Έπεσαν σήμερα οι υπογραφές για τη σύμβαση γεώτρησης στο Ιόνιο μεταξύ της αμερικανικής ExxonMobil και της εταιρείας Stena Drilling, που αναλαμβάνει την εκτέλεση της γεώτρησης, βάζοντας οριστικά σε τροχιά ένα από τα πιο κρίσιμα projects υδρογονανθράκων στη χώρα.
Η συμφωνία υπογράφηκε από την κοινοπραξία ExxonMobil – Energean – HELLENiQ Energy και την βρετανική Stena για το Block 2 και σηματοδοτεί την επανεκκίνηση των ερευνητικών γεωτρήσεων στην Ελλάδα μετά από σχεδόν μισό αιώνα με τον σχεδιασμό να προβλέπει την έναρξη εργασιών τον Φεβρουάριο του 2027.
Βάσει των στοιχείων που παρέθεσε ο διευθύνων σύμβουλος της Energean Μαθιός Ρήγας, η εκτίμηση για το δυναμικό φυσικού αερίου στην περιοχή κινείται στα 270 δισ. κυβικά μέτρα (συγκριτικά η ετήσια κατανάλωση της Ελλάδας είναι 6-7 δισ. κυβικά μέτρα), το βάθος της γεώτρησης θα φθάσει έως τα 4.622 μέτρα και το κόστος της στα 60-70 εκατ. ευρώ. Αν η γεώτρηση αποδειχθεί επιτυχής, θα χρειαστούν πρόσθετες επενδύσεις ύψους 5 δισ. ευρώ για την ανάπτυξη του κοιτάσματος το οποίο θα συνδεθεί μέσω πλωτής μονάδας τόσο με την Ελλάδα όσο και με την Ιταλία.
Στο σενάριο της επιτυχούς γεώτρησης, τα έσοδα για το Ελληνικό Δημόσιο (με τις σημερινές τιμές του φυσικού αερίου) σε βάθος 20 ετών θα φθάσουν στα 10 δισ. ευρώ. Ωστόσο, πολλαπλάσιο θα είναι το όφελος στο επίπεδο της ενεργειακής ασφάλειας και της αναβάθμισης του γεωστρατηγικού ρόλου της χώρας.
Η σύνθεση της κοινοπραξίας αποτυπώνει τη σημασία που αποδίδεται στο εγχείρημα, καθώς συνδυάζει την τεχνογνωσία και την οικονομική ισχύ μεγάλων διεθνών παικτών με την εμπειρία ελληνικών εταιρειών στον τομέα των υδρογονανθράκων.
Στην τελετή υπογραφής έδωσαν το «παρών» ο Υπουργός Περιβάλλοντος και Ενέργειας, Σταύρος Παπασταύρου, καθώς και οι Πρέσβεις των Ηνωμένων Πολιτειών και της Σουηδίας, Kimberly Guilfoyle και Håkan Emsgård αντίστοιχα.
Υπενθυμίζεται ότι η κατ’ αρχήν συμφωνία για την προώθηση της γεώτρησης είχε τεθεί σε τροχιά ήδη από τον Νοέμβριο στην Αθήνα στο πλαίσιο της PTEC, με την είσοδο της αμερικανικής ExxonMobil στην κοινοπραξία με ποσοστό 60%. Η Energean διατηρεί πλέον συμμετοχή 30% και η HELLENiQ Energy 10%.
Η τελευταία αντίστοιχη γεώτρηση εκτός Πρίνου χρονολογείται από το 1986, γεγονός που υπογραμμίζει τη σημασία της επερχόμενης δραστηριότητας για τον κλάδο.
Τα επόμενα βήματα
Το Block 2 θεωρείται από τα πλέον ώριμα θαλάσσια οικόπεδα για ερευνητική δραστηριότητα, με στόχο τη διαπίστωση ύπαρξης αξιοποιήσιμων κοιτασμάτων φυσικού αερίου. Οι εκτιμήσεις για την πιθανότητα εντοπισμού εμπορικά εκμεταλλεύσιμου κοιτάσματος κινούνται σε σχετικά συγκρατημένα επίπεδα, ωστόσο το δυνητικό όφελος παραμένει σημαντικό.
Εφόσον τηρηθεί το χρονοδιάγραμμα, οι εργασίες αναμένεται να ολοκληρωθούν σε λιγότερο από δύο μήνες από την εκκίνησή τους, παρέχοντας τα απαραίτητα στοιχεία για το δυναμικό του ενδεχόμενου κοιτάσματος και καθορίζοντας τα επόμενα βήματα. Ωστόσο, το βασικό στοίχημα παραμένει η αποφυγή καθυστερήσεων.
Η γεώτρηση, με την ονομασία «Ασωπός-1», θα επικεντρωθεί σε στόχο που βρίσκεται σε μεγάλο βάθος, διερευνώντας γεωλογικούς σχηματισμούς που ενδέχεται να φιλοξενούν σημαντικές ποσότητες φυσικού αερίου.
Η ερευνητική γεώτρηση στο βορειοδυτικό Ιόνιο εκτιμάται ότι θα διαρκέσει περίπου δύο μήνες, με χρονικό ορίζοντα 60 έως 70 ημέρες. Η επιλογή να πραγματοποιηθεί κατά τη χειμερινή περίοδο δεν είναι τυχαία, καθώς τότε η ναυσιπλοΐα είναι περιορισμένη, διευκολύνοντας την εκτέλεση των εργασιών.
Το στοίχημα των καθυστερήσεων, οι προσφυγές και τα κρίσιμα ορόσημα
Το βασικό στοίχημα παραμένει η αποφυγή καθυστερήσεων. Το χρονοδιάγραμμα είναι απαιτητικό, με βασικό ζητούμενο τις γρήγορες εγκρίσεις σε κρίσιμα στάδια της διαδικασίας.
Καθοριστικό σημείο αποτελεί η Μελέτη Περιβαλλοντικών Επιπτώσεων, η οποία βρίσκεται σε φάση εκπόνησης και αναμένεται να κατατεθεί στις 15 Ιουνίου του 2026. Η έγκαιρη έγκρισή της από το Υπουργείο Περιβάλλοντος και Ενέργειας θεωρείται κομβική για την τήρηση του σχεδιασμού, καθώς οποιαδήποτε ολιγωρία μπορεί να μεταθέσει συνολικά την έναρξη της γεώτρησης.
Την ίδια ώρα, ένας επιπλέον παράγοντας αβεβαιότητας συνδέεται με το ενδεχόμενο νομικών προσφυγών μετά την έγκριση της μελέτης. Σε τέτοιες περιπτώσεις, η διαδικασία εκδίκασης μπορεί να διαρκέσει σημαντικό χρονικό διάστημα, επηρεάζοντας άμεσα την πρόοδο του έργου και δημιουργώντας νέα εμπόδια στον προγραμματισμό.
Σε τεχνικό επίπεδο, η ίδια η φύση της γεώτρησης προσθέτει βαθμό δυσκολίας. Η δραστηριότητα θα πραγματοποιηθεί σε υπερβαθέα ύδατα, κάτι που απαιτεί υψηλής τεχνολογίας εξοπλισμό και αυστηρή τήρηση πρωτοκόλλων ασφαλείας. Το γεωτρύπανο που έχει επιλεγεί διαθέτει δυνατότητα επιχειρήσεων σε μεγάλα βάθη, ωστόσο η πολυπλοκότητα των εργασιών παραμένει δεδομένη.
Υπό αυτές τις συνθήκες, η τήρηση των προθεσμιών και η ομαλή εξέλιξη των διαδικασιών θα κρίνουν σε μεγάλο βαθμό την πορεία της συνέχειας στο project.
Πώς θα μπει το γεωτρύπανο στο Ιόνιο
Το γεωτρύπανο θα στοχεύσει στη δομή «Ασωπός-1», επιχειρώντας σε βάθος περίπου 850 μέτρων νερού και φτάνοντας έως και 4 χιλιόμετρα κάτω από τον πυθμένα, δηλαδή σε συνολική απόσταση που αγγίζει τα 5 χιλιόμετρα από την επιφάνεια.
Ο στόχος αφορά έναν πιθανό ανθρακικό ταμιευτήρα φυσικού αερίου, με τις αρχικές εκτιμήσεις για το μέγεθος του κοιτάσματος να διαμορφώνονται κοντά στα 200 δισ. κυβικά μέτρα. Η συγκεκριμένη γεωλογική δομή είχε εντοπιστεί το 2022, στο πλαίσιο εκτεταμένων τρισδιάστατων σεισμικών ερευνών που κάλυψαν το σύνολο της παραχώρησης.
Παράλληλα, σε εξέλιξη βρίσκεται η διαδικασία επιλογής του λιμένα που θα υποστηρίξει τις δραστηριότητες, με την Energean να αξιολογεί προτάσεις από τα λιμάνια της Πάτρας και της Ηγουμενίτσας.
Την εκτέλεση των εργασιών θα αναλάβει το γεωτρύπανο Stena DrillMAX, ένα πλοίο έκτης γενιάς σχεδιασμένο για επιχειρήσεις σε απαιτητικά θαλάσσια περιβάλλοντα. Διαθέτει προηγμένα συστήματα δυναμικής τοποθέτησης, που του επιτρέπουν να διατηρεί τη θέση του χωρίς αγκυροβόληση, καθώς και δυνατότητα ταυτόχρονης εκτέλεσης πολλαπλών εργασιών, μειώνοντας τον χρόνο υλοποίησης.
Επιπλέον, είναι εξοπλισμένο με σύγχρονα συστήματα ασφαλείας για τον έλεγχο της πίεσης και την αποτροπή ανεξέλεγκτων εκροών, στοιχείο κρίσιμο για τη λειτουργία σε μεγάλα βάθη και υπό αυστηρούς περιβαλλοντικούς όρους.
Ο αμερικανικός παράγοντας και η στρατηγική σημασία για την Ελλάδα
Με την είσοδο της ExxonMobil στο σχήμα, η Ελλάδα ενισχύει την πρόσβασή της σε προηγμένη τεχνογνωσία και ισχυρούς χρηματοδοτικούς πόρους, σε μια συγκυρία όπου η ενεργειακή ασφάλεια και η μείωση της εξάρτησης από εισαγωγές αποτελούν βασικές προτεραιότητες για την Ευρώπη.
Η γεώτρηση στο Block 2 ξεπερνά τα όρια μιας μεμονωμένης επενδυτικής κίνησης στον τομέα των υδρογονανθράκων. Συνιστά μια κρίσιμη δοκιμασία για την αξιοπιστία της χώρας, το επίπεδο περιβαλλοντικής της ετοιμότητας και την ικανότητά της να προσελκύει διεθνή κεφάλαια, σηματοδοτώντας παράλληλα την ουσιαστική επανενεργοποίησή της στον ενεργειακό χάρτη της περιοχής.
Η προώθηση της ερευνητικής γεώτρησης στο Ιόνιο εντάσσεται στη στρατηγική της χώρας για τη διερεύνηση και ενδεχόμενη αξιοποίηση εγχώριων ενεργειακών πόρων, σε μια περίοδο αυξημένης διεθνούς αβεβαιότητας στον τομέα της ενέργειας. Η επιτυχία της γεώτρησης «Ασωπός-1» θα επιβεβαιώσει ένα νέο γεωλογικό σενάριο και θα μπορούσε να καταστήσει την Ελλάδα σημαντικό παίκτη στη μεσογειακή αγορά φυσικού αερίου, ενισχύοντας τόσο την ενεργειακή της ασφάλεια όσο και τον ρόλο της ως γέφυρα μεταξύ Ευρώπης και Ανατολικής Μεσογείου.
Σε κάθε περίπτωση, η συμμετοχή της ExxonMobil αποτελεί ένα σαφές μήνυμα εμπιστοσύνης στη σταθερότητα και την ελκυστικότητα της χώρας.
