8ος χρόνος, ημέρα 2394η
Κυριακή, 22 Μαΐου 2022

Πώς να προστατευτούμε από ένα νέο κραχ στις αγορές

Πώς να προστατευτούμε από ένα νέο κραχ στις αγορές
Shutterstock

Θα είναι αρκετά δύσκολο για τη διεθνή οικονομία να ξεφύγει από μια σημαντική παγκόσμια επιβράδυνση και ο κύκλος κερδών για τις εισηγμένες εταιρείες θα συρρικνωθεί επίσης σοβαρά τους επόμενους μήνες. Το μεταπολεμικό σενάριο είναι πολύ περίπλοκο και χαρακτηρίζεται από χαμηλή ανάπτυξη, υψηλό πληθωρισμό και γενικευμένη συρρίκνωση των πραγματικών εισοδημάτων. Η θεωρία που υποστηρίζει τον στασιμοπληθωρισμό γίνεται όλο και πιο ρεαλιστική και επίμονη, δεδομένου ότι τα φαινόμενα που θεωρούνται προσωρινά μετατρέπονται πλέον σε ... μόνιμα.

Η δυναμική του δημόσιου χρέους των δυτικών χωρών προορίζεται να αυξηθεί απαρέγκλιτα, να προσπαθήσει να στηρίξει ένα σύστημα σε διαρθρωτική κρίση, που προσπάθησε να κρύψει τα προβλήματα με τις κερδοσκοπικές φούσκες και το εύκολο ιδιωτικό χρέος. Πράγματι, καθώς οι αγορές ανέβαιναν, το υποκείμενο σύστημα ήταν αναπόφευκτα καταρρακωμένο. Το πρόβλημα είναι ότι για να διατηρηθεί αυτή η τροχιά του δημόσιου χρέους, απαιτείται μια στρατηγική προσανατολισμένη στη χρηματοδότηση του χρέους μέσω των Κεντρικών Τραπεζών και των δημοσιονομικών πολιτικών σε βάρος των κεφαλαίων και των αποταμιεύσεων. Από την άλλη, είτε σώζεις τον οφειλέτη είτε σώζεις τον πιστωτή. Ωστόσο, όταν ο δημόσιος οφειλέτης γίνεται ο κινητήριος μοχλός της ανάπτυξης, καλό είναι να τίθενται ερωτήσεις.(Και κάποιος να τις απαντά).

Ο δυνητικός ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας των ΗΠΑ μπορεί τώρα να εκτιμηθεί σε 1% έναντι 2% στην προ πανδημίας περίοδο και το επίπεδο των ουδέτερων πραγματικών ρυθμών τείνει να είναι αρνητικό. Αυτό σημαίνει ότι οι νομισματικές πολιτικές δεν είναι σε θέση να σταματήσουν τον συνεχιζόμενο πληθωρισμό επειδή θα πρέπει να φέρουν τα επιτόκια κοντά στο 7%. Αλλά με αυτόν τον τρόπο, με πληθωρισμό στο 7% και επιτόκια στο 7%, θα είχαμε μια πραγματική νομισματική πολιτική κοντά στο «ουδέτερο πραγματικό επιτόκιο» δηλαδή ούτε επεκτατική ούτε περιοριστική. Η Fed δεν θα μπορέσει ποτέ να αυξήσει τα επιτόκια σαν αυτό χωρίς να προκαλέσει οικονομικό κραχ.

Αυτό σημαίνει ότι οι νομισματικές αρχές δεν θα έχουν πλέον ευελιξία στη διαχείριση των νομισματικών πολιτικών όπως πριν και αντίθετα θα πρέπει να προσαρμοστούν στις συνθήκες που επιβάλλουν οι χρηματοπιστωτικές αγορές και η διάθεση ανάληψης κινδύνων. Αλλά η όρεξη για κινδύνους δεν εξαρτάται μόνο από το επίπεδο των επιτοκίων αλλά και από τις προσδοκίες που έχετε για την πραγματική οικονομία. Θα μπορούσαμε λοιπόν να έχουμε αρνητικά πραγματικά επιτόκια, όπως τώρα, αλλά παρ' όλα αυτά μια οικονομία που συρρικνώνεται γρήγορα.

Αυτός είναι ο λόγους που βλέπουμε τις αγορές περιουσιακών στοιχείων – μετοχές, ομόλογα-εμπορεύματα –πολύτιμα μέταλλα να υποχωρούν. Απεικονίζουν την μεγάλη ανησυχία των επενδυτών για εμφάνιση στασιμοπληθωρισμού, η επεκτατική πολιτική των Κεντρικών Τραπεζών τελειώνει, η ύφεση δείχνει να εμφανίζει το πρόσωπό της. Όπως πολύ σωστά επισημαίνει σε άρθρο του στο liberal ο Σπύρος Αλεξόπουλος: «Ο χαλκός λοιπόν έχει χάσει όχι μόνο όλα τα πολεμικά του κέρδη αλλά βρίσκεται πλέον στα χαμηλότερα επίπεδα εδώ και έναν χρόνο, πέφτοντας σχεδόν κάθε μέρα από τα μέσα του Απριλίου. Αυτό δεν μπορεί να είναι καλό σημάδι για την πορεία της διεθνούς οικονομίας, ανεξάρτητα στο αν οφείλεται εν μέρει και στην επίδραση των κινεζικών lockdown. Αν ο χαλκός πέσει τις επόμενες μέρες κάτω από τα 4 δολάρια/λίβρα, θα πρέπει να λάβουμε πολύ σοβαρά υπόψη μας το μήνυμά του. Το οποίο μπορεί να είναι ένα υφεσιακό μήνυμα.»

Επιπροσθέτως, η μεγάλη φάση συσσώρευσης υπερβολικών αποταμιεύσεων στον δυτικό κόσμο έχει φτάσει στην ιστορική της κορύφωση και από αυτή τη στιγμή θα είναι πολύ δύσκολο να συνεχιστεί η τάση που επέτρεψε, μαζί με μια μακρά περίοδο αποπληθωρισμού, τη συμπίεση των επιτοκίων για ένα πολύ καιρό. Επομένως, τα επιτόκια προορίζονται να αυξηθούν παντού, αν και οι πραγματικοί ρυθμοί απόδοσης κεφαλαίου θα παραμείνουν αρνητικοί, διαβρώνοντας το απόθεμα του χρέους με την πάροδο του χρόνου και προκαλώντας μακροπρόθεσμα μια αποφασιστική υποτίμηση των υπερβολικών αποταμιεύσεων που συσσώρευσαν οι δυτικές χώρες τις τελευταίες δεκαετίες.

Η αναπόφευκτη προσαρμογή με υποτίμηση του χρέους, των αποταμιεύσεων και της αγοραστικής δύναμης είναι η τελευταία προσπάθεια αποφυγής γενικής χρεοκοπίας ενός χρέους που είναι πλέον μη αποπληρωτέο και θα είναι μια πολύ μακρά διαδικασία. Το πώς να υπερασπιστείς τον εαυτό σου σε μια τέτοια κατάσταση είναι σίγουρα το ζήτημα του αιώνα.

Πώς μπορούμε να προστατευθούμε

Πιστεύουμε ότι η διακράτηση μετρητών, ή η δημιουργία τους με πωλήσεις assets που έχουν καταγράψει μεγάλες αποδόσεις τα προηγούμενα χρόνια, είναι η καλύτερη αντιστάθμιση κινδύνου. Είναι σαφές ότι πρέπει να αλλάξουμε στρατηγική διαφοροποιώντας το χαρτοφυλάκιό μας και προτιμώντας περιουσιακά στοιχεία που θα μπορούν να «καλύψουν» τον πληθωρισμό.

Ο χρυσός θα συνεχίσει να προστατεύει τις αποταμιεύσεις σε πραγματικούς όρους καθώς και την ακίνητη περιουσία, ακόμη και όταν οι επενδύσεις σε ακίνητα θα υπόκεινται σε ολοένα υψηλότερους φόρους. Οι επενδύσεις σε ακίνητα εκτίθενται επίσης σε μεγαλύτερη επιλεκτικότητα από ότι στο παρελθόν, καθώς η συρρίκνωση του πραγματικού εισοδήματος επηρεάζει τις πιθανές αποτιμήσεις ορισμένων τμημάτων του κλάδου. Ουσιαστικά, οι αξίες θα διατηρηθούν στα τμήματα που ανήκουν τα ακίνητα υψηλής ποιότητας, αλλά και το υπόλοιπο τμήμα θα μπορεί να διατηρήσει αποδόσεις τουλάχιστον εφάμιλλες του πληθωρισμού.

Οι επενδύσεις σε μετοχικές αγορές με παθητικές στρατηγικές θα χάσουν τη λάμψη τους. Δεδομένου ότι οι χρηματοοικονομικές συνθήκες του συστήματος σήμερα υπαγορεύονται από την όρεξη για κινδύνους και όχι πλέον από τα επιτόκια, οι νομισματικές αρχές θα δραστηριοποιηθούν στη ρύθμιση της συμπεριφοράς των χρηματοοικονομικών μεταβλητών για να προσπαθήσουν να τις διατηρήσουν ουδέτερες ή συμβατές με τις στρατηγικές πληθωρισμού και ανάπτυξης.

Είναι λοιπόν πιθανό το συμφέρον των νομισματικών αρχών να στοχεύει στην αποφυγή καταρρεύσεων αλλά και στην αποφυγή υπερβολών όπως στο παρελθόν.

Αναδυόμενες αγορές

Οι ενεργές στρατηγικές θα επιστρέψουν για να αντικαταστήσουν τις παθητικές, η μακροοικονομική και η επιλογή μετοχών θα πρέπει να είναι καλύτερη από ότι συνέβη στο παρελθόν. Η εσωτερική υποτίμηση του δυτικού κόσμου θα οδηγήσει κατά συνέπεια στην επανεκτίμηση του αναδυόμενου κόσμου, του οποίου το αναπτυξιακό δυναμικό παραμένει επί του παρόντος πολύ υψηλό σύμφωνα με τα δυτικά πρότυπα (4,5% έναντι 1%) και σίγουρα μπορεί να επεκταθεί εάν η Κίνα επιτύχει τη στρατηγική να κινήσει τους μοχλούς ανάπτυξης από τις εξαγωγές στην εγχώρια κατανάλωση.

Η διαφοροποίηση στις αναδυόμενες αγορές, μπορεί επομένως να είναι μία από τις πιθανές λύσεις για να ξεφύγουμε από την οικονομική καταστολή που κινδυνεύει να γίνει ολοένα και πιο ασφυκτική για τα δυτικά περιουσιακά στοιχεία. Πρέπει να ειπωθεί ότι τα περιουσιακά στοιχεία των αναδυόμενων αγορών δεν ήταν μια καλή πηγή απόδοσης επένδυσης μέχρι στιγμής, αλλά οι προοπτικές φαίνονται πολύ προσανατολισμένες προς τη διαρθρωτική αλλαγή.

Το μελλοντικό σενάριο είναι επομένως πολύ δύσκολο για τους επενδυτές για τα επόμενα χρόνια και ο κίνδυνος παθητικής κατανομής έχει ήδη εξαντλήσει τα αποτελέσματά του. Η Ελλάδα θα μπορούσε να στοιχηθεί με αποδόσεις των αναδυόμενων, εάν και εφόσον κρατήσει ρυθμούς ανάπτυξης πάνω από το μέσο ευρωπαϊκό όρο.

Συνοπτικά, παραμένουμε επιφυλακτικοί σχετικά με τις προοπτικές μιας γρήγορης και αποφασιστικής επιστροφής της διάθεσης για κινδύνους τύπου 2020-2021 και οι κινήσεις ανάκαμψης θα παρεμποδίζονται πάντα από ένα ιδιαίτερα ασταθές και ευάλωτο μακροοικονομικό πλαίσιο.