Προχθές, ο υπουργός Άκης Σκέρτσος ανάρτησε στα κοινωνικά δίκτυα κάποιους πίνακες της Eurostat που δείχνουν πως η Ελλάδα, μεταξύ 2019 και 2025, συγκαταλέγεται στις χώρες της ΕΕ με τη μεγαλύτερη πρόοδο σε αυτό που ονομάζουμε παραγωγική ανασυγκρότηση.
Στην αύξηση της απασχόλησης στη μεταποίηση, η Ελλάδα μεταξύ 2019 και 2025 πέτυχε τη δεύτερη μεγαλύτερη επίδοση στην ΕΕ.
Στην αύξηση της προστιθέμενης αξίας στη μεταποίηση, με ποσοστό 44%, η Ελλάδα καταλαμβάνει την τρίτη θέση μετά την Ιρλανδία και τη Δανία. Στην αύξηση της βιομηχανικής παραγωγής έρχεται πέμπτη, με άνοδο 25%.
Όλοι φωνάζουμε πως η χώρα δεν μπορεί να στηρίζεται μόνο στον τουρισμό. Για να αποκτήσει σταθερότητα, ασφάλεια και καλύτερους μισθούς, πρέπει να αναπτύξει και το παραγωγικό σκέλος της οικονομίας της.
Δεν είναι αυτό μετασχηματισμός του οικονομικού μοντέλου της χώρας;
Οι επιδόσεις αυτές είναι πρωτοφανείς για την ελληνική οικονομία στα 40 χρόνια που ασχολούμαι με το οικονομικό ρεπορτάζ και στα προηγούμενα 40 χρόνια οικονομικής ιστορίας που γνωρίζω.
Μετά τον πόλεμο, μόνο κατά τις δεκαετίες του ’50 και του ’60 είχε πετύχει η χώρα υψηλότερους ρυθμούς, όταν εφαρμόζονταν οι πολιτικές Καρτάλη, Μαρκεζίνη και Παπάγου. Ο πρώτος ήταν κεντροαριστερός, ο δεύτερος φιλελεύθερος κεντρώος και ο τρίτος συντηρητικός δεξιός.
Μετά το ’80 και τον παπανδρεϊκό σοσιαλισμό άρχισε η φθορά της παραγωγικής οικονομίας και η ευημερία της κρατικής οικονομίας. Οι εργαζόμενοι στο Δημόσιο πενταπλασιάστηκαν.
Όταν αναδημοσίευσα στα κοινωνικά δίκτυα τους πίνακες του Α.Σ. με τα στοιχεία, κάποιοι με επέκριναν ως απολογητή ή διαφημιστή της κυβέρνησης.
«Αχ, ρε Κώστα Στούπα... ότι θα κατέληγες "αντήχηση" του Σκέρτσου ούτε που το φανταζόμουν...», έγραψε κάποιος.
Του απάντησα: «Ακόμη και ο Τσίπρας, αν είχε παρουσιάσει αυτά τα στοιχεία, θα τα αναμετέδιδα ως μεγάλη επιτυχία της προσπάθειας μετασχηματισμού της ελληνικής οικονομίας...».
Η αλήθεια είναι, βέβαια, πως οι σοσιαλιστικοί πειραματισμοί της μεταπολίτευσης έχουν διαλύσει την παραγωγική βάση της χώρας. Αυτό σημαίνει πως ξεκινάμε από χαμηλότερη αφετηρία σε σχέση με άλλες χώρες και θα χρειαστούν πολλά χρόνια με παρόμοιους ρυθμούς βελτίωσης για να πλησιάσουμε τον μέσο όρο.
Αυτό, βέβαια, δεν είναι λόγος να μη σχολιάζουμε θετικά τις όποιες θετικές μεταβολές και να μην ενθαρρύνουμε την περαιτέρω πρόοδο.
Σίγουρα, στην πρόοδο αυτή έχει συνεισφέρει και το Ταμείο Ανάκαμψης και Ανθεκτικότητας της ΕΕ με τα κεφάλαια που διαθέτει. Αυτό, όμως, δεν συμβαίνει για πρώτη φορά. Από το ’80 και μετά έχουν εισρεύσει στη χώρα πάνω από 200 δισ. ευρώ. Τα περισσότερα, όμως, χάθηκαν στα σκυλάδικα και τα ακριβά αυτοκίνητα. Για πενήντα χρόνια ο παραγωγικός ιστός και η γεωργία διαλύονταν.
Το γεγονός ότι σήμερα παρατηρείται αναστροφή αυτής της πορείας οφείλουμε να το αναγνωρίσουμε και να το υποστηρίξουμε, ώστε να υπάρξει συνέχεια.
Ο ίδιος δεν διστάζω να επισημαίνω τόσο τα θετικά όσο και τα αρνητικά. Για τις υποκλοπές, τον ΟΠΕΚΕΠΕ και τις επιδοματικές πολιτικές έχω ασκήσει κριτική. Για τα εξοπλιστικά, τις διπλωματικές επιτυχίες, τη μείωση του χρέους, την υψηλότερη από τον μέσο όρο ανάπτυξη, το e-gov που έχει αλλάξει τη ζωή μας, τα μη κρατικά πανεπιστήμια, την επαναλειτουργία των ναυπηγείων, τη βελτίωση της εικόνας στη δημόσια υγεία, τα έργα υποδομής, τη διάσωση και μεταμόρφωση της ΔΕΗ, τον Κάθετο Ενεργειακό Διάδρομο κ.λπ., έχω θετική άποψη και δεν θα διστάσω να την εκφράζω.
Επίσης, χρεώνω στην κυβέρνηση το γεγονός ότι η αξιολόγηση στο Δημόσιο έχει αποτύχει και πιστεύω πως χρειάζεται ταχύτερη μείωση της φορολογίας, καθώς και περισσότερα φορολογικά κίνητρα για την προσέλκυση τεχνολογικών επενδύσεων.
Ο ίδιος υποστηρίζω πως τους πολιτικούς πρέπει να τους κρίνει κανείς μόνο εκ του αποτελέσματος. Στα 40 χρόνια της δημοσιογραφίας έχω δει απτά αποτελέσματα από ελάχιστες κυβερνήσεις...
📬🖊️ Επιστολές αναγνωστών
Τα περί μισθών πείνας τα ακούω βερεσέ…
Καλησπέρα κ. Στούπα,
Με αφορμή την κουβέντα περί «μισθών πείνας» και τα αποκαρδιωτικά σχόλια σε σχετικές αναρτήσεις στο Facebook, θα ήθελα να ξεκινήσω από το εξής:
«Πέντε χρόνια Πολυτεχνείο (ΗΜΜΥ), δύο χρόνια μεταπτυχιακό, 980 ευρώ καθαρά, 3.900 στο εξωτερικό. Brain drain.»
Με κάτι τέτοια πραγματικά εξοργίζομαι, καταρχάς διότι μία τέτοια διατύπωση δείχνει μηδενική αίσθηση και αντίληψη της πραγματικότητας, αυτού που λέμε «μεγάλη εικόνα». Αυτός/ή που το έστειλε παραθέτει δύο ξερούς αριθμούς χωρίς τις βασικές πληροφορίες: που δουλεύει για 980€ καθαρά στην Ελλάδα και σε τι αντικείμενο και αν είναι η πρώτη δουλειά, ποια θέση σε ποια χώρα και πόλη πληρώνει 3.900€ και αν αυτά είναι καθαρά. Αυτή η προχειρότητα δεν παραπέμπει σε μηχανικό πάντως…
Ανατρέχοντας στο ξεκίνημα του δικού μου εργασιακού βίου το 1997 μετά από 5 χρόνια στο ΕΜΠ και 18 μήνες θητεία, χωρίς μεταπτυχιακό, θυμάμαι ότι έπαιρνα 205 χιλ. δραχμές καθαρά για πρώτη δουλειά μηχανικού σε εταιρεία βιομηχανικών μελετών φυσικού αερίου, όταν ο αντίστοιχος βασικός μισθός γενικά στον ιδιωτικό τομέα ήταν κάπου 140 χιλ. Μέσα σε 3 και κάτι χρόνια είχα ανέβει μέχρι περίπου 280 χιλ. καθαρά, αλλάζοντας μια-δυο δουλειές, χωρίς ακόμη να έχω κάποιο σημαντικό ανταγωνιστικό πλεονέκτημα στην τότε αγορά εργασίας. Τελικά στα 29 μου ξεκίνησα νέα καριέρα σε μεγάλη πολυεθνική εταιρεία πληροφορικής που έψαχνε κυρίως για μηχανικούς για τον τρόπο σκέψης τους, για να υλοποιούν μεγάλα έργα πληροφοριακών συστημάτων. Στα 30 μου (το 2002) είχα ήδη ξεφύγει από την λογική του ελάχιστου μισθού που όριζαν οι συμβάσεις, και χρειάστηκαν 2-3 χρόνια ακόμη για να φύγω πολύ πάνω από τους μέτριους μισθούς της πολυεθνικής.
Σήμερα, μετά από 3 δεκαετίες στην αγορά εργασίας της Ελλάδας και της Ευρώπης, με μισθό και με μπλοκάκι, έχω να πω μερικά πράγματα σε όποιον/α εξακολουθεί να πιστεύει ότι η Ελλάδα πληρώνει μισθούς πείνας ΓΕΝΙΚΑ ΚΑΙ ΑΟΡΙΣΤΑ, και δεν έχει καταλάβει πως λειτουργεί η αγορά εργασίας παντού στον πλανήτη:
α) Μισθό πείνας παίρνουν μόνο όσοι δεν έχουν κάποια δεξιότητα που να τους δίνει ένα έστω ελάχιστο συγκριτικό πλεονέκτημα, και όσοι κάνουν κάτι που το κάνουν χιλιάδες άλλοι. Όλα έχουν να κάνουν με προσφορά και ζήτηση δεξιοτήτων (πχ υδραυλικός, ψήστης, ενεργειακός μηχανικός) και θέσεων που δεν τις θέλουν οι περισσότεροι (πχ λαντζέρης).
β) Υπάρχει πολύ μεγαλύτερη κινητικότητα στην ελληνική αγορά εργασίας σε σχέση με μόλις 5 χρόνια πριν, πάντοτε για ανθρώπους με οποιαδήποτε δεξιότητα που να είναι σε μεγάλη ζήτηση. Ειδικά όμως για μηχανικούς η αγορά ΔΙΨΑΕΙ, μα για software, μα για ενέργεια, μα για υλικά, μα για κατασκευές, μα για consulting. Με πτυχίο πολυτεχνικής σχολής σήμερα στην Ελλάδα μόνο άμα είσαι βλάκας ή άχρηστος τεμπέλης παίρνεις μισθό ταμείου σούπερ μάρκετ.
γ) Το μείζον πρόβλημα στην Ελλάδα είναι η μικρή αγορά και δυστυχώς οι πεπαλαιωμένες αντιλήψεις αρκετών ακόμη επιχειρήσεων τόσο ως προς τον τρόπο λειτουργίας όσο και σε ό,τι αφορά τις αμοιβές. Όμως, για κάθε τρεις αλμπάνηδες που προσφέρουν λιγότερο από ένα χιλιάρικο καθαρό σε απόφοιτους πολυτεχνικών σχολών, πλέον υπάρχουν άλλοι πέντε σοβαροί που ψάχνουν κάποιον/α να μπορεί να κάνει τη δουλειά και πληρώνουν καλά. Χρειάζεται επιμονή και κυρίως ανοιχτό μυαλό και όρεξη για δουλειά και μάθηση. Όχι μόνο τύχη ή γνωριμίες, όπως πολύ βολικά διακινείται ως άποψη. Σταδιακά οι αλμπάνηδες θα περιοριστούν αποκλειστικά σε μη ανταγωνιστικούς τομείς.
δ) Καμία εταιρεία στο εξωτερικό δεν θα δώσει σε έναν 30άρη μηχανικό πάνω από 4 χιλιάρικα το μήνα καθαρά, δηλαδή κάπου 8 χιλιάρικα το μήνα ή σχεδόν 100 χιλ. το χρόνο μικτά, αυτά είναι παραμύθια της Χαλιμάς. Με κρατήσεις κοντά στο 50%, στην καλύτερη περίπτωση θα δει κανείς στα 30 του κάτι λιγότερο από 3 χιλιάρικα, αλλά και με σημαντικά μεγαλύτερο κόστος ζωής. Μετά τα 35 ανοίγει αρκετά η ψαλίδα εις βάρος των ελληνικών αποδοχών, και βρίσκει κανείς 4 και 5 χιλ. καθαρά το μήνα μετά τα 40-45.
ε) Στην Ελλάδα οι μισθοί είναι 14 και στις υπόλοιπες χώρες είναι 12, επομένως για να είναι σωστή η σύγκριση -είτε σε μικτά είτε σε καθαρά- πρέπει να μπει ένα +16,6% στις ελληνικές αποδοχές. Δηλαδή, 2.000 καθαρά επί 14 είναι 2.330 επί 12, οπότε αν μία παρόμοια θέση κάπου στην Ευρώπη πληρώνει πχ 2.900 καθαρά επί 12 (λογικό για ηλικίες πέριξ των 30) τότε αμέσως βλέπει κανείς την απόλυτη διαφορά σε ευρώ και μετά λαμβάνει υπόψη και το κόστος ζωής για μία σωστή σύγκριση.
Συνοψίζοντας:
Καλό το παραμύθι των μισθών πείνας γενικά και αόριστα, αλλά δεν έχει πλέον δράκο. Ζορίζονται αυτοί που πάντα ζορίζονταν, οι ανειδίκευτοι και οι κολλημένοι στις ιδεοληψίες του ‘80 και του ‘90. Η απόκλιση από τις πλουσιότερες χώρες της Ευρώπης είναι ακόμη μεγάλη, δεν πρέπει όμως να ξεχνάει κανείς τι προηγήθηκε την διαβολοδεκαετία 2008-2018, όπως επίσης και τι πλήρωνε η αγορά την δεκαετία της αστακομακαρονάδας 1998-2008, για να έχουμε μία σύγκριση. Τα πράγματα άλλαξαν άρδην, ειδικά από την πανδημία και μετά, και όποιος έχει όρεξη να μάθει, να δουλέψει, και αν «κόβει» και λίγο, συν τω χρόνω θα κερδίζει λεφτά όχι μόνο για το «ζην» αλλά και για το «ευ ζην».
Ειδικότερα για τους μηχανικούς, μια και ήταν η αφορμή για τα σχόλια, ως μηχανικός ο ίδιος θα υπερθεματίσω σε αυτό που γράψατε κι εσείς με μία ελαφριά παραλλαγή: αν έχεις τελειώσει Πολυτεχνείο και έχεις και μεταπτυχιακό, και στη σημερινή αγορά εργασίας στην Ελλάδα παίρνεις όσα ένας αποθηκάριος στο σούπερ μάρκετ, τότε δεν σου φταίει κανείς άλλος παρά μόνο ο κακός σου εαυτός.
Σας ευχαριστώ προκαταβολικά για την φιλοξενία.
Με εκτίμηση,
Σ.Α. - Μηχανικός ΕΜΠ
