Είπα να τεμπελιάσω σήμερα. Ζήτησα λοιπόν από το ChatGPT, αφού το τροφοδότησα με ολόκληρο το κείμενο από την κατατεθείσα «ΙΔΡΥΤΙΚΗ ΔΙΑΚΗΡΥΞΗ ΕΛΠΙΔΑ ΓΙΑ ΤΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ – ΜΑΡΙΑ ΚΑΡΥΣΤΙΑΝΟΥ ΑΝΕΞΑΡΤΗΤΟ ΚΙΝΗΜΑ ΠΟΛΙΤΩΝ»
Έθεσα στην ψύχραιμη και αντικειμενική Τεχνητή Νοημοσύνη, γιατί η δική μου παραμένει ευερέθιστη, την παρακάτω ερώτηση: «Τι μας λέει για τις προτεραιότητες στην οικονομία το κείμενο;»
Η σύνοψη του οικονομικού προγράμματος του «Ελπίδα» λέει πολλά, ιδίως προς όσους έσπευσαν να κατατάξουν την Καρυστιανού στον χώρο της ακροδεξιάς. Ας το διαβάσουν οι οπαδοί Ανδρουλάκη και Τσίπρα, αφού θα χρειαστεί να συζητήσουν ζωηρά με το νεοεμφανιζόμενο κίνημα πολιτών.
Ακολουθεί αυτούσια η απάντηση της ΤΝ σε πρώτο πρόσωπο:
«Αν περιοριστούμε μόνο σε αυτά που γράφει το κείμενο, οι οικονομικές προτεραιότητες που προκύπτουν είναι αρκετά σαφείς, αν και όχι πάντα ποσοτικοποιημένες ή εξειδικευμένες. Θα έλεγα ότι σχηματίζεται ένα οικονομικό πρόγραμμα με έμφαση σε κοινωνική προστασία + παραγωγική ανασυγκρότηση + κρατικό έλεγχο/διαφάνεια.
1. Κοινωνική στήριξη και αναδιανομή ως πρώτη προτεραιότητα
Το κείμενο δίνει πολύ μεγάλο βάρος στη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου, στην αντιμετώπιση της φτωχοποίησης και στη στήριξη κοινωνικών ομάδων.
Προτεραιότητες:
· οικονομική ενίσχυση οικογενειών και νέων
· μέτρα για το δημογραφικό και ανάσχεση του brain drain
· ενίσχυση συνταξιούχων και ευάλωτων ομάδων
· δημόσιο, καθολικό σύστημα υγείας
· ισχυρό δημόσιο εκπαιδευτικό σύστημα
· αξιοπρεπείς μισθοί και εργασιακή προστασία
Αυτό παραπέμπει σε κοινωνικό/προνοιακό κράτος με ισχυρή κρατική παρέμβαση.
2. Παραγωγική και βιομηχανική ανασυγκρότηση
Το πιο σαφές «αναπτυξιακό» οικονομικό μήνυμα είναι η ιδέα ότι η χώρα πρέπει να παράγει περισσότερο και να στηρίζεται στις δικές της δυνάμεις.
Το κείμενο μιλά για:
· «παραγωγική και βιομηχανική ανασυγκρότηση»
· εθνικό πρόγραμμα ανάπτυξης
· ενίσχυση επιχειρηματικότητας και καινοτομίας
· ψηφιακή μετάβαση
· μείωση γραφειοκρατίας
· επενδύσεις
· στήριξη μικρομεσαίων επιχειρήσεων
· πρωτογενή τομέα (γεωργία, κτηνοτροφία, αλιεία κ.λπ.)
· αύξηση εξαγωγών
Άρα υπάρχει στοιχείο αναπτυξιακού πατριωτισμού / παραγωγισμού: ανάπτυξη μέσω εγχώριας παραγωγής, ΜΜΕ και βιομηχανίας.
3. Αντι-ολιγοπωλιακή και αντι-καρτέλ κατεύθυνση
Το κείμενο θεωρεί ότι μεγάλο μέρος της ακρίβειας και της φτωχοποίησης προέρχεται από συγκεντρωμένη οικονομική ισχύ.
Δίνει προτεραιότητα σε:
· καταπολέμηση καρτέλ
· έλεγχο μονοπωλίων και ολιγοπωλίων
· πάταξη αισχροκέρδειας
· αυστηρότερη εποπτεία αγορών
Αυτό δείχνει ενεργό ρυθμιστικό ρόλο του κράτους στην αγορά, όχι laissez-faire προσέγγιση.
4. Τράπεζες, δάνεια και προστασία δανειοληπτών
Υπάρχει ειδική στόχευση στο τραπεζικό σύστημα:
· μεγαλύτερη φορολόγηση τραπεζών
· έλεγχος servicers και funds
· προστασία πρώτης κατοικίας
· αντίθεση στην προνομιακή μεταχείριση μεγάλων δανειοληπτών
· ίση μεταχείριση πολιτών και ισχυρών οικονομικών παραγόντων
Αυτό δείχνει πιο παρεμβατική στάση απέναντι στον χρηματοπιστωτικό τομέα.
5. Διαφάνεια, δημόσιο χρήμα και δημοσιονομικός έλεγχος
Το κείμενο συνδέει την οικονομική δυσπραγία με διαφθορά και κακοδιαχείριση.
Προτεραιότητες:
· έλεγχος δημόσιων συμβάσεων
· έλεγχος ευρωπαϊκών και κρατικών κονδυλίων
· διαφάνεια δαπανών/εσόδων
· καταπολέμηση διασπάθισης δημοσίου χρήματος
· «δίκαιη κατανομή πόρων»
Εδώ η οικονομική λογική είναι: πριν βρεθούν νέα χρήματα, να σταματήσει η σπατάλη και η διαφθορά.
6. Στρατηγικοί τομείς και ισχυρή δημόσια εποπτεία
Το κείμενο μιλά για εθνικό σχεδιασμό σε:
· μεταφορές
· ενέργεια
· τηλεπικοινωνίες
· ύδρευση
· υποδομές υψηλού δημόσιου συμφέροντος
Δεν λέει ρητά «κρατικοποίηση», αλλά υπονοεί ισχυρό δημόσιο σχεδιασμό και έλεγχο στρατηγικών κλάδων.
7. Εργασία και κοινωνική συνοχή
Η ανάπτυξη παρουσιάζεται ως αποδεκτή μόνο εφόσον συνοδεύεται από:
· σταθερές εργασιακές σχέσεις
· αξιοπρεπή διαβίωση
· περιορισμό επισφαλούς εργασίας
· μείωση φτωχοποίησης
Άρα δεν προβάλλεται μοντέλο «ανάπτυξη πρώτα, διανομή μετά», αλλά περισσότερο ανάπτυξη μαζί με κοινωνική προστασία.
Συνολικά: τι οικονομικό στίγμα δίνει;
Αν το συμπυκνώσουμε, το κείμενο δείχνει ένα μείγμα:
· κοινωνικού κράτους (υγεία, παιδεία, οικογένεια, συντάξεις)
· αναπτυξιακού παραγωγισμού (βιομηχανία, ΜΜΕ, αγροτικός τομέας, καινοτομία)
· κρατικής ρύθμισης και εποπτείας (τράπεζες, καρτέλ, δημόσιο χρήμα)
· οικονομικού πατριωτισμού / εθνικής παραγωγικής στρατηγικής
· αντιδιαφθοράς και θεσμικής λογοδοσίας
Αυτό που δεν λέει καθαρά είναι εξίσου σημαντικό:
· δεν υπάρχουν συγκεκριμένοι φορολογικοί συντελεστές,
· δεν υπάρχει σαφές σχέδιο χρηματοδότησης,
· δεν διευκρινίζεται η σχέση με δημοσιονομικούς περιορισμούς της ΕΕ,
· δεν εξηγείται πώς θα ισορροπήσουν ταυτόχρονα αυξημένες κοινωνικές δαπάνες και δημοσιονομική πειθαρχία,
· δεν αποσαφηνίζεται πόσο «αγορά» και πόσο «κράτος» θέλει στην πράξη.
Με άλλα λόγια, το κείμενο αποτυπώνει περισσότερο κατεύθυνση και αξιακές προτεραιότητες παρά πλήρως κοστολογημένο οικονομικό πρόγραμμα.»
