Ο κοινός τραπεζικός λογαριασμός αποτελεί για τα περισσότερα ελληνικά νοικοκυριά μια πρακτική λύση για τη διαχείριση των οικογενειακών οικονομικών, την εξυπηρέτηση καθημερινών συναλλαγών ή ακόμη και τη διευκόλυνση των κληρονόμων σε περίπτωση θανάτου ενός συνδικαιούχου. Ωστόσο, πίσω από αυτή την ευκολία κρύβονται σημαντικοί φορολογικοί κίνδυνοι, τους οποίους αρκετοί φορολογούμενοι αγνοούν.
Η φορολογική διοίκηση εξετάζει πλέον με ιδιαίτερη προσοχή τις κινήσεις χρημάτων μεταξύ κοινών και ατομικών τραπεζικών λογαριασμών, καθώς σε αρκετές περιπτώσεις μπορεί να θεωρηθούν άτυπες δωρεές, με αποτέλεσμα την επιβολή φόρου που, ανάλογα με τον βαθμό συγγένειας, κυμαίνεται από 10% έως και 40%.
Το ζήτημα επανήλθε στο προσκήνιο μετά από πρόσφατη απόφαση της Διεύθυνσης Επίλυσης Διαφορών (ΔΕΔ), η οποία ουσιαστικά επιβεβαιώνει τη γραμμή που ακολουθεί η ΑΑΔΕ στους σχετικούς ελέγχους.
Απόφαση-σταθμός της ΔΕΔ
Η υπόθεση αφορούσε τη μεταφορά ποσού 240.000 ευρώ από κοινό τραπεζικό λογαριασμό στον οποίο συμμετείχαν οι δύο γονείς και τα δύο παιδιά τους σε νέο κοινό λογαριασμό που άνοιξε ο γιος μαζί με τη σύζυγό του.
Η φορολογική διοίκηση έκρινε ότι ο γιος δεν είχε αποδείξει πως συνέβαλε στη δημιουργία του υπολοίπου του αρχικού λογαριασμού. Εφόσον τα χρήματα μεταφέρθηκαν στη συνέχεια σε λογαριασμό που ήταν αποκλειστικά στη διάθεση του ίδιου και της συζύγου του, η συναλλαγή χαρακτηρίστηκε άτυπη δωρεά.
Η προσφυγή του φορολογουμένου απορρίφθηκε από τη ΔΕΔ, η οποία έκρινε ότι η ιδιότητα του συνδικαιούχου σε έναν κοινό λογαριασμό δεν αρκεί από μόνη της για να αποδειχθεί ότι το σύνολο των καταθέσεων του ανήκει.
«Κλειδί» ποιος κατέθεσε τα χρήματα
Η συγκεκριμένη απόφαση επιβεβαιώνει μια βασική αρχή που εφαρμόζει πλέον η ΑΑΔΕ στους φορολογικούς ελέγχους.
Το κρίσιμο στοιχείο δεν είναι ποιος εμφανίζεται ως συνδικαιούχος του λογαριασμού, αλλά ποιος δημιούργησε το υπόλοιπο των καταθέσεων.
Εάν αποδειχθεί ότι κάποιος δεν συμμετείχε στις καταθέσεις, αλλά στη συνέχεια ανέλαβε ή μετέφερε χρήματα για προσωπική του χρήση, τότε η πράξη μπορεί να χαρακτηριστεί ως δωρεά και να φορολογηθεί αναλόγως.
Οι πέντε μεγαλύτερες φορολογικές παγίδες
Οι φοροτεχνικοί επισημαίνουν ότι ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται στις ακόλουθες περιπτώσεις:
1. Αφορολόγητες γονικές παροχές έως 800.000 ευρώ
Οι χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές προς συγγενείς πρώτου βαθμού (γονείς, παιδιά, σύζυγοι, παππούδες, γιαγιάδες και εγγόνια) παραμένουν αφορολόγητες μέχρι το ποσό των 800.000 ευρώ, με βασική προϋπόθεση ότι η μεταφορά γίνεται αποκλειστικά μέσω τραπεζικού συστήματος και υποβάλλεται η σχετική δήλωση στην πλατφόρμα myProperty.
2. Μετρητά χωρίς προστασία
Εάν τα χρήματα δοθούν στο χέρι και όχι μέσω τραπεζικής συναλλαγής, το αφορολόγητο χάνεται πλήρως. Στην περίπτωση αυτή επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ, ακόμη και όταν πρόκειται για γονική παροχή μεταξύ γονέα και παιδιού.
3. Οι πληρωμές μέσω IRIS
Οι μικρές καθημερινές μεταφορές χρημάτων από γονείς προς παιδιά μέσω εφαρμογών άμεσων πληρωμών, όπως το IRIS, δεν αντιμετωπίζονται ως δωρεές όταν αφορούν την κάλυψη καθημερινών αναγκών ή χαρτζιλίκι προστατευόμενων μελών της οικογένειας και δεν απαιτείται η υποβολή δήλωσης.
4. Διαδοχικές μεταφορές χρημάτων
Στο στόχαστρο των ελεγκτών βρίσκονται περιπτώσεις όπου τα ίδια χρήματα μεταφέρονται διαδοχικά μεταξύ συγγενών με σκοπό να αξιοποιηθεί καταχρηστικά το αφορολόγητο των 800.000 ευρώ από πρόσωπα που δεν το δικαιούνται. Εφόσον διαπιστωθεί τέτοια πρακτική, μπορεί να επιβληθεί φόρος 20% χωρίς καμία απαλλαγή.
5. Μεταφορές σε νέους κοινούς λογαριασμούς
Ιδιαίτερη προσοχή απαιτείται όταν χρήματα μεταφέρονται από έναν κοινό λογαριασμό σε άλλον κοινό λογαριασμό όπου συμμετέχουν διαφορετικά πρόσωπα. Η ΑΑΔΕ εξετάζει ποιος έκανε τελικά χρήση των χρημάτων και εάν διαπιστωθεί ότι ωφελήθηκε τρίτος συνδικαιούχος, μπορεί να καταλογιστεί φόρος δωρεάς.
Πότε ο φόρος φτάνει έως και 40%
Η φορολογική επιβάρυνση εξαρτάται από τον βαθμό συγγένειας μεταξύ δωρητή και δωρεοδόχου.
Για συγγενείς πρώτης κατηγορίας, όταν δεν τηρούνται οι προβλεπόμενες διαδικασίες, επιβάλλεται φόρος 10% από το πρώτο ευρώ.
Για συγγενείς δεύτερης κατηγορίας, όπως αδέλφια, θείους, ανιψιούς και λοιπούς συγγενείς, ο συντελεστής ανέρχεται σε 20%, χωρίς αφορολόγητο.
Για πρόσωπα τρίτης κατηγορίας ή χωρίς συγγένεια, όπως φίλοι ή τρίτοι, ο φόρος μπορεί να φτάσει ακόμη και το 40%.
Πάνω από 1.000 έλεγχοι
Η ΑΑΔΕ έχει εντάξει τις χρηματικές γονικές παροχές και δωρεές στις βασικές προτεραιότητες του ελεγκτικού της σχεδιασμού.
Για το τρέχον έτος έχουν προγραμματιστεί περισσότεροι από 1.080 φορολογικοί έλεγχοι σε υποθέσεις όπου υπάρχουν ενδείξεις καταστρατήγησης του αφορολόγητου ορίου ή μη τήρησης των προβλεπόμενων διαδικασιών.
Οι δηλώσεις υποβάλλονται ηλεκτρονικά μέσω της εφαρμογής myProperty, ενώ οι ελεγκτές διασταυρώνουν τα στοιχεία με τις πληροφορίες που αποστέλλουν οι τράπεζες. Εφόσον δεν επιβεβαιωθεί η τραπεζική διαδρομή των χρημάτων ή δεν προσκομιστούν τα απαιτούμενα δικαιολογητικά, η φορολογική διοίκηση μπορεί να απορρίψει την απαλλαγή και να επιβάλει τον αντίστοιχο φόρο.
