Σε μια νέα εποχή ελέγχων εισέρχονται οι συναλλαγές με κρυπτονομίσματα, καθώς η Ευρωπαϊκή Ένωση ενεργοποιεί ένα ενιαίο σύστημα παρακολούθησης που φιλοδοξεί να βάλει τέλος στη «θολή» εικόνα των κρυπτονομισμάτων και να περιορίσει τη φοροδιαφυγή.
Με την ενσωμάτωση της Οδηγίας 2023/2226 στο ελληνικό δίκαιο, δημιουργείται για πρώτη φορά ένα κεντρικό πανευρωπαϊκό «ευρετήριο» οικονομικών πληροφοριών. Πρακτικά, πρόκειται για μια κοινή βάση δεδομένων, μέσω της οποίας οι φορολογικές αρχές των κρατών-μελών θα ανταλλάσσουν αυτόματα στοιχεία για εισοδήματα, επενδύσεις και συναλλαγές, συμπεριλαμβανομένων και εκείνων που πραγματοποιούνται σε ψηφιακά περιβάλλοντα.
Η αλλαγή αυτή έρχεται να καλύψει ένα σημαντικό κενό, καθώς μέχρι σήμερα οι δραστηριότητες στα κρυπτονομίσματα ήταν δύσκολο να εντοπιστούν διασυνοριακά, επιτρέποντας τη μεταφορά κεφαλαίων χωρίς ουσιαστικό έλεγχο. Με το νέο σύστημα, οι φορολογικές διοικήσεις αποκτούν τη δυνατότητα να διασταυρώνουν δεδομένα και να εντοπίζουν εισοδήματα που δεν έχουν δηλωθεί.
Καθοριστικό εργαλείο σε αυτή τη διαδικασία είναι ο ΑΦΜ, ο οποίος λειτουργεί ως βασικός «συνδετικός κρίκος» μεταξύ των πληροφοριών που συλλέγονται σε ευρωπαϊκό επίπεδο και των εθνικών φορολογικών αρχείων. Μέσω αυτοματοποιημένων μηχανισμών, οι αρχές θα μπορούν να επαληθεύουν τα στοιχεία των φορολογουμένων και να αντιστοιχίζουν συναλλαγές, λογαριασμούς και επενδυτική δραστηριότητα με συγκεκριμένα πρόσωπα.
Στο επίκεντρο των νέων υποχρεώσεων βρίσκονται οι πλατφόρμες και οι πάροχοι υπηρεσιών κρυπτοστοιχείων, οι οποίοι καλούνται να συλλέγουν και να διαβιβάζουν στοιχεία για τους χρήστες τους. Παράλληλα, οφείλουν να ενημερώνουν τους πολίτες για την επεξεργασία των δεδομένων τους, διασφαλίζοντας ότι έχουν τη δυνατότητα να ασκήσουν τα δικαιώματά τους πριν από τη διαβίβαση των πληροφοριών.
Τα δεδομένα που συγκεντρώνονται δεν θα διατηρούνται επ’ αόριστον, αλλά μόνο για το απαραίτητο χρονικό διάστημα, με το νέο πλαίσιο να προβλέπει ελάχιστο χρόνο αποθήκευσης τα πέντε έτη από το 2028.
Την ίδια στιγμή ενισχύεται και η εποπτεία της αγοράς crypto σε ευρωπαϊκό επίπεδο. Οι πάροχοι υπηρεσιών θα μπορούν να δραστηριοποιούνται σε όλη την ΕΕ μέσω του μηχανισμού «διαβατηρίου», εφόσον έχουν λάβει άδεια σε ένα κράτος-μέλος, ενώ η Ευρωπαϊκή Αρχή Κινητών Αξιών και Αγορών διατηρεί τόσο μητρώο αδειοδοτημένων εταιρειών όσο και «μαύρη λίστα» για όσους δραστηριοποιούνται παράνομα.
Η εφαρμογή του νέου πλαισίου σηματοδοτεί μια σημαντική στροφή προς τη διαφάνεια, με τις φορολογικές αρχές να αποκτούν πλέον νέα εργαλεία για να εντοπίζουν πιο αποτελεσματικά αδήλωτα εισοδήματα και ύποπτες ροές χρήματος, σε μια αγορά που μέχρι σήμερα λειτουργούσε σε μεγάλο βαθμό εκτός ελέγχου.
