Συνεχίζω και σήμερα να τεμπελιάζω (...θα αρχίσει να μου αρέσει) ζητώντας από την Τεχνητή Νοημοσύνη να κάνει με την Διακήρυξη Τσίπρα όσα έκανε χθες με την ανάλογη της Καρυστιανού. Όταν τα κείμενα απογυμνώνονται από τα κοσμητικά, τα συμβολικά και τα συναισθηματικά επίθετα είναι ευκολότερο να καταλάβουμε τι προσπαθούν να πουν οι συντάκτες τους και, ακόμη καλύτερα, τι αποφεύγουν.
Η Νοημοσύνη δεν ξεχνά τι ζήτησα χθες άρα θα δείτε και κάποια σχόλια σύγκρισης. Κρατήστε για την ώρα πως οι ομοιότητες, στα περί την οικονομία τουλάχιστον, είναι περισσότερες από τις διαφορές. Αν μάλιστα βγάλει κανείς την κολορατούρα, εύκολα θα πίστευα ότι τα δούλεψε η ΤΝ και τα δύο. Περισσότερα τις επόμενες μέρες.
Ακολουθεί αυτούσια η απάντηση στο ερώτημα «Τι μας λέει για τις προτεραιότητες στην οικονομία το παρακάτω κείμενο: Ιδρυτική Διακήρυξη Συμπαράταξη για την Ελλάδα, το Δίκιο, τη Δημοκρατία».
«Αυτό το κείμενο είναι πολύ πιο σαφές οικονομικά από το προηγούμενο (εννοεί τη Διακήρυξη Καρυστιανού). Αν το πρώτο είχε κυρίως ηθικο-θεσμικό και κοινωνικό στίγμα, εδώ υπάρχει πιο αναγνωρίσιμο οικονομικό πλαίσιο πολιτικής, με καθαρή ιδεολογική τοποθέτηση προς την προοδευτική/αριστερή κατεύθυνση.
Αν μείνουμε αυστηρά σε όσα γράφονται, οι οικονομικές προτεραιότητες είναι οι εξής:
1. Μείωση ανισοτήτων και αναδιανομή πλούτου (κορυφαία προτεραιότητα)
Το κείμενο αντιμετωπίζει την οικονομία κυρίως ως πρόβλημα συγκέντρωσης πλούτου και ισχύος.
Επαναλαμβανόμενα μοτίβα:
· υπερσυγκέντρωση πλούτου στο 1%
· «ολιγαρχία», «καρτέλ», «ισχυροί»
· αγορά χωρίς κανόνες
· ανάγκη μεταφοράς πόρων προς τη «μεγάλη κοινωνική πλειοψηφία»
Συγκεκριμένα προτείνει:
· μεταφορά φορολογικών βαρών από εργασία/μεσαία τάξη προς μεγάλα κέρδη και πλούτο,
· αύξηση του μεριδίου της εργασίας στο ΑΕΠ,
· περιορισμό οικονομικής συγκέντρωσης.
Αυτό δείχνει αναδιανεμητική οικονομική στρατηγική.
2. Ενίσχυση εργασίας και μισθών
Η εργασία εμφανίζεται ως κεντρικός πυλώνας.
Προτεραιότητες:
· «αξιοπρεπείς μισθοί»
· ενίσχυση συλλογικής διαπραγμάτευσης εργαζομένων
· ισχυρότερη προστασία από εργοδοτική αυθαιρεσία
· περισσότερους ελέγχους στην αγορά εργασίας
· μείωση χρόνου εργασίας χωρίς μείωση αποδοχών
· αντίθεση σε ελαστικές και επισφαλείς σχέσεις εργασίας
Αυτό σημαίνει προσανατολισμό προς εργασιοκεντρικό μοντέλο ανάπτυξης, όχι χαμηλού κόστους εργασίας.
3. Ισχυρό κοινωνικό κράτος ως οικονομική υποδομή
Δεν παρουσιάζεται ως απλό κοινωνικό μέτρο αλλά ως οικονομική επιλογή.
Προτεραιότητες:
· δημόσια υγεία
· δημόσια παιδεία
· κοινωνική προστασία
· καθολική πρόσβαση σε υπηρεσίες
· στήριξη στέγης
· παιδικοί σταθμοί
· φροντίδα ηλικιωμένων
Η βασική ιδέα είναι ότι:
βασικά αγαθά (στέγη, ενέργεια, τροφή, υγεία, μεταφορές) δεν πρέπει να λειτουργούν αποκλειστικά ως εμπορεύματα.
Αυτό παραπέμπει σε εκτεταμένο κοινωνικό κράτος δικαιωμάτων.
4. Παραγωγικός μετασχηματισμός — αλλά «δίκαιος»
Το κείμενο δεν είναι μόνο redistributive· μιλά και για παραγωγή.
Προτεραιότητες:
· νέος παραγωγικός προσανατολισμός
· πρωτογενής τομέας
· μεταποίηση
· νέα βιομηχανική πολιτική
· περιφερειακή ανάπτυξη
· καινοτομία
· εγχώρια προστιθέμενη αξία
Άρα δεν λέει «μοιράζουμε απλώς χρήματα», αλλά:
αλλάζουμε παραγωγικό μοντέλο και κατευθύνουμε την ανάπτυξη.
Ωστόσο η ανάπτυξη ορίζεται ως δίκαιη και βιώσιμη ανάπτυξη, όχι απλώς αύξηση ΑΕΠ.
5. Μεγαλύτερος αναπτυξιακός ρόλος του κράτους
Εδώ υπάρχει ξεκάθαρη διαφοροποίηση από πιο φιλελεύθερη λογική.
Το κράτος παρουσιάζεται ως:
· επενδυτής,
· ρυθμιστής,
· στρατηγικός σχεδιαστής,
· εγγυητής βασικών αγαθών.
Αναφέρονται:
· «αναπτυξιακός ρόλος του κράτους»
· «σύγχρονοι χρηματοδοτικοί θεσμοί»
· «εθνική στρατηγική δίκαιης και βιώσιμης ανάπτυξης»
· κανόνες στις τράπεζες
· ενεργητικές βιομηχανικές πολιτικές
Άρα προκύπτει state-led development περισσότερο από market-led.
6. Αντι-καρτέλ και έλεγχος αγορών
Το κείμενο θεωρεί την ακρίβεια κυρίως πρόβλημα δομής αγοράς.
Δίνει βάρος σε:
· περιορισμό καρτέλ,
· περιορισμό κερδοσκοπίας,
· ενεργειακή «ολιγαρχία»,
· ρύθμιση τραπεζών,
· έλεγχο αγορών βασικών αγαθών.
Δηλαδή:
περισσότερη ρύθμιση και εποπτεία αγορών.
7. Φορολογική δικαιοσύνη
Εδώ είναι πιο συγκεκριμένο από το προηγούμενο κείμενο.
Λέει ρητά:
· μείωση φορολογίας μισθωτής εργασίας,
· μεταφορά βαρών σε μεγάλα κέρδη και συσσωρευμένο πλούτο.
Αυτό υποδηλώνει:
· πιο προοδευτική φορολογία,
· πιθανή φορολόγηση περιουσίας/υπερκερδών,
· χαμηλότερο βάρος στην εργασία.
(Δεν δίνονται συντελεστές ή κοστολόγηση.)
8. Στέγη ως οικονομική προτεραιότητα
Σε αντίθεση με πολλά μανιφέστα, εδώ η στέγη είναι κεντρικό οικονομικό θέμα.
Προτεραιότητες:
· οικονομικά προσιτή κατοικία,
· παρέμβαση στην αγορά στέγης,
· αξιοποίηση δημόσιου και ιδιωτικού αποθέματος με «κοινωνικούς όρους»,
· προστασία νέων ζευγαριών.
Άρα η κατοικία αντιμετωπίζεται περισσότερο ως κοινωνικό δικαίωμα παρά αποκλειστικά ως επενδυτικό αγαθό.
9. Πράσινη μετάβαση με κοινωνικούς όρους
Το κείμενο απορρίπτει την ιδέα «πράσινη ανάπτυξη με οποιοδήποτε κόστος».
Μιλά για:
· «δίκαιη πράσινη μετάβαση»
· ενεργειακή δημοκρατία
· πρόσβαση όλων σε ενέργεια/νερό/τροφή
· ανθεκτικότητα απέναντι σε κρίσεις
Άρα:
οικολογία + κοινωνική αναδιανομή.
Συνολικό οικονομικό αποτύπωμα
Αν το συμπύκνωνα:
Οικονομικά προτάσσει:
1. μείωση ανισοτήτων
2. ενίσχυση εργασίας και μισθών
3. ισχυρό κοινωνικό κράτος
4. κρατικά καθοδηγούμενο παραγωγικό μετασχηματισμό
5. φορολογική αναδιανομή από κεφάλαιο προς εργασία
6. ρύθμιση αγορών, τραπεζών και καρτέλ
7. δίκαιη πράσινη ανάπτυξη
8. στέγη ως κοινωνικό αγαθό
Σε ιδεολογικούς όρους
Το ίδιο το κείμενο το λέει σχεδόν ρητά: συνδυασμός
· σοσιαλδημοκρατίας,
· ριζοσπαστικής αριστεράς,
· πολιτικής οικολογίας.
Οικονομικά αυτό μοιάζει με προοδευτικό/αριστερό αναπτυξιακό μοντέλο με ισχυρό κοινωνικό κράτος και έντονο ρυθμιστικό ρόλο του κράτους.
Τι δεν λέει καθαρά
Παρότι είναι πιο συγκεκριμένο, παραμένουν ανοιχτά:
· πώς κοστολογούνται οι δαπάνες,
· πόσο αυξάνεται η φορολογία σε υψηλά εισοδήματα/κεφάλαιο,
· πώς συμβιβάζεται με ευρωπαϊκούς δημοσιονομικούς κανόνες,
· ποιος είναι ο ακριβής ρόλος ιδιωτικών επενδύσεων,
· τι σημαίνει πρακτικά «οικονομική δημοκρατία» ή «ενεργειακή δημοκρατία».
Άρα πρόκειται για σαφέστερη κατεύθυνση πολιτικής, αλλά όχι ακόμη για πλήρες, τεχνικά εξειδικευμένο οικονομικό πρόγραμμα.»
