανών για τα χρόνια που έρχονται.
Με πληροφορίες από Reuters, Deutsche Welle, AFP
Διαβάστε ακόμη:
