Έχει μια άγρια ομορφιά να μελετάς τα αποτελέσματα των δημοσκοπήσεων και στη βάση αυτή να προσπαθείς να δημιουργήσεις σενάρια, πιθανές εξελίξεις. Με μία σαφή προϋπόθεση όμως: Να καταλαβαίνουμε τι διαβάζουμε. Για παράδειγμα, στην τελευταία Έρευνα της ALCO η ΝΔ εμφανίζεται με 23,3% στην πρόθεση ψήφου επί των εγκύρων. Ωστόσο, αν κάποιος παρακολουθούσε ορισμένες συζητήσεις και αναλύσεις από έμπειρους δημοσιογράφους και αναλυτές θα πίστευες ότι έχεις δει άλλα ποσοστά.
Παραβλέποντας ότι στην άκρη της εικόνας της πρόθεσης ψήφου υπάρχει μια πολύ υψηλή στήλη που ήταν το 16% των αναποφάσιστων. Ως γνωστόν, στις κάλπες δεν υπάρχουν αναποφάσιστοι. Δεν το γνωρίζουν; Όλοι όσοι συμμετέχουν στις εκλογές, ψηφίζουν κάποιο κόμμα είτε με την καρδιά τους και επειδή το πιστεύουν είτε γιατί το θεωρούν λύση ανάγκης ή το καλύτερο δυνατόν συγκριτικά.
Σημειωτέον δε ότι από όλες τις έρευνες που έχουν γίνει και πριν και μετά την ίδρυση των δύο νέων κομμάτων ένας μεγάλος όγκος των αναποφάσιστων και μάλιστα ο μεγαλύτερος προέρχεται από την ΝΔ, κάτι που δείχνει ότι έχει αποθέματα. Ωστόσο, το θέμα δεν είναι αυτό. Το θέμα είναι ότι βλέποντας το 23,3% άρχιζαν πάλι οι αναλύσεις περί του ότι η ΝΔ βρίσκεται κάτω από το όριο του 25% που χρειάζεται ένα κόμμα για να πάρει το αρχικό bonus των 20 εδρών.
Συγγνώμη, αλλά αυτές οι αναλύσεις έχουν μηδενική αξία. Πρώτον γιατί αν κάποιος τολμήσει να κάνει μια αναλογική κατανομή των αναποφάσιστων, θα δει την ΝΔ στην εκτίμηση ψήφου να βρίσκεται στο 27%. Δεύτερο, γιατί ο μέσος όρος της εκτίμησης ψήφου της ΝΔ 14 δημοσκοπήσεων μετά την ίδρυση των νέων κομμάτων βρίσκεται στο 29,54% (από site dimoskopiseis.gr). Tρίτο, γιατί καμία στιγμή στα τελευταία χρόνια μετά τις Ευρωεκλογές αν και υπήρχαν στιγμές με σοβαρές απώλειες της ΝΔ, δεν είδαμε επίδοση κάτω από το 25%. Αν θυμάμαι καλά, το 27% της Αlco, είναι ίσως η χειρότερη επίδοση που έχω δει ή εν πάση περιπτώσει από τις χειρότερες.
Το πρόβλημα δεν είναι στατιστικό. Είναι ουσιαστικό θέμα εικόνας που αποκομίζει ο μέσος πολίτης που ακούει αναλύσεις που δεν στέκουν και πολύ. Είναι λάθος - συνειδητά ή όχι - περιγραφή της πραγματικής εικόνας των συσχετισμών, άρα και ότι συλλογισμών αναπτύσσονται με βάση λάθος δεδομένα.
Να είμαστε πιο σαφείς; Αν δεν υπάρχει εκτίμηση ψήφου και στη βάση αυτή της κατανομής των εδρών, δεν υπάρχει εικόνα και αυτό αφορά όλα τα κόμματα. Για παράδειγμα, είναι θέμα όσων κομμάτων δίνουν μάχη για το 3%. Είναι θέμα των κομμάτων που δίνουν μάχη για την καλύτερη δυνατή κατάταξη. Γι αυτό από εδώ και πέρα πλησιάζοντας στις εκλογές, δεν μπορεί να μην δίνεται αυτή η διπλή εικόνα(εκτίμηση, έδρες).
Ασφαλώς στην Ελλάδα που βρίσκεται στην πρωτοπορία των περίεργων συλλογισμών και των ανυπόστατων θεωριών ανάλυσης, πολλοί τα έχουν βάλει με την εκτίμηση ψήφου. Πρώτο, δεν γνωρίζουν ότι η εκτίμηση ψήφου δεν είναι ελληνική εφεύρεση δημοσκόπων, δίνεται παγκόσμια.
Δεύτερο, με μια διερεύνηση για το τι συμβαίνει στην Ευρώπη, θα δούμε ότι το 90%-95% των πολιτικών ερευνών δίνουν απλή πρόθεση ψήφου ή επί των εγκύρων, αλλά δίνουν και εκτίμηση ψήφου. Μάλιστα πάρα πολλές δημοσκοπικές στην Γερμανία, Γαλλία, Ισπανία, Ηνωμένο Βασίλειο δίνουν μόνο εκτίμηση ψήφου. Υπάρχει ρίσκο; Υπάρχει, αλλά μειώνεται σε διάστημα που έχουμε μπει. Με βάση την εμπειρία της OPINION POLL τους τελευταίους μήνες, οι μισοί αναποφάσιστοι απαντούν στις ερωτήσεις που τους γίνονται και βασικά πιο κοντά σε ποιο κόμμα βρίσκονται.
Άρα η κατανομή τους γίνεται με βάση τις απαντήσεις των ίδιων. Για τους άλλους μισούς η κατανομή πια γίνεται με σύγχρονα εργαλεία και αλγόριθμους που λαμβάνουν υπόψη όλες τις απαντήσεις στα ποιοτικά ερωτήματα των ερευνών. Επομένως, καλές οι επιφυλάξεις, αλλά η ζωή προχωράει και στη διάθεση των δημοσκόπων υπάρχουν πολύ βελτιωμένα εργαλεία.
*Ο Zαχαρίας Ζούπης, στέλεχος εταιριών έρευνας αγοράς, δημοσκοπήσεων και επικοινωνίας από την δεκαετία του ‘90, είναι σήμερα Διευθυντής Ερευνών και Στρατηγικής Επικοινωνίας της OPINION POLL. Είχε την ευθύνη του σχεδιασμού, της υλοποίησης και της επιστημονικής επιμέλειας ερευνητικών προγραμμάτων και στρατηγικής επικοινωνίας. Έχει διεξάγει πολυάριθμες πολιτικές, αυτοδιοικητικές, κοινωνικές, εμπορικές έρευνες και focus groups. Έχει γράψει εκατοντάδες άρθρα και δύο βιβλία («Εκεί γύρω στα τριάντα», «40+1 άρθρα για την Κεντροαριστερά»).
