Παρά τη θετική πορεία της ελληνικής οικονομίας και τη διατήρηση των ρυθμών ανάπτυξης υψηλότερα από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, το ΙΟΒΕ προειδοποιεί ότι η επόμενη ημέρα δεν είναι δεδομένη. Οι επενδύσεις, η παραγωγικότητα, η πολιτική σταθερότητα και οι διεθνείς εξελίξεις θα καθορίσουν αν η χώρα θα συνεχίσει την αναπτυξιακή της τροχιά.
Αυτό ήταν το κεντρικό μήνυμα που έστειλε ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ, Νίκος Βέττας, παρουσιάζοντας την τριμηνιαία Έκθεση του Ιδρύματος για την ελληνική οικονομία.
«Η ελληνική οικονομία δεν μπορεί αυτόματα να πετύχει μεγάλους ρυθμούς ανάπτυξης τα επόμενα χρόνια», υπογράμμισε χαρακτηριστικά, επισημαίνοντας ότι η χώρα έχει διανύσει σημαντική απόσταση μετά την κρίση χρέους και τα μνημόνια, χωρίς όμως να έχει εξαντλήσει τις αδυναμίες της.
Ο ίδιος έδωσε ιδιαίτερη έμφαση στην ανάγκη να ανοίξει εγκαίρως μια ουσιαστική δημόσια συζήτηση για το παραγωγικό μοντέλο της χώρας, ενόψει και της προεκλογικής περιόδου. «Είναι πολύ σημαντικό προεκλογικά να υπάρξει ένας πολιτικός διάλογος και τα προγράμματα των κομμάτων να ενσωματώνουν την ανάγκη ενδυνάμωσης της ανάπτυξης της οικονομίας», σημείωσε, υπογραμμίζοντας ότι η χώρα εξακολουθεί να χρειάζεται περισσότερες παραγωγικές επενδύσεις.
Η ζήτηση τρέχει πιο γρήγορα από την προσφορά
Ένα από τα βασικά σημεία της ανάλυσης του κ. Βέττα αφορούσε το πρόβλημα που δημιουργεί η ανισορροπία μεταξύ ζήτησης και προσφοράς στην ελληνική οικονομία. «Η ζήτηση στην οικονομία έχει τρέξει πιο γρήγορα από την προσφορά», ανέφερε, εξηγώντας ότι αυτή η ανισορροπία αποτυπώνεται σε αρκετές αγορές και κυρίως στη στέγαση, όπου οι τιμές και τα ενοίκια συνεχίζουν να αυξάνονται.
Όπως είπε, υπάρχουν δύο τρόποι να αποκατασταθεί αυτή η ισορροπία, είτε να περιοριστεί η ζήτηση, είτε να αυξηθεί η προσφορά, «με νέες επενδύσεις δηλαδή, και αυτό είναι το επιθυμητό», είπε χαρακτηριστικά, προσθέτοντας ότι «δεν είναι δύσκολο να δει κανείς αυτή την εξίσωση».
Το μήνυμα συνδέεται άμεσα με τα συμπεράσματα της έκθεσης, σύμφωνα με τα οποία η ενίσχυση των παραγωγικών επενδύσεων αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε να περιοριστούν οι πληθωριστικές πιέσεις, να αυξηθεί η παραγωγικότητα και να στηριχθούν τα πραγματικά εισοδήματα.
Το ΙΟΒΕ διατηρεί αμετάβλητο το βασικό μακροοικονομικό του σενάριο, εκτιμώντας ότι η ελληνική οικονομία εξακολουθεί να αναπτύσσεται ταχύτερα από την Ευρωζώνη, αν και με ελαφρώς ηπιότερο ρυθμό σε σχέση με τις προηγούμενες εκτιμήσεις.
Πληθωρισμός, επιτόκια και οι διεθνείς κίνδυνοι
Ιδιαίτερη αναφορά έκανε ο κ. Βέττας και στο διεθνές περιβάλλον, το οποίο, όπως είπε, χαρακτηρίζεται από δύο βασικά στοιχεία. «Ο πληθωρισμός εξακολουθεί να βρίσκεται υψηλότερα από το επιθυμητό», σημείωσε, υπενθυμίζοντας ότι οι κεντρικές τράπεζες έχουν στραφεί εκ νέου προς πιο αυστηρή νομισματική πολιτική, με αυξήσεις επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα και την Τράπεζα της Ιαπωνίας, ενώ και η Fed διατηρεί ιδιαίτερα επιφυλακτική στάση.
Στις εξωτερικές εστίες αβεβαιότητας, ο γενικός διευθυντής του ΙΟΒΕ στάθηκε στην κρίση στη Μέση Ανατολή, στις παγκόσμιες οικονομικές ανισορροπίες και στη μεταβλητότητα των αγορών. Παρά τη συμφωνία εκεχειρίας στην περιοχή, το ΙΟΒΕ δεν θεωρεί ότι υπάρχουν ακόμη επαρκή δεδομένα ώστε να μεταβληθεί το βασικό σενάριο των προβλέψεών του. «Από τη μία πλευρά έχουμε δυνητικά καλά νέα από την εκεχειρία στη Μέση Ανατολή, όμως δεν έχουμε ακόμα αρκετά στοιχεία για να αλλάξει κάτι», είπε.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον είχε και η αναφορά του στις επενδύσεις γύρω από την τεχνητή νοημοσύνη. «Οι ανάγκες θα είναι εκθετικές για ενέργεια καθώς αναπτύσσεται η τεχνητή νοημοσύνη», τόνισε, επισημαίνοντας ότι οι τεχνολογικές εξελίξεις δεν επηρεάζουν μόνο την παραγωγικότητα, αλλά δημιουργούν και νέες μεγάλες απαιτήσεις σε ενεργειακές υποδομές και κεφάλαια.
Η αγορά εργασίας δείχνει σημάδια ωρίμανσης
Στην αγορά εργασίας, ο Νίκος Βέττας έκανε λόγο για μια μικτή εικόνα. «Σιγά σιγά βλέπουμε ότι φτάνει σε ένα επίπεδο αντίστασης η μείωση της ανεργίας», ανέφερε. Η πρόσφατη μικρή αύξηση του ποσοστού ανεργίας, σύμφωνα με την έρευνα της ΕΛΣΤΑΤ, δεν θεωρείται προς το παρόν ανησυχητική, καθώς δεν επιβεβαιώνεται από τα υπόλοιπα στοιχεία της αγοράς εργασίας.
«Αν το συνδέσουμε με όλα τα δεδομένα, όπως το ισοζύγιο προσλήψεων από την ΕΡΓΑΝΗ, δεν φαίνεται ότι είναι μια ανησυχητική τάση, όμως σίγουρα θα πρέπει να το παρακολουθούμε», είπε.
Παράλληλα, η βιομηχανία και οι κατασκευές εξακολουθούν να κινούνται θετικά, ενώ μεγαλύτερες πιέσεις καταγράφονται στο λιανεμπόριο. Στον τουρισμό, πάντως, η εικόνα παραμένει ανθεκτική. «Δεν φαίνεται να υπάρχει σημαντικό πλήγμα, ειδικά λόγω της επιμήκυνσης της τουριστικής περιόδου», σημείωσε.
Την ίδια στιγμή, το οικονομικό κλίμα στην Ελλάδα παρουσιάζει μικρή βελτίωση το τελευταίο τρίμηνο, ωστόσο η καταναλωτική εμπιστοσύνη συνεχίζει να υπολείπεται αισθητά εκείνης της υπόλοιπης Ευρωζώνης, γεγονός που συνδέεται τόσο με τον πληθωρισμό όσο και με τη συνεχιζόμενη άνοδο των ενοικίων.
Η κατοικία παραμένει η μεγαλύτερη πίεση για τα νοικοκυριά
Ξεχωριστό κεφάλαιο της έκθεσης αφορά στη στεγαστική αγορά, όπου το ΙΟΒΕ διαπιστώνει ότι οι αλλαγές στη ζήτηση επηρεάζουν πλέον καθοριστικά το ποσοστό ιδιοκατοίκησης.
Σύμφωνα με τα στοιχεία που παρουσιάστηκαν, περίπου ένας στους τέσσερις ενοικιαστές αναζητά νέα κατοικία, κυρίως επειδή επιδιώκει χαμηλότερο ενοίκιο ή καλύτερες συνθήκες διαβίωσης. Ενδιαφέρον παρουσιάζει πάντως το γεγονός ότι μόνο μικρό ποσοστό όσων ενοικιάζουν αναζητούν να αγοράσουν κατοικία.
Την ίδια ώρα, η τραπεζική χρηματοδότηση των επιχειρήσεων συνεχίζει να ενισχύεται, ενώ η πιστωτική επέκταση προς τα νοικοκυριά επέστρεψε σε θετικό πρόσημο από τον Μάιο του 2025. Παρ' όλα αυτά, η ζήτηση για στεγαστικά δάνεια εξακολουθεί να χαρακτηρίζεται χαμηλή, γεγονός που αποτυπώνει τόσο το αυξημένο κόστος δανεισμού, όσο και τις υψηλές τιμές των ακινήτων.
Οι μεγαλύτεροι κίνδυνοι
Απαντώντας σε ερώτηση για τον σημαντικότερο κίνδυνο που αντιμετωπίζει η ελληνική οικονομία τους επόμενους δώδεκα μήνες, ο κ. Βέττας δεν έκρυψε ότι η πολιτική συγκυρία θα διαδραματίσει καθοριστικό ρόλο.
«Η προεκλογική δραστηριότητα και το τι θα συμβεί επηρεάζει την οικονομία. Δεν είμαστε μια οικονομία με τα θεσμικά χαρακτηριστικά που δεν θα επηρεάζεται», είπε, προσθέτοντας με έμφαση ότι «η σταθερότητα είναι βασική».
Όπως εξήγησε, η Ελλάδα εξακολουθεί να είναι ιδιαίτερα ευάλωτη τόσο σε εξωτερικές κρίσεις όσο και σε εσωτερικές αστοχίες πολιτικής.
Προειδοποίησε ότι μια «μεταρρυθμιστική ανισορροπία» στο εσωτερικό θα μπορούσε να ανακόψει το επενδυτικό ενδιαφέρον.
Τέλος, όπως επισήμανε ο Νίκος Βέττας, «αν θέλουμε στροφή της οικονομίας, η έρευνα και η ανάπτυξη είναι πολύ σημαντική», ενώ υπενθύμισε ότι «όσο εισάγεται τεχνολογία από το εξωτερικό θα αναπτύσσεται και η οικονομία». Η κατεύθυνση, όπως είπε, είναι σωστή, «όμως υπάρχει ακόμη ένα χάσμα» που πρέπει να καλυφθεί ώστε η χώρα να διατηρήσει υψηλούς και διατηρήσιμους ρυθμούς ανάπτυξης.
