Οι παππούδες μας -ημών των boomers- έλεγαν: «Δείξε μου τον φίλο σου να σου πω ποιος είσαι». Σοφή παρατήρηση. Πληρέστερη θα ήταν αν πρόσθεταν και τους εχθρούς: «Δείξε μου τους φίλους και τους εχθρούς σου να σου πω ποιος είσαι».
Αν τούτο ισχύει για τα άτομα, ισχύει και για τα έθνη.
Κοίταξα την τελευταία δημοσκόπηση της GPO για την iefimerida.gr σχετικά με το ποιους θεωρούν οι Έλληνες συμμάχους και εχθρούς. Και κατάλαβα, για πολλοστή φορά, γιατί αυτή η χώρα παράγει περισσότερη γκρίνια παρά πλούτο.
Πάμε στα νούμερα, γιατί τα νούμερα δεν ψηφίζουν και δεν κολακεύουν.
Οι ΗΠΑ, η χώρα που στήριξε από τις πρώτες την Ελληνική Επανάσταση, που βοήθησε να μη γίνουμε Αλβανία ή Βουλγαρία μετά τον Εμφύλιο, που μας παρέχει την ομπρέλα ασφαλείας της εδώ και 75 χρόνια και που μας έβαλε στο ΝΑΤΟ, θεωρείται σύμμαχος μόλις από το 33% των Ελλήνων. Την ίδια στιγμή, σχεδόν ένας στους πέντε τη θεωρεί εχθρό.
Υπάρχει, βλέπετε, ένα συνονθύλευμα αταβιστικών ορφανών -κληρονόμων του Στάλιν και του Χίτλερ- που εχθρεύεται τις ΗΠΑ επειδή έπαιξαν καθοριστικό ρόλο στην ήττα αμφότερων των τεράτων.
Κανένα «ψέκι» της αντισυστημικότητας δεν κάνει τον κόπο να σκεφτεί πώς θα ήταν η Ελλάδα αν, μετά τον τελευταίο πόλεμο, δεν είχε ενταχθεί στη σκέπη των ΗΠΑ αλλά της ΕΣΣΔ. Πού θα βρίσκονταν τα σύνορά μας στον βορρά, στην ανατολή και στον νότο; Θα είχαμε εμείς παραδουλεύτρες και χαμάληδες από την Ανατολική Ευρώπη και τα Βαλκάνια ή θα ήμασταν εμείς οι χαμάληδες στην Κωνσταντινούπολη;
Η Γερμανία, ο μεγαλύτερος εμπορικός μας εταίρος, η χώρα που αγοράζει τη φέτα μας, τα φάρμακά μας και, ουσιαστικά, τον τουρισμό μας, θεωρείται εχθρική από το 36,6% των Ελλήνων. Σύμμαχος μόλις από το 22%. Δηλαδή, ο πελάτης μας νούμερο ένα είναι, για την πλειονότητα, πιο εχθρικός από τη μισή Ευρώπη. Εδώ κρίνουμε με βάση την ιστορία -και μάλιστα επιλεκτικά διαβασμένη- όχι το σήμερα.
Η Ρωσία; Η χώρα που μας μακέλεψε δύο-τρεις φορές, πυροδοτώντας εξεγέρσεις εναντίον των Οθωμανών για να μειώσει τις πιέσεις στα δικά της σύνορα και στη συνέχεια μας άφηνε στα κρύα του λουτρού, επιτέλους χάνει την αίγλη του ομόθρησκου. Εξακολουθεί, όμως, να απολαμβάνει ποσοστό «ουδετερότητας» 46,9%. Ούτε εχθρός δηλαδή.
Η Αλβανία εμφανίζεται εχθρική για το 55,3%. Πιο εχθρική ακόμη και από το Ιράν των αγιατολάδων. Η Αλβανία, της οποίας οι εργάτες έχτισαν τις πολυκατοικίες μας και μάζεψαν τις ελιές μας επί τριάντα χρόνια, είναι στη συνείδησή μας πιο επικίνδυνη από ένα θεοκρατικό καθεστώς που κρεμάει κόσμο στις πλατείες.
Μόνο η Γαλλία σώζεται, με ποσοστό 62,3%. Και ξέρετε γιατί; Όχι επειδή διαβάσαμε Βολταίρο ούτε επειδή είναι η χώρα του στρατηγού Μεζόν, που εκκαθάρισε την Πελοπόννησο και παρέδωσε τα κλειδιά της στους Έλληνες. Αλλά επειδή, παλαιότερα με τα Mirage και τους Exocet και σήμερα με τα Rafale και τις Belharra, μας εξασφάλισε τακτικά πλεονεκτήματα έναντι της Τουρκίας.
Το Ισραήλ αναβαθμίζεται, αλλά υπολείπεται ακόμη της Γαλλίας: 42,4% το θεωρεί σύμμαχο και 23,3% εχθρό. Πιθανότατα πρόκειται για το αποτύπωμα της Γάζας πάνω σε μια στρατηγική σχέση, την οποία η κοινωνία κατά βάση αποδέχεται. Ενδιαφέρον, πάντως, ότι αποτελεί τον δεύτερο πιο «συμμαχικό» εταίρο μετά τη Γαλλία.
Μια χώρα μικρότερη σε έκταση από την Ελλάδα, που πρασίνισε την έρημο και έχτισε οικονομία διπλάσια από τη δική μας, δεν κερδίζει τη συμπάθειά μας για το σθένος, την καινοτομία ή τους θεσμούς της. Την κερδίζει επειδή όποιος τα βάζει δημοσίως με την Τουρκία γίνεται αυτομάτως αδελφός λαός. Τα υπόλοιπα -εμπόριο, επενδύσεις, τεχνολογία- είναι ψιλά γράμματα.
Η ελληνική κοινή γνώμη δεν διαλέγει φίλους με κριτήριο το συμφέρον της χώρας. Διαλέγει με κριτήριο το συναίσθημα, τη μνησικακία και το ποιος «τα χώνει» σε εκείνον που φοβόμαστε. Είμαστε ίσως η μόνη χώρα του ΟΟΣΑ που θεωρεί εχθρικούς τους δύο βασικούς οικονομικούς της εταίρους -τις ΗΠΑ και τη Γερμανία- και αντιμετωπίζει με ουδετερότητα έναν παραδοσιακά αναθεωρητικό «προστάτη».
Με τέτοιον χάρτη φίλων και εχθρών, απορεί κανείς γιατί οι ξένες άμεσες επενδύσεις μας είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρωπαϊκή Ένωση ως ποσοστό του ΑΕΠ; Ποιος Αμερικανός ή Γερμανός θα βάλει τα χρήματά του σε μια χώρα όπου ένα μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης τον θεωρεί εχθρό και τον καπιταλισμό του κατοχική δύναμη;
Το αντανακλαστικό αυτό δεν έπεσε από τον ουρανό. Το καλλιέργησαν επί δεκαετίες η Αριστερά με τον «αμερικανικό ιμπεριαλισμό», η Δεξιά με τον μεγαλοϊδεατισμό του καφενείου και η Εκκλησία με το παραμύθι του «ξανθού γένους».
Πες μου τους φίλους σου, λοιπόν, να σου πω ποιος είσαι.
Οι απαντήσεις της δημοσκόπησης σκιαγραφούν μια κοινωνία που εξακολουθεί να αντιμετωπίζει τη γεωπολιτική με τα εργαλεία της ιδεολογίας και της ιστορικής μνησικακίας, όχι με την ψυχρή λογική του εθνικού συμφέροντος.
Και μετά αναρωτιόμαστε γιατί οι μισθοί είναι βουλγαρικοί και οι τιμές παριζιάνικες.
Μην ψάχνετε τον ένοχο στην Ουάσιγκτον ή το Βερολίνο. Ο ένοχος κοιτάζει τη δημοσκόπηση και αναγνωρίζει τον εαυτό του στα ποσοστά. Είμαστε εμείς. Οι εχθροί που ψάχνουμε στον χάρτη κατοικούν τελικά στον καθρέφτη.
