Στην κλασική γεωπολιτική ανάλυση, η ισχύς μετριέται με το εκτόπισμα και των εξοπλισμό των αεροπλανοφόρων, με τον έλεγχο του αριθμού των βαρελιών πετρελαίου και με την αντοχή των παγκόσμιων εφοδιαστικών αλυσίδων. Ωστόσο, στην εποχή της ψηφιακής επιτάχυνσης και της Τεχνητής Νοημοσύνης, ο ισολογισμός του πολέμου περιλαμβάνει πλέον και άλλους, πιο δυσδιάκριτους και πιο «άυλους», αλλά εξίσου καταλυτικούς κωδικούς, όπως είναι τα likes, τα memes και τα βίντεο που δημιουργούνται μέσω εφαρμογών ΑΙ στα ψηφιακά μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Η πρόσφατη κλιμάκωση της αντιπαράθεσης μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν δεν διεξάγεται μόνο με drones, με πυραυλικές επιθέσεις και με τον αποκλεισμό του διάπλου από τα Στενά του Ορμούζ. Διεξάγεται με μια καλά ενορχηστρωμένη επιχείρηση «sharp power», όπως λένε οι επικοινωνιολόγοι. Όπου η Τεχεράνη επιχειρεί να μετατρέψει την ευρύτερη επικοινωνιακή της αδυναμία σε ένα ψηφιακό εργαλείο αποσταθεροποίησης της αμερικανικής κοινής γνώμης. Μιας κοινής γνώμης, που όπως δείχνουν οι δημοσκοπήσεις, είναι σε γενικές γραμμές αντίθετη στο πόλεμο.
Έτσι οι Φρουροί της Επανάστασης μέσω του κέντρου ψηφιακού πολέμου «Qorb-e Baqiat-Allah Headquarters», που διαθέτει ένα προϋπολογισμό άνω των $60 δισ., διεξάγουν έναν παράλληλο πόλεμο στα social media. Και τα στοιχεία καθώς και οι αριθμοί είναι άκρως εντυπωσιακοί. Στις πρώτες 50 ημέρες του πολέμου, οι επίσημοι λογαριασμοί του ιρανικού κράτους είχαν συγκεντρώσει περισσότερα από 900 εκατομμύρια views, δηλαδή θεάσεις και περισσότερα από 22 εκατομμύρια likes, δηλαδή επιδοκιμασίες από το εξωτερικό. Και αυτό δεν καταγράφεται σαν μια απλή επιτυχία. Είναι, όπως λένε κάποιοι αναλυτές, η πιο σημαντική νίκη της Τεχεράνης μέχρι στιγμής τουλάχιστον στο πεδίο της δημόσιας εικόνας.
Η Τεχεράνη, μέσω εταιρειών όπως είναι η Explosive Media, έχει επιστρατεύσει μια νέα γενιά ψηφιακών δημιουργών, μέσου όρου ηλικίας 25 ετών, που έχουν μεγαλώσει με το διαδίκτυο, γνωρίζουν άπταιστα τη γλώσσα της δυτικής pop κουλτούρας και δημιουργούν «lego videos» και «rap tracks», Οι νέοι αυτοί, σήμερα ισχυρίζονται ότι είναι «πατριώτες» εν καιρώ πολέμου, όμως στο παρελθόν κρατούσαν κριτική στάση απέναντι στο καθεστώς. Τώρα «θυσιάζονται» για την Ισλαμική Δημοκρατία, λαμβάνοντας «άφεση αμαρτιών» για τις προηγούμενες ψηφιακές αντιπολιτευτικές τους παρεμβάσεις. Έτσι το καθεστώς τους δίνει πρόσβαση στο ίντερνετ, που έχει κοπεί για τους υπόλοιπους Ιρανούς πολίτες. Μια κλασική περίπτωση φθηνής και εθιστικής προπαγάνδας που μπαίνει από την πίσω πόρτα της διασκέδασης και καταλήγει να υπονομεύει το αμερικανικό αφήγημα, τόσο στις ΗΠΑ όσο και στην Ευρώπη.
Αυτοί οι ψηφιακοί μισθοφόροι κατασκευάζουν βίντεο όπου ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται ως μαριονέτα του Νετανιάχου ή ως ένας μπερδεμένος παίκτης σε ένα «καρναβάλι» διπλωματίας. Αλλού εμφανίζεται ο αμερικανός πρόεδρος ως όργανο του Έπστιν και ως καρικατούρα που ελέγχεται και χειραγωγείται από ξένες δυνάμεις.
Και όμως, εδώ ακριβώς κρύβεται η μεγάλη υποκρισία. Το Ιράν παρουσιάζεται ως θύμα, ως υπερασπιστής απέναντι σε επιτιθέμενους. Αλλά είναι ένα ολοκληρωτικό καθεστώς με βαρύτατο ιστορικό παραβιάσεων ανθρωπίνων δικαιωμάτων, καταστολής, εκτελέσεων και εξαγωγής τρομοκρατίας. Η φθηνή προπαγάνδα δεν μπορεί να κρύψει την πραγματικότητα. Το Ιράν είναι ένα καθεστώς που πνίγει τις διαμαρτυρίες στο εσωτερικό και χρηματοδοτεί τρομοκρατικές οργανώσεις στο εξωτερικό.
Και το οξύμωρο; Ενώ το θεοκρατικό καθεστώς των μουλάδων χρησιμοποιεί την ελευθερία των δυτικών πλατφορμών για να διαδώσει το υλικό του, την ίδια στιγμή επιβάλλει καθολικό ψηφιακό σκοτάδι, ένα blackout στους δικούς του πολίτες, φοβούμενο την εσωτερική αμφισβήτηση και την άσκηση κριτικής. Είναι η απόλυτη έκφραση του ψηφιακού αυταρχισμού. Καταστολή στο εσωτερικό, εξαγωγή προπαγάνδας στο εξωτερικό.
Το φαινόμενο αυτό δεν αφορά μόνο την τρέχουσα σύγκρουση. Αποκαλύπτει πώς οι αυταρχικοί παίκτες προσαρμόζονται στην ψηφιακή εποχή. Χρησιμοποιούν την ελευθερία του ανοιχτού διαδικτύου της Δύσης για να διαβρώσουν την εικόνα της. Και αυτό το έχουμε ζήσει εδώ στην Ευρώπη και ειδικά στη χώρα μας, όπου η ρωσική προπαγανδιστική ψηφιακή παρέμβαση έχει απογειωθεί. Σήμερα ο λεγόμενος «soft war», δηλαδή ο πόλεμος δίχως όπλα των Φρουρών της Επανάστασης, είναι τόσο σημαντικός όσο και η στρατιωτική τους παρουσία και ισχύς. Και η Δύση, με την προσήλωση της, στην ελευθερία του λόγου και της έκφρασης, δυσκολεύεται να απαντήσει αποτελεσματικά χωρίς να θυσιάσει τις ίδιες τις αρχές της.
Ως οπαδοί της ελεύθερης αγοράς και των ανοιχτών κοινωνιών, οφείλουμε να είμαστε καχύποπτοι απέναντι σε τέτοιες μορφές «ψηφιακής ψυχαγωγίας». Το γεγονός ότι οι μουλάδες του Ιράν ξοδεύει τριπλάσια ποσά για διαδικτυακά trolls από ό,τι για κρατικές υποδομές, μαρτυρά την απόγνωση ενός καθεστώτος που γνωρίζει ότι δεν μπορεί να κερδίσει στο πεδίο της οικονομίας ή της ελευθερίας.
Η μεταφορά του πολέμου στο TikTok είναι μια προσπάθεια των αυταρχικών καθεστώτων να εκμεταλλευτούν τις αδυναμίες της Δύσης. Δηλαδή τον διάχυτο ψηφιακό αναλφαβητισμό και την τάση των πολιτών να καταναλώνουν με ευκολία περιεχόμενο χωρίς κριτική σκέψη.
Το Ιράν μπορεί προς το παρόν να κερδίζει τη μάχη των likes, αλλά η πραγματικότητα παραμένει αμείλικτη. Μια οικονομία και μια κοινωνία που βασίζονται στην προπαγάνδα και τον φόβο έχουν «ημερομηνία λήξης». Το ερώτημα είναι πόση ζημιά θα προλάβει να κάνει στην θεσμική συνοχή και θωράκιση της Δύσης, μέχρι να φτάσει σε αυτή την ημερομηνία λήξης.
Το τέλος στον πόλεμο στο Ιράν, θα το δώσει η στρατιωτική ισχύς. Ωστόσο ο πόλεμος ανάμεσα στα αυταρχικά καθεστώτα και στη Δύση θα κριθεί και στο πεδίο των ιδεών. Το Ιράν δείχνει ότι επενδύει σοβαρά σε αυτό το πεδίο. Η Ουάσινγκτον, και η Δύση γενικότερα, οφείλουν να πάρουν στα σοβαρά την ψηφιακή μάχη στα social media. Όχι με λογοκρισία, αλλά με καλύτερη αφήγηση, μεγαλύτερη διαφάνεια και επίγνωση του γεγονότος ότι η προπαγάνδα του 21ου αιώνα δεν έρχεται πια μόνο μέσα από τα παραδοσιακά κανάλια ενημέρωσης και ψυχαγωγίας, αλλά και από «viral βίντεο» με «Lego» και «rap beats». Η προηγηθείσα ολοσχερής επικοινωνιακή νίκη της Χαμάς, στον πόλεμο της Γάζας μετά την τρομοκρατική επίθεση κατά του Ισραήλ, στο ακροατήριο των δυτικών κοινωνιών, θα πρέπει να προβληματίσει ιδιαίτερα τις κυβερνήσεις.
Οι σύγχρονοι αναλυτές, ειδικά στις ΗΠΑ, χρησιμοποιούν το ακρωνύμιο DIME για να μετρήσουν την ισχύ μιας χώρας σε μια σύγκρουση. Μια σύγκρουση δεν κερδίζεται μόνο στο «M» (Military) που αναφέρεται στην στρατιωτική ισχύ. Είναι σημαντικό και το «D» (Diplomatic) που αναφέρεται στον αριθμό των συμμάχων που έχει κανείς και πόσο απομονωμένος είναι ο αντίπαλος. Εξ ίσου σημαντικό είναι και το «Ε» (Economic) που αναφέρεται στο ειδικό βάρος των οικονομικών κυρώσεων, στα συναλλαγματικά αποθέματα, στις κινήσεις κεφαλαίων και στην παραγωγική βάση. Και όπως διαπιστώσαμε σπουδαίος είναι και ο ρόλος του «Ι» (Informational) που έχει να κάνει με τον έλεγχο της «αφήγησης» της σύγκρουσης στα social media, στους μηχανισμούς προπαγάνδας και στον κυβερνοπόλεμο.
